II SA/Go 712/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję. 1. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 19 ust. 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm., dalej ustawa o kombatantach) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] odmawiającą przyznania pomocy pieniężnej skarżącemu A.P.. Stan sprawy przedstawiał się następująco: A.P. w dniu [...] maja 2010 r. zwrócił się o przyznanie pomocy pieniężnej ze środków budżetowych będących w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na zakup leków i leczenie. Do wniosku w dniu [...] maja 2010r., sporządzona została przez Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej opinia, w której przedstawiono sytuację rodzinną oraz majątkową skarżącego. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2010 roku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu udzielenia pomocy pieniężnej powołując się na wysokość uzyskiwanego dochodu oraz ograniczone środki budżetowe. 2. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, na skutek złożonego wniosku utrzymując własną decyzje w mocy organ wskazał, że wnioskodawca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bezrobotną córką, która sprawuje nad nim opiekę. Jedyny dochód dwuosobowej rodziny stanowi emerytura skarżącego w wysokości 2186,23 zł (1093,11 zł na jedną osobę). Skarżący ze względu na stan zdrowia wymaga leczenia farmakologicznego, systematycznych wizyt kontrolnych w placówkach służby zdrowia oraz opieki osób trzecich. Z uwagi na istniejące schorzenia ponosi koszty leczenia. Z załączonych do wniosku faktur VAT z 2009 i 2010 r. wynika, iż średnie miesięczne wydatki na leki wynoszą ok. 45 zł (przy czym Dyrektor OPS podaje, iż miesięczne koszty zakupu leków wynoszą ok. 200 zł). Ponadto obciążeniem budżetu, są opłaty eksploatacyjne kształtujące się według Dyrektora OPS na poziomie ok. 444 zł miesięcznie. W ocenie organu szczególna opieka państwa nad kombatantami, ofiarami represji i pozostałymi po nich wdowami lub wdowcami realizowana jest poprzez wypłatę comiesięcznych dodatków do rent i emerytur, natomiast doraźną pomocą pieniężną mogą II SA/Go 712/10 zostać dodatkowo objęte wyżej wymienione osoby znajdujące się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Skarżący jako kombatant jest uprawniony do otrzymywania, wraz ze świadczeniem emerytalno-rentowym stałych dodatków: kombatanckiego, kompensacyjnego i ryczałtu energetycznego w łącznej wysokości 347.73 zł miesięcznie (od 1 marca 2010 roku). Wypłacana stronie z tego tytułu każdego miesiąca kwota w skali rocznej wynosi 4.169,16 zł. Oprócz tego kombatantom i innym osobom uprawnionym, pobierającym emeryturę lub rentę albo uposażenie w stanie spoczynku bądź uposażenie rodzinne przysługują ulgi taryfowe w wysokości 50 procent przy przejazdach środkami komunikacji miejskiej oraz ulga w wysokości 37 procent w komunikacji krajowej przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego w 1 i 2 klasie pociągów osobowych i pospiesznych i autobusowego w komunikacji zwykłej i przyspieszonej na podstawie biletów jednorazowych oraz w 2 klasie pociągów innych niż osobowe i pospieszne - na podstawie biletów jednorazowych (art. 20 ust. 1 -2 pkt 1 ustawy o kombatantach). Podkreślono także, że stosownie do art. 18 i 47c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 164, póz. 1027, ze zm.), inwalidzi wojenni i wojskowi oraz kombatanci mają prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej, pierwszeństwo do środowiskowej opieki socjalnej w miejscu zamieszkania oraz uzyskania miejsc w domach pomocy społecznej, w szczególności w domach przeznaczonych dla kombatantów. Wskazano również, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dysponuje ograniczonym budżetem przeznaczonym na pomoc socjalną. W roku ubiegłym budżet ten wyniósł 11 min. zł. Budżet ten na rok 2010 jest niższy i wynosi 9.400 tyś. zł. Nie jest zatem możliwe pozytywne rozpatrzenie wszystkich wniosków i udzielenie każdemu wnioskodawcy pomocy zgodnie z oczekiwaniami. W ocenie organu sytuacja materialna strony nie uzasadnia odstąpienia od przyjętych, mających zagwarantować sprawiedliwy rozdział środków znajdujących się w dyspozycji Kierownika Urzędu pomiędzy potrzebujących wnioskodawców, stawek, na podstawie których proponowana jest pomoc pieniężna. Od powyższej decyzji A.P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. W treści skargi strona wskazała przede wszystkim na swoją trudną sytuację materialną i liczne wydatki w tym na leki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. II SA/Go 712/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W przypadku złożenia skargi ocenie sądu podlega zatem zgodność zaskarżonego aktu, w tym wypadku decyzji administracyjnej, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. W myśl art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedstawionych granicach i zakresie kompetencji sądu administracyjnego skargę należy uznać za zasadną. Podstawę matarialnoprawną wydanych w sprawie decyzji administracyjnych stanowi przepis art. 19 ust. 6 ustawy o kombatantach. W myśl tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na wniosek kombatanta, innej osoby uprawnionej, może przyznać pomoc pieniężną na innych warunkach niż określone w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 5 (rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów, Dz.U. z 1998 r. Nr 53, poz. 334). Zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 ustawy, kombatantom i innym osobom uprawnionym znajdującym się w trudnych warunkach materialnych oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych - może być przyznana doraźna lub okresowa pomoc pieniężna. Zgodnie z treścią ust. 3 Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dokonuje podziału środków na pomoc pieniężną, o której mowa w ust. 1, 2 i 2a. 4. Zasadą jest, że pomoc doraźną lub okresową pomoc pieniężną kombatantom i innym osobom uprawnionym, przyznaje i udziela kierownik ośrodka pomocy społecznej działający z upoważnienia rady gminy, pomoc ta jest zadaniem zleconym gminie (ust. 4). Jednakże w szczególnie uzasadnionych przypadkach decyzję w tym zakresie może podjąć Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - na innych warunkach niż określone we wskazanym powyżej rozporządzeniu z dnia 17 kwietnia 1998 r. Jak podkreślił organ w obu decyzjach ze względu na ograniczenia budżetowe środki te nie są przekazywane gminom, a wnioski o przyznanie pomocy rozpoznawane są w trybie szczególnym przewidzianym art. 19 ust. 6 ustawy o kombatantach. Oznacza to zatem, iż skarżący, podobnie jak inni beneficjenci, został a limine pozbawiony możliwości korzystania z II SA/Go 712/10 pomocy na zasadach ogólnych. W tej perspektywie należy zatem ocenić przedstawioną przez organ argumentację. 5. Z przyjętego w sprawie stanu faktycznego wynika, iż organ oparł się przy jego wyjaśnianiu na treści opinii Dyrektor OPS oraz załączonych dokumentach. Nie jest on kwestionowany. W ocenie organu za odmową przyznania świadczenia przemawiają dwie przesłanki: - dochód rodziny skarżącego, którego wysokość, choć nie przekraczająca kryterium dochodowego określonego w Rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 r. w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania pomocy pieniężnej z Państwowego Funduszu Kombatantów (Dz.U. z 1998 r. Nr 53, poz. 334), została uznana za "nieuzasadniającą odstąpienie od przyjętych mających zagwarantować sprawiedliwy rozdział środków stawek" oraz - zmniejszenie budżetu przeznaczonego na pomoc socjalną. Okoliczności te są niewątpliwie na równi istotne z tymi, które służą do indywidualizacji przesłanek materialnych i rodzinnych udzielenia pomocy. Stąd też zachodzi potrzeba ich skonkretyzowania. Ogólnikowe powołanie się na sytuację budżetową oraz "sprawiedliwy rozdział stawek" nie tłumaczy, w jaki sposób sytuacja skarżącego została oceniona na tle innych przypadków udzielenia pomocy społecznej osobom znajdującym się w podobnej lub gorszej sytuacji, pamiętając, iż skarżący - z racji braku środków rozdzielanych w trybie art. 19 ust. 1 do ust. 4 ustawy o kombatantach - znajduje się już w trudniejszym położeniu. Trafnie zarzucił to zresztą skarżący. Elementy konkretyzujące przesłanki odmowy powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji, gdyż stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie w sprawach, w których żądanie strony nie zostało uwzględnione lub zostało uwzględnione jedynie w części. Wnikliwe przedstawienie motywów rozstrzygnięcia ma szczególnie istotne znaczenie w wypadku decyzji opartych na instytucji uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne oznacza, że organ administracyjny może przyznać stronie określone uprawnienie, jednakże - pomimo że strona spełnia określone prawem warunki formalne -uczynić tego nie musi. Podstawy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia winny być jednak przez organ szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu, tak, aby strona oraz inne podmioty mogły dokonać oceny, czy decyzja nie jest dotknięta wadą dowolności. II SA/Go 712/10 Z tej perspektywy argumentacja przedstawiona przez organ, w istocie może być zastosowana do każdego stanu faktycznego, czyniąc iluzorycznym konkretyzację stosunku prawnego wymaganego dla podjęcia praworządnej decyzji administracyjnej. Nadto w decyzji nie wyjaśniono, czy obliczona przez organ, na podstawie przedłożonych faktur, miesięczna kwota wydatków na leki (45 zł) jest kwotą odzwierciedlającą całość wydatków skarżącego na leczenie czy tylko jej część. Z opinii, na którą organ zresztą się powołuje wynika bowiem, że kwota ta wynosi ok. 200 zł, co czyni zasadniczą różnicę przy obliczaniu sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny. Także wyjaśnienia wymagają przyczyny, dla których córka skarżącego jako osoba dorosła nie podejmuje zatrudnienia i czy ma to związek z koniecznością sprawowania opieki nad skarżącym. Należy także podkreślić, iż z akt sprawy nie wynika, by skarżący korzystał wcześniej z takiej lub innej formy pomocy. Nie rozważono także, czy zasługuje on choćby na częściową formę pomocy. Konkludując należy uznać, iż w zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia art. 19 ust. 6 ustawy o kombatantach w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz "c" p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie wyjaśnienie brakujących okoliczności oraz - w warunkach uznania - wydanie decyzji odpowiadającej wskazanym wymaganiom.