II SA/Go 717/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2010 r. w Gorzowie WIkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.B. o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 września 2010 r., pełnomocnika E.B. radca prawny T.P. został wezwany do uzupełnienia wpłaconego wpisu od wniesionej skargi, poprzez uiszczenie kwoty 300 zł. 18 października 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku E.B. wskazała, że jest osobą samotną o niskich dochodach, które wystarczają jedynie na pokrycie kosztów postępowania. W uzupełnieniu złożonego wniosku pełnomocnik skarżącej przedstawił dokumenty określające wysokość pobieranych emerytur z Niemiec, Austrii i Polski a także odzwierciedlające ponoszone wydatki z utrzymaniem nieruchomości położonej w [...], ubezpieczeniem pobytu w Polsce (jeden pobyt 220 zł), kosztami podróży z [...] do [...] (1093 euro rocznie). Wniosek jest nieuzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje miedzy innymi zwolnienie od opłat sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem E.B. prawa pomocy w przedmiocie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Należy zauważyć, ze skarżący mieszka w Austrii i otrzymuje emeryturę w Niemczech, Austrii i Polsce w łącznej wysokości 731,22 euro, czyli około 2.900 -3000 zł (netto). Niewątpliwie w świetle przedstawionych dokumentów nie może budzić wątpliwości fakt ponoszenia przez E.B. znacznych wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości w [...], ubezpieczeniem, kosztami podróży. Należy mieć jednak na uwadze, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Skarżąca nie znajduje się w takim położeniu. Zważyć również trzeba, że E.B. jest właścicielem majątku (nieruchomości) położonej w Polsce i ponoszone wydatki na jej utrzymanie są normalną konsekwencją tego stanu rzeczy. Nie można także tracić z pola widzenia, że skarżąca uiściła kwotę 200 zł na poczet wpisu od skargi a także, że korzysta z pomocy zawodowego pełnomocnika, co również jest związane z ponoszeniem wydatków. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.