II SA/Go 721/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant referent - stażysta Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz adwokat A.J. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększone o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. W dniu 14 marca 2012 r. A.N. złożył wniosek do Centrum Pomocy Rodzinie o przyznanie mu zasiłku okresowego na miesiąc marzec, kwiecień i maj 2012 r. z tytułu bezrobocia. Dnia [...] kwietnia 2012 r. organ przeprowadził wywiad środowiskowy w którym ustalił, iż A.N. urodzony w 1989 r. mieszka wraz z rodzicami i trojgiem rodzeństwa w [...] i pozostaje na ich utrzymaniu. Wszelkie opłaty związane z utrzymaniem mieszkania – czynsz, prąd, woda, gaz oraz ogrzewanie ponoszą rodzice. Na wniosek matki skarżącego C.N., decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] Prezydent Miasta przyznał siedmioosobowej rodzinie wnioskodawcy dodatek mieszkaniowy (w skład rodziny wchodził wówczas także brat wnioskodawcy P., który obecnie mieszka u dziewczyny, jak A.N. podał w wywiadzie). Rodzina osiąga miesięczny dochód w wysokości 734 zł z tytułu pracy ojca strony D.N., zatrudnionego w przedsiębiorstwie "P". Dnia 23 kwietnia 2012 r. skarżący złożył pisemne oświadczenie , iż wspólnie z rodziną prowadzą gospodarstwo domowe. Okoliczność tę potwierdziła także matka skarżącego w trakcie sporządzania wywiadu środowiskowego, co swoim podpisem skarżący potwierdził w dniu [...] kwietnia 2012 r. Skarżący ukończył szkołę zawodową i obecnie jest uczestnikiem Centrum Integracji Społecznej w grupie remontowo-budowlanej. Został także podpisany z nim kontrakt socjalny na podniesienie kwalifikacji i zdobycie nowego doświadczenia zawodowego. Na wniosek C.N. decyzjami z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] oraz z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] Zastępca Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, przyznał rodzinie A.N. zasiłek okresowy na okres od dnia [...] marca do [...] maja 2012 r. Rodzina skarżącego otrzymuje także zasiłki celowe oraz pomoc w dożywianiu dzieci – rodzeństwa skarżącego, tj. uczęszczających do szkoły E. i D.. Przy tak ustalonym stanie faktycznym decyzją z dnia [...] maja 2012r. nr [...] Zastępca Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 2, art. 8 ust.1 pkt 2 i 3, art. 8 ust. 3, art. 38 ust. 1 pkt 2 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.) odmówił przyznania A.N. zasiłku okresowego z powodu bezrobocia. W uzasadnieniu organ podał, że w myśl art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a także 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Skarżący pozostaje w rodzinie której przyznano zasiłek okresowy za ten sam okres, za który on sam wystąpił o zasiłek dla siebie, stąd też brak było podstaw dla pozytywnego uwzględnienia jego wniosku. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożył A.N.. Podał w nim, że jest zmuszony mieszkać z rodzicami bo nie posiada własnego dochodu, a takiego upatruje w zasiłku okresowym, o który wystąpił do Centrum Pomocy Rodzinie. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i bez żadnych środków do życia. Odmowę przyznania zasiłku traktuje jako bezczynność organu i dlatego odwołuje się od tej decyzji. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r o pomocy społecznej (Dz. U z 2009 r Nr 175 poz. 1362) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazując również, iż zgodnie z art. 38 ust. 2 tej ustawy w przypadku osoby samotnie gospodarującej, zasiłek okresowy ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, natomiast w przypadku osoby w rodzinie do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego zgodnie z ust, 3 w/w przepisu nie może być niższa niż 50 % różnicy miedzy kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. W ocenie Kolegium z zebranego materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji wynika, że skarżący jest osobą w rodzinie i jego koszty utrzymania pokrywają w całości rodzice. Jak wynika z załączonych do akt administracyjnych decyzji, rodzinie skarżącego został przyznany zasiłek okresowy za miesiące marzec, kwiecień i maj 2012 r. w wysokości 685,92 zł a nadto, co podkreślił organ drugiej instancji, rodzina skarżącego objęta jest także inną pomocą jaką przewiduje ustawa o pomocy społecznej. Odnosząc się do zarzutu bezczynności organu sformułowanego w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że w trakcie prowadzonego postępowania skarżący został zawiadomiony o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy i wskazano mu nowy termin, który został dotrzymany i decyzja została wydana. Stąd ten zarzut należało uznać za bezzasadny. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego A.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych środków do życia, a jego rodzice nie są w stanie go utrzymywać. Nadto w dniu [...] marca 2012 r. w trakcie wywiadu środowiskowego został zmuszony do potwierdzenia, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. W przeciwnym razie jego podanie nie zostałoby w ogóle przyjęte. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego podniosła, że organy w dostateczny sposób nie wyjaśniły, czy skarżący prowadzi wspólne z rodzicami gospodarstwo domowe, czy też odrębne. Nadto organ drugiej instancji nie ustosunkował się do zarzutu podniesionego w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Skarga okazała się niezasadna. Problemem jaki musiał rozwiązać Sąd w niniejszej sprawie, była ocena zebranego przez organy administracji materiału dowodowego sprawy oraz części analitycznej zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji Centrum Pomocy Rodzinie jako organu pierwszej instancji. Podstawą rozstrzygnięcia odmawiającego skarżącemu przyznania zasiłku okresowego jako bezrobotnemu, był art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), określający zarówno przesłanki przedmiotowe jak i podmiotowe dla uzyskania tego zasiłku. Przesłankę przedmiotową skarżący wskazał jako swoje bezrobocie. Natomiast w wywiadzie środowiskowym wyraźnie określił, że zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Potwierdziła to także jego matka C.N., a nadto okoliczność tę skarżący sam podał w pisemnym oświadczeniu. Zatem twierdzenia, iż został przymuszony do takiego oświadczenia, należało uznać jako twierdzenia gołosłowne. Gdyby faktycznie swoje oświadczenie woli złożył pod przymusem, to mógł by je odwołać i podnieść tę okoliczność już w odwołaniu od negatywnej dla siebie decyzji. Nie uczynił tego i okoliczność tę podniósł dopiero w skardze, co należy uznać jako gołosłowny argument na potrzeby procesu przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej ubiegający się o taką pomoc winien współpracować z organami administracji które zobowiązane są do przyznania pomocy najbardziej potrzebującym. Z regulacji tej wynika, że nie tylko na organie administracji ciąży obowiązek ustalenia sytuacji materialnej potrzebującego pomocy socjalnej, ale i osoba ta musi wykazać zarówno źródła dochodu, ich wysokość, a także niezbędne potrzeby, których w inny niż z pomocy społecznej nie może zaspokoić. Bezzasadność twierdzeń skarżącego o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa domowego o tyle trafnie nie mogła być uznana przez organ za prawdziwą, gdyż skarżący w żaden sposób nie wykazał, z jakich środków dokonuje zakupu środków żywności, w jakiej wysokości pokrywa koszty związane z zamieszkiwaniem – opłaty za energię, wodę, gaz. W tym zakresie organ sam nie jest w stanie uzyskać tej wiedzy w żaden sposób. A przecież należało zauważyć, że skarżący podaje, iż nie ma żadnych środków na swoje utrzymanie i korzysta z utrzymania rodziców choć tego nie chce i wolałby utrzymywać się samodzielnie. W ustawie o pomocy społecznej w art. 6 ustawodawca w słowniczku określił zarówno definicję osoby samotnie gospodarującej jak i rodziny na potrzeby wykładni przedmiotowej ustawy. A zatem osobą samotnie gospodarującą jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, natomiast przez rodzinę należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W konsekwencji organy prawidłowo przyjęły, iż skarżący pozostaje w rodzinie na jej utrzymaniu i decyzjami wydanymi na wniosek matki skarżącego przyznały tej rodzinie, w skład której wchodzi także skarżący, zasiłek okresowy. Skarżący w żaden sposób nie obalił domniemania wynikającego z tej ustawy w związku ze wspólnym zamieszkiwaniem z krewnymi w pierwszym stopniu i nieposiadaniem żadnych środków na swoje utrzymanie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i rodzeństwem. W świetle powyższych twierdzeń i obszernego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez organy administracji rozpatrujące wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku okresowego zarzuty podniesione na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego należało uznać za bezzasadne. Z uwagi na brak po stronie orzekających w sprawie organów administracyjnych naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) należało oddalić. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznanego pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej znajduje oparcie w treści art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).