II SA/Go 731/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi M.G. na postanowienie Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę. Komendant Oddziału Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. wszczął wobec mł. Chor. SG M.G. postępowanie dyscyplinarne, zarzucając mu dopuszczenie się naruszenia dyscypliny służbowej określonego w art. 135 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży granicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 116, poz. 675, ze zm.). Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] Zastępca Komendanta Placówki Straży Granicznej na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – dalej "k.p.a.", w związku z § 16 ust. 6 i § 17 ust. 1, pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015, ze zm.) odmówił wykonania kserokopii kart 111-124 postępowania dyscyplinarnego nr [...] to jest "Wewnętrznego podziału zadań Placówki SG". W uzasadnieniu organ wskazał, że obwiniony mł. chor. SG M.G. wraz z obrońcą W.Z. zostali zaznajomieni ze wszystkimi materiałami postępowania dyscyplinarnego i osobiście przejrzeli akta postępowania. Z czynności zaznajomienia z aktami postępowania dyscyplinarnego został sporządzony protokół podpisany przez wszystkich uczestników biorących udział w tych czynnościach. W trakcie czynności zaznajomienia obwiniony złożył wniosek do protokołu, że nie będzie robił notatek, wnioskując o wykonanie kserokopii kart. 111-124 z akt postępowania dyscyplinarnego. W ocenie organu uprawnienia jakie przysługują obwinionemu w postępowaniu dyscyplinarnym, z którymi M.G. został zapoznany w dniu [...] lutego 2013 r. określone zostały w § 17 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, który stanowi, że w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do: 1) odmowy składania wyjaśnień, 2) zgłaszania wniosków dowodowych, 3) przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek, 4) wnoszenia zażaleń na postanowienia, o których mowa w § 21 ust. 5, § 22 ust. 2, § 24 ust. 4 i § 39 ust. 5. Uprawnienia o których mowa w ust. 1 pkt 2 – 4, przysługują również obrońcy obwinionego. Wskazany przepis jest katalogiem zamkniętym, a wymienione w nim prawa obwinionego mają charakter zupełny i wyczerpujący, zapewniający przy tym gwarancję ochrony prawa do obrony obwinionego. W toku czynności zaznajomienia z materiałami postępowania obwiniony oraz obrońca skorzystali z prawa do przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego lecz świadomie odstąpili od prawa sporządzania notatek z przedmiotowych akt postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł obrońca obwinionego M.G. adw. W.Z., domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez pozytywne rozpatrzenie wniosku o wykonanie kserokopii kart. 111-124 postępowania dyscyplinarnego nr [...], względnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie prawa procesowego w postaci § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do nieuzasadnionej odmowy wykonania kserokopii kart postępowania dyscyplinarnego oraz naruszenie art. 73 k.p.a. w związku z § 42 wymienionego rozporządzenia z 28 czerwca 2002 r. poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do nieuzasadnionej odmowy wykonania kserokopii kart. W ocenie odwołującego § 17 rozporządzenia nie pozbawia obwinionego prawa do żądania sporządzenia kserokopii z akt sprawy, a jedynie nie reguluje tej kwestii i organ winien był zastosować przepis art. 73 § 1 k.p.a. Komendant Oddziału Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z § 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 3 oraz § 42 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015, ze zm.) postanowił stwierdzić niedopuszczalność wniesienia zażalenia wskazując, że uprawnienia przysługujące obwinionemu w toku postępowania dyscyplinarnego, na mocy upoważnienia ustawowego określonego w art. 136b ust. 6 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Służbie Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675, ze zm.) szczegółowo określa § 17 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. i mają one charakter zupełny i wyczerpujący, zapewniający przy tym gwarancję ochrony prawa do obrony obwinionego. Zatem prowadzący postępowanie dyscyplinarne nie ma obowiązku na wniosek obwinionego lub jego obrońcy wykonać kserokopie z akt postępowania dyscyplinarnego. Na postanowienie Komendanta Oddziału Straży Granicznej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik M.G., adwokat W.Z. również reprezentujący go jako obrońca w postępowaniu dyscyplinarnym, zarzucając: 1. naruszenie prawa procesowego w postaci § 17 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej w związku z § 42 rozporządzenia, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do nieuzasadnionego uznania, iż zażalenie przysługuje wyłącznie od postanowień wymienionych we wskazanym przepisie, 2. naruszenie prawa procesowego w postaci art. 74 § 2 k.p.a. w związku z § 42 cytowanego rozporządzenia, poprzez jego niezastosowanie, co doprowadziło do nieuzasadnionego stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia. Wymienione zarzuty stanowią o zasadności wniosku o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, że podstawy wniesienia zażalenia oparte zostały na art. 74 § 2 k.p.a. zgodnie którym odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zgodnie z § 42 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej w sprawach nieuregulowanych niniejszym rozporządzeniem odpowiednio stosuje się k.p.a., a wymieniony § 17 rozporządzenia nie pozbawia obwinionego prawa do żądania sporządzenia kserokopii z akt sprawy, a jedynie nie reguluje tej kwestii. W odpowiedzi na skargę Komendant Oddziału Straży Granicznej, wniósł o odrzucenie skargi w całości, ewentualnie o oddalenie skargi w całości i zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, wskazując przede wszystkim na zamknięty katalog uprawnień przysługujących obwinionemu w toku postępowania dyscyplinarnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że kontrola sądowoadministarcyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania przed właściwymi organami. Tryb przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej określa, na podstawie art. 136b ustawy o Straży Granicznej rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015, ze zm.). Wskazać należy, że uprawnienia, jakie przysługują obwinionemu w postępowaniu dyscyplinarnym, określone zostały w § 17 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straż Granicznej, który stanowi, iż w postępowaniu dyscyplinarnym obwiniony ma prawo do: (1) odmowy składania wyjaśnień, (2) zgłaszania wniosków dowodowych, (3) przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek, (4) wnoszenia zażaleń na postanowienia, o których mowa w § 21 ust. 5, § 22 ust. 2, § 24 ust. 4 i § 39 ust. 5. Przeglądanie akt postępowania dyscyplinarnego jest jednym z podstawowych praw do obrony obwinionego. O prawie przeglądania przez niego akt stanowi § 17 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r., Nr 116, poz. 675, ze zm. ). Z prawa tego obwiniony może korzystać w każdym stadium postępowania, w ramach realizacji swojego prawa do obrony i z poszanowaniem uprawnień innych uczestników postępowania w tym osób postępowanie takie prowadzących. Prawo przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego jest szczególnie istotne dla prawidłowego realizowania prawa do obrony w fazie końcowej postępowania, przed zamknięciem etapu zgromadzenia dowodów i poprzedzającą fazę orzekania. To prawo zostało szczegółowo uregulowane w § 22 rozporządzenia jako prawo do zapoznania (zaznajomienia) się z aktami postępowania dyscyplinarnego. W przepisie tym zawarto także obowiązek stosownego pouczenia obwinionego (przez osobę prowadzącą postępowanie) o tym prawie i o możliwości złożenia wniosku o uzupełnienie przez obwinionego postępowania o wskazane dowody. Jak wynika z akt administracyjnych (protokół zaznajomienia obwinionego z materiałami postępowania z dnia 28.05.2013 r. – k. 150 akt), skarżącemu umożliwiono w toku postępowania dyscyplinarnego przeglądanie akt oraz sporządzanie z nich notatek, a także zaznajomiono go z zebranymi materiałami postępowania. Skarżący zapoznał się z materiałami postępowania dyscyplinarnego, odmawiając sporządzenia notatek. Organ nie miał natomiast obowiązku umożliwiania skarżącemu wykonywania kserokopii z akt postępowania dyscyplinarnego. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął, że zarówno przepisy ustawy o Straży Granicznej, jak i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej stanowią o możliwości przeglądania akt postępowania dyscyplinarnego oraz sporządzania z nich notatek przez obwinionego i jego obrońcę. Przepisy te kompleksowo regulują prawa obwinionego i jego obrońcy w toku postępowania dyscyplinarnego, w szczególności uprawnienia te enumeratywnie wymienia § 17 rozporządzenia i z tego względu brak jest podstaw do rozszerzenia tego katalogu poprzez § 42 nakazujący w sprawach nieuregulowanych rozporządzeniem odpowiednio stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Prowadzący postępowanie dyscyplinarne prawidłowo zawiadomił pismem z dnia [...] maja 2013r. o terminie zaznajomienia się z aktami postępowania zarówno skarżącego, jak i jego obrońcę. Niezależnie od powyższego, pełnomocnik miał prawo do zapoznania się w każdym czasie z aktami postępowania dyscyplinarnego i mógł realizować uprawnienia przewidziane w § 17 rozporządzenia. Zgodnie bowiem z § 42 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie w postępowaniu dyscyplinarnym tylko w zakresie nieuregulowanym przepisami tego rozporządzenia. Funkcjonariuszowi Straży Granicznej przysługuje skarga do sądu administracyjnego na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne (art. 136b ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej). Zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia zakończenie postępowania dyscyplinarnego oznacza - wydanie prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego bądź postanowienia o umorzeniu postępowania, Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że § 17 cytowanego rozporządzenia jest katalogiem zamkniętym, szczegółowo regulującym kwestie związane z przeglądaniem akt postępowania dyscyplinarnego i sporządzaniem z nich notatek i powyższy katalog nie podlega rozszerzeniu w oparciu o dyspozycję § 42 nakazującym w sprawach nieuregulowanych rozporządzeniem odpowiednio stosować przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 674/12). Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, natomiast argumentacja skargi nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego też zgodnie z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.