II SA/Go 735/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2010 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. i Z.M. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżących od ponoszenia kosztów sądowych, 2. ustanowić adwokata. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 października 2010 r., J.M. i Z.M. zostali solidarnie wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. W ustawowym terminie skarżący uiścił wpis oraz złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy. 22 listopada 2010 r. do sądu wpłynął wniosek J.M. i Z.M. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku skarżący podali, że otrzymują emerytury w łącznej wysokości 2.074 zł (brutto). Skarżący oświadczyli, że cierpią na liczne schorzenia i z tego tytułu ponoszą znaczne wydatki na zakup leków i wizyty lekarskie. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy podkreślić, iż co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W niniejszej sprawie fakty podane przez J.M. i Z.M. uzasadniają wniosek, że nie są oni w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy wskazać, że dochód skarżących z tytułu emerytur wynosi 2.074 zł (brutto). Zważyć trzeba, że skarżący są osobami w podeszłym wieku (80, 83), schorowanymi i z tego tytułu ponoszą wydatki na zakup leków, konsultacje lekarskie. Z treści formularza PPF wynika, że J.M. i Z.M. nie posiadają oszczędności ani majątku. W sprawie nie występują racjonalne przesłanki mogące podważyć wiarygodność oświadczenia skarżących w przedmiocie ich sytuacji materialnej. Nadto fakt, że skarżący uiścili wpis od skargi w wysokości 100 zł nie może automatycznie oznaczać, że nie spełniają oni przesłanki umożliwiającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jednocześnie należy w tym miejscu podnieść, że zwolnienie od kosztów sądowych nie ma mocy wstecznej (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2006 r., II SA/Wa 791/06, LEX nr 234889). Reasumując należy stwierdzić, że wniosek J.M. i Z.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego został uwzględniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.