II SA/Go 739/11

Dnia 16 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2011 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.B. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie uznania zażalenia za nieuzasadnione p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] lipca 2011r. D.B. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na niezałatwienie w ustawowych terminach przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej spraw administracyjnych kierowanych przez stronę do Ośrodka w 2011 roku. W odpowiedzi, po uzyskaniu stanowiska organu pierwszej instancji w kwestii wniesionego zażalenia D.B., pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m.in. na podstawie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), uznało zażalenie za nieuzasadnione. Kolegium przytoczyło przepisy k.p.a. regulujące terminowość załatwiania spraw administracyjnych (art. 35-37) oraz wskazało, że wnioski strony, w tym o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów energii elektrycznej oraz na zakup żywności, zostały przez organ pierwszej instancji rozpatrzone w drodze decyzji administracyjnych, przytaczając daty i numery tych decyzji. Nadto Kolegium poinformowało stronę, że wszelkie pisma dotyczące stanu sprawy czy też udostępnienia akt celem wykonania kopii znajdujących się w nich dokumentów należy kierować do organu pierwszej instancji. Na powyższe pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego D.B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kwestionując jego zasadność i zgodność z prawem oraz domagając się usunięcia naruszenia swego interesu prawnego wywołanego powyższym pismem organu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej, z uwagi na fakt, że stanowisko organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargę należało odrzucić. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Poddanie w przepisie art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wykonywania administracji publicznej kontroli sądu administracyjnego nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej została taką kontrolą objęta. Ograniczenie jej zakresu wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kontroli sądów administracyjnych. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W rozpatrywanej sprawie zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia było to, czy zaskarżone pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] stanowi jedną z prawnych form działania administracji wskazanych w art. 3 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowym i literaturze można się spotkać z różnymi poglądami w kwestii formy, w jakiej powinno zapadać rozstrzygnięcie wydawane przez organ wyższego stopnia w oparciu o art. 37 § 2 k.p.a. na zażalenie strony na niezałatwienie sprawy w terminie. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 stycznia 2001 r., sygn. akt IV SAB 177/00, LEX nr 657401 (wydanego pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym – Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) NSA stwierdził, że rozpoznanie zażalenia, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. nie następuje ani w formie decyzji administracyjnej, ani w formie postanowienia na które przysługiwałoby zażalenie, ale w drodze czynności nadzorczej która – gdyby nawet została ujęta w formę postanowienia – nie mogłaby być zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ art. 16 ustawy o NSA nie wymienia tego rodzaju przedmiotów zaskarżenia. Wyczerpanie przez stronę trybu zażaleniowego określonego w art. 37 k.p.a. warunkuje wprawdzie wniesienie skargi na bezczynność, ale na bezczynność organu pierwszej instancji, a nie organu wyższego stopnia, do którego wniesiono zażalenie. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2010 r., IV SA/Po 935/09, LEX nr 645040 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w postanowieniu z dnia 18 marca 2010 r., II SAB/Kr 91/09, LEX nr 736319 stwierdziły, że zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, o którym mowa w art. 37 k.p.a., rozstrzygane jest w drodze postanowienia, na które jednakże nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Niezależnie zatem od formy, w jakiej organ wyższego stopnia rozpoznał zażalenie strony na niezałatwienie sprawy w terminie przez organ pierwszej instancji, nie ulega wątpliwości, że na rozstrzygnięcie to nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Jeżeli zdaniem strony organ pierwszej instancji pozostaje w bezczynności, nie załatwiając określonej sprawy administracyjnej lub prowadzi postępowanie przewlekle (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego przeciwko organowi pierwszej instancji. Zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie stanowi w tym przypadku środek zaskarżenia w administracyjnym toku instancji w rozumieniu art. 52 p.p.s.a., z którego należy skorzystać przed skierowaniem sprawy na drogę sądową. Jednak samo rozstrzygnięcie organu wyższego stopnia w tym przedmiocie nie mieści się w katalogu aktów i czynności wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-7 p.p.s.a, co prowadzi do wniosku, że zakwestionowane w niniejszej sprawie pismo nie podlega zaskarżeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W świetle powyższych okoliczności należało uznać, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, wobec czego w myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a skarga podlega odrzuceniu.