II SA/Go 74/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant specjalista Magdalena Tyniec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2008 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. odmówił M.M. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i ustalił kwotę potrąceń w okresie trzech lat kalendarzowych. Przesyłka pocztowa zawierająca wymienioną na wstępie decyzję administracyjną nadana została na adres M. M. w placówce pocztowej w dniu 15 grudnia 2006r. W dniu 19 grudnia 2006r. przesyłka powróciła do organu administracyjnego z adnotacją, że adresat wyprowadził się. W dniu 5 lutego 2007r. do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wpłynęło odwołanie M. M. od wskazanej na wstępie decyzji organu l instancji, w którym strona zawarła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu we wniesieniu odwołania strona usprawiedliwiała swoim pobytem poza granicami Polski, który to pobyt miał miejsce w okresie od miesiąca września 2006r. do dnia 25 stycznia 2007r. Według twierdzeń odwołania w okresie tym strona w Polsce przebywała sporadycznie. Postanowieniem nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. orzekł o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jednocześnie w sentencji postanowienia organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie wydane zostało w oparciu o przepis art. 41 § 2, art. 124 i art. 134 k.p.a. W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że składając odwołanie od decyzji organu l instancji strona nie zachowała terminu przewidzianego w art. 58 §1 i 2 k.p.a. Dalej, powołując się na przepis art. 129 k.p.a. organ wskazał, że termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni. W ocenie organu decyzja organu l instancji została doręczona stronie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 2 stycznia 2007r. Organ powołał się na wynikający z przepisu art. 41 k.p.a. obowiązek stron postępowania i ich pełnomocników zawiadamiania organu o każdej zmianie swego adresu, którego to obowiązku odwołujący się nie dopełnił. Od postanowienia organu II instancji M.M. wniósł skargę. W skardze skarżący zarzucił, że organ administracyjny nie odniósł się merytorycznie do jego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Według twierdzeń skarżącego wynikający z art. 58 § 2 k.p.a siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został w rozpatrywanej sprawie zachowany. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, skarżący wyraził pogląd, że postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu może zostać wydane w postępowaniu administracyjnym, dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby o przywrócenie terminu. Przed rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu wydanie postanowienia o uchybieniu terminu jest niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga była zasadna. W rozpatrywanej sprawie wyjaśnienia wymagają następujące okoliczności mające zasadnicze znaczenie dla sprawy. Po pierwsze - okoliczności zwiane z doręczeniem skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji oraz - po drugie poprawność formalna zaskarżonego postanowienia organu II instancji. Dopiero po wyjaśnieniu wskazanych wyżej kwestii możliwe będzie merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżącemu nie doręczono bezpośrednio decyzji organu l instancji, albowiem pod wskazanym przez siebie adresem zamieszkania skarżący nie przebywał. Stosownie do treści art. 41 § 1 i 2 k.p.a. w toku postępowania strony ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swego adresu, w razie zaniedbania obowiązku określonego powyżej doręczenie pisma pod dotychczasowym adres ma skutek prawny. W razie niemożności doręczenia pisma bezpośrednio adresatowi lub poprzez doręczenie zastępcze poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę, lub pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczenia pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w tym terminie pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym wyżej mowa, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z brzemienia przywołanego tu przepisu art. 44 k.p.a. wynika wyraźnie, że warunkiem uznania za skuteczne doręczenia pisma w trybie tu opisanym (zwanym niekiedy doręczeniem zastępczym) jest m.in. przechowywanie przez placówkę pocztową pisma przez czternaście dni i umieszczenie informacji (awizo) w odpowiednim miejscu o możliwości odbioru pisma. Pierwsze awizo winno być umieszczone w wypadku niemożności doręczenia pisma w sposób bezpośredni, a następne awizo winno być umieszczone w wypadku niepodjęcia pisma w ciągu siedmiu dni od daty pierwszego awiza. Dopiero zachowanie procedury wynikającej z art. 44 k.p.a. skutkuje przyjęciem, że przesyłka została skutecznie doręczona w ostatnim dniu czternastodniowego okresu, w którym placówka pocztowa przechowywała przesyłkę pocztową. Powyższa procedura odnosi się również do sytuacji, gdy wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 41 k.p.a. strona nie zawiadomiła organu o zmianie swego adresu w toku postępowania. Z akt sprawy wynika, że decyzja organu l instancji nadana została w dniu 15 grudnia 2006r, natomiast w dniu 19 grudnia 2006r. powróciła do nadawcy z adnotacją, że adresat wyprowadził się. A zatem nie została zachowania procedura doręczenia zastępczego wynikająca z art. 44 k.p.a., albowiem przesyłka nie była przechowywana placówce pocztowej przez czternaście dni i nie była dwukrotnie awizowana, przez co nie stworzono adresatowi możliwości odebrania pisma osobiście lub przez pełnomocnika. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że decyzja organu l instancji została skutecznie doręczona z dniem 19 grudnia 2006r, a termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg od dnia 20 grudnia 2006. Należy w tym miejscu wskazać na znaczenie dla procedury administracyjnej przepisów art. 44 k.p.a., które spełniać mają dwojaką rolę. Po pierwsze przepisy te mają stwarzać dla adresata pisma prawo do odebrania go w określonym czasie, stanowiąc o obowiązku przechowywania pisma z zawiadomieniem o tym fakcie adresata. Po drugie, zapobiegają tamowaniu postępowania, ale dopiero w przypadku zaniechania odbioru pisma przez adresata w określonym terminie. Jednakże dopiero dochowanie obowiązków i terminów wynikających z przywołanych przepisów art. 44 skutkuje przyjęciem fikcji prawnej doręczenia pisma. Stanowisko powyższe w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest ugruntowane. Przykładowo w wyroku z dnia 9 grudnia 2006r. sygn. akt VII SA/Wa 187/2006 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził: "Adresat musi być zawiadomiony w sposób nie budzący wątpliwości zarówno o pozostawieniu pisma, miejscu gdzie może je odebrać, jak i terminie odbioru. Brak takiego zawiadomienia lub wątpliwości czy zostało ono dokonane, czyni doręczenie zastępcze bezskutecznym". W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z zebranego materiału dowodowego, wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, przesyłka zawierająca decyzję organu l instancji, nie była dwukrotnie awizowana i nie była przechowywana przez okres czternastu dni w placówce pocztowej, co w konsekwencji wyklucza przyjęcie fikcji doręczenia wynikającej z art. 44 k.p.a. W tej sytuacji zasadnym jest przyjęcie, iż decyzja organu l instancji skutecznie doręczona została skarżącemu po jego powrocie do kraju, na skutek wizyty w siedzibie organu l instancji, przy czym według wyjaśnień samego skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji, duplikat decyzji skarżący otrzymał w dniu 29 stycznia 2007r. Ustalenia organu w zakresie daty doręczenia skarżącemu decyzji organu l instancji, a konkretnie - czy decyzja doręczona została w dacie wskazanej przez skarżącego czy też w innej dacie, będą miały wpływ na sposób załatwienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Należy bowiem wskazać, że w wypadku stwierdzenia, iż odwołanie wniesione zostało w ustawowym terminie wniosek ten stanie się bezprzedmiotowy. Wobec powyższych konstatacji, dodatkowo jedynie należy wskazać, że postanowienie organu II instancji wydane zostało z naruszeniem również innych przepisów prawa. W postanowieniu tym organ zawarł jednocześnie rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem orzeczenia w powyższych przedmiotach dotyczą różnych kwestii proceduralnych, przy czym rozstrzygnięcie w zakresie wniosku o przywrócenie terminu jest zagadnieniem prejudycjalnym w stosunku do samej czynności prawnej dokonanej z uchybieniem terminu, której tenże wniosek dotyczy. Stosownie do treści art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Natomiast w myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Dopiero rozpatrzenie prośby strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, umożliwia wydania orzeczenia na podstawie art. 134 k.p.a., bądź - w wypadku uwzględnienia wniosku strony - przystąpienie do merytorycznego rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji. Nadto jak wyżej wykazano od orzeczeń wydanych zarówno w oparciu o przepis art. 59 §1 k.p.a jak i art. 134 k.p.a przysługują środki zaskarżenia. Stąd zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przywołanych tu przepisów postępowania administracyjnego. Z powyższych względów, uznając że stwierdzone uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - zwaną dalej p.p.s.a.) Sąd uchylił postanowienie organu II instancji. Na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a., w wyniku uwzględnienia wniosku skarżącego, Sąd zasądził na jego rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego, obejmujących wpis sądowy od skargi.