II SA/Go 743/07

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2007 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie bez zezwolenia pasa drogowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. D.M. prowadzący działalność gospodarczą E. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. w której zawarł również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 26 listopada 2007 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. W uzasadnieniu wniosku D.M. wskazał, że nie posiada wolnych środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. który stanowi, iż prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienia pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie nie sposób przyjąć, że wniosek D.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Z formularza PPF wynika bowiem, iż skarżący wraz z żoną z tytułu działalności gospodarczej, umów o pracę, dysponują miesięcznie dochodem w wysokości 15.306,34 zł (brutto). Nadto D.M. posiada majątek w postaci działki budowlano-rzemieślniczej o pow. 2.400 m2, który może przynosić potencjalne zyski np. z tytułu umowy dzierżawy, czy jako zabezpieczenie kredytu (pożyczki) oraz samochód o wartości 30.000 zł. Nie można także tracić z pola widzenia, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Wymaga podkreślenia, iż prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36,39). W tej sytuacji nie można uznać, iż D.M. nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 1500 zł (§ 1 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, póz. 2193 ze zm.). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.