II SA/Go 751/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.), Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 r. sprawy ze skargi A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, na podstawie art. 2, art. 3, art. 5 ust. 1-3, art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) oraz § 2 i § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 z późn.zm.) w związku z § 7 i § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 130, poz. 903) oraz art. 9, 10 i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił A.O. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na syna A.O., twierdząc, że świadczenie to przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł, natomiast dochód w rodzinie A.O. w roku 2005 ogółem wyniósł 21 749,62 zł miesięcznie 1.812,7 zł, zatem dochód miesięcznie na członka 3-osobowej rodziny wyniósł 604,16 zł. Jednocześnie organ powołując się na treść art. 5 ust. 3 ww. ustawy wskazał, iż w poprzednim okresie zasiłkowym również nastąpiło przekroczenie dochodu i na podstawie tego przepisu przyznano świadczenie doliczając do dochodu rodziny kwotę najniższego zasiłku rodzinnego, co uniemożliwia ponowne skorzystanie z tej możliwości. Od decyzji tej A.O. wniosła odwołanie twierdząc, że nie zgadza się ze sposobem wyliczenia dochodu jej rodziny, gdyż niesłusznie doliczono do niego kwotę nadpłaty podatku, którą uzyskała faktycznie dopiero [...] kwietnia 2006 r. Strona przedstawiła wyliczenie dochodu faktycznego rodziny w 2005 r., który jej zdaniem miesięcznie wynosił 1746,29 zł i był mniejszy od kryterium uprawniającego do uzyskania wnioskowanego świadczenia (583(3 = 1749 zł). Dodatkowo strona zarzuciła, iż aby wspomóc rodzinę pozwala się na wspólne rozliczenie małżonków, by w konsekwencji odebrać świadczenie pielęgnacyjne na kalekie dziecko. Dochód większy o 21 zł nie powinien dyskwalifikować matki – opiekunki niepełnosprawnego dziecka pozbawiając ją świadczenia i związanej z nim składki emerytalnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A.O., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 17 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ww. ustawy, w dacie rozpatrywania sprawy kwota ta wynosiła 583,00 zł. Jako podstawę do wyliczenia przychodu uzyskanego w 2005 r. przez rodzinę A.O. organ wskazał dwa zaświadczenia Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2006 r., z których wynika, że małżonek skarżącej J.O. w roku 2005 uzyskał dochód w wysokości 19.121,04 zł, podatek należny wyniósł 827 zł, a składki na ubezpieczenie zdrowotne 1481,88 zł. Zgodnie z § 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, organ pierwszej instancji pomniejszył dochód o wysokość składki na ubezpieczenie społeczne tj. o kwotę 1625,29 zł. Kolegium wskazało, iż wysokości dochodu męża strona nie kwestionuje, według zaświadczenia urzędu skarbowego jest to kwota 5670,84 zł, która po potrąceniu podatku i składki wyniosła 5080,87 zł. W ten sposób łączny dochód rodziny w 2005 r., w ocenie Kolegium, wyniósł 21.749,62 zł, co w przeliczeniu na dochód miesięczny wynosi 1812,46 zł łącznie, a na jedną osobę 604,15 zł. Na podstawie takiego wyliczenia organ odwoławczy uznał, że wysokość uzyskanego dochodu przekroczyła kwotę dochodu ustaloną w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. 583,00 zł na osobę. Organ drugiej instancji wskazał także, iż podobna sytuacja miała miejsce w poprzednim okresie zasiłkowym, kiedy na podstawie art. 5 ust. 3 przyznano świadczenie pielęgnacyjne decyzja z dnia [...] listopada 2005 r. Jednakże zgodnie z tym przepisem, jeżeli przekroczenie dochodu następuje w kolejnym roku kalendarzowym, świadczenie nie przysługuje. Nadto odnosząc się do zarzutu odwołania, zgodnie z którym nadpłata w podatku za rok 2005 powinna być zaliczona jako dochód na rok 2006, czyli rok faktycznego jej otrzymania), organ drugiej instancji uznał go za niezasadny, albowiem podstawa ustalenia dochodu rodziny są zaświadczenia urzędu skarbowego, załączone przez odwołująca do akt sprawy. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożyła A.O., powołała się na trudną sytuację swojej rodziny i potrzebę opieki nad chorym dzieckiem, podnosząc argumenty tożsame z odwołaniem. Skarżąca kwestionując treść zaskarżonej decyzji zarzuciła, że jeśli przepisy prawa nie przewidują możliwości pozytywnego rozpoznania jej wniosku pomimo wypłaty nadpłaty podatku w 2006 r., i niewielkiego przekroczenia kwoty dochodu, to okoliczność ta nie powinna szkodzić jej rodzinie i pozbawiać jej składki ZUS. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku A.O. z dnia [...] lipca 2006 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad A.O.. Do wniosku dołączono zaświadczenia wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] dotyczące dochodu uzyskanego w 2005 r. przez A. i J. małżonków O. oraz z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] dotyczące dochodu uzyskanego przez A.O.. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U z 2006 r. Nr 139, poz. 992), zwana dalej: "ustawą" . Stosownie do art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednocześnie ustawodawca zastrzegł, że świadczenie to przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. ustawy. Przepisy art. 5 ust. 3-10 stosuje się odpowiednio. Zgodnie z normą zawartą w art. 5 ust. 2 ww. ustawy, w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny (w niniejszej sprawie odpowiednio - świadczenie pielęgnacyjne) przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Podkreślenia wymaga fakt, iż ustawodawca w miarę możliwości finansowych instytucji pomocy publicznej kształtując kompleksowo system świadczeń rodzinnych uwzględnił okoliczność, iż w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności, koszt utrzymania rodziny jest wyższy z uwagi na konieczność zapewnienia niezbędnych leków, rehabilitacji itp., co znalazło wyraz m.in. w tym, iż dla rodzin, które nie spełniają tego kryterium zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł (znacząco niższej). Skarżąca kwestionuje sposób obliczenia przez organy orzekające w sprawie wysokości dochodu jej rodziny w 2005 r. Należy wskazać, iż sposób wyliczenia dochodu rodziny dla potrzeb ustalania świadczeń rodzinnych został szczegółowo uregulowany w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, a ustawodawca nie pozostawił w tym zakresie organowi swobody. W tej sytuacji przyznawanie poszczególnych świadczeń rodzinnych nie należy do uznania organu administracji, a uzależnione jest od spełnienia warunków określonych ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i nie jest możliwe przyznanie świadczenia, gdy warunki te nie są spełnione. W szczególności w zakresie wynikającym z zaskarżonej decyzji nie pozostawiono uznaniu organów administracji czy niewielkie przekroczenie kryterium dochodowego (co podnosi skarżąca) może jednak uprawniać każdorazowo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wprawdzie w myśl art. 5 ust. 3 w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy, w przypadku gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do świadczenia pielęgnacyjnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, świadczenie przysługuje, jeżeli przysługiwało w poprzednim okresie zasiłkowym. Jednakże w przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym świadczenie nie przysługuje. Art. 3 pkt 1 lit. a ustawy, stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz zapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne. Z kolei ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny, oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy), czyli co do zasady okres od 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10). W przepisie art. 23 ustawy zawarto delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia, w drodze rozporządzenia, sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych, wstrzymywania lub zawieszenia wypłaty tych świadczeń, a także sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych i wzorów: wniosków o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, zaświadczenia z urzędu skarbowego, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, oświadczeń o dochodach rodziny, w tym oświadczeń osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, oraz innych oświadczeń i dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, wywiadu, o którym mowa w ust. 4a oraz oświadczenia o dochodach członków rodziny uzyskanych w poprzednim roku kalendarzowym. W wykonaniu tej delegacji Minister Polityki Społecznej wydał rozporządzenie z 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 z późn.zm.), w którym uregulowano m.in. sposób ustalania dochodu uprawniającego do świadczeń rodzinnych oraz wzory niezbędnych w tym celu dokumentów, w tym zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jeżeli dochody te podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych (§ 2 ust. 2 pkt 6 lit. a i załącznik nr 2 do ww. rozporządzenia. Zgodnie z § 7 ww. rozporządzenia postępowanie w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego wzór określa załącznik nr 7 do rozporządzenia. Do wniosku należy dołączyć: orzeczenie o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności dziecka, zaświadczenia lub oświadczenia o wysokości dochodów, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 6 oraz uwierzytelnioną kopię dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Dochód rodziny należało zatem w przedmiotowej sprawie ustalić w oparciu o dołączone do wniosku zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego, z uwzględnieniem przepisu § 15 rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, dochód członka rodziny pomniejsza się: o podatek należny, składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, przy czym wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której mowa w ust. 1, oblicza się według wskazanego wzoru. W konsekwencji na podstawie wskazanych wyżej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenia wykonawczego należy jako słuszne ocenić stanowisko organu administracji wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż brak było podstaw by dochód uzyskany przez męża skarżącej w 2005 r. wykazany w zaświadczeniu urzędu skarbowego z [...] lutego 2006 r., dodatkowo pomniejszyć o kwotę nadpłaty podatku wynikającą z korzyści wspólnego rozliczania się małżonków (niezależnie od okoliczności, że faktycznie nadpłatę zwrócono w 2006 r. zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami). Zgodnie z opisanymi wyżej zaświadczeniami urzędu skarbowego, których prawidłowości strona nie kwestionowała, oraz na podstawie obowiązujących przepisów dochód rodziny A.O. uzyskany w roku 2005, po odliczeniu należnego podatku składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz społeczne wyniósł łącznie 21749,62 zł (16668,75 zł + 5080,87 zł), co miesięcznie stanowi kwotę 1812,46 zł (21749,62:12), a w przeliczeniu na jednego członka trzyosobowej rodziny (1812,46:3) – 604,15 zł. Oznacza to, że dochód ten przekroczył kwotę dopuszczalną, określoną w art. 17 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 o 21,15 zł (604,15 – 583,00). W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie prawidłowo dokonały ustaleń w zakresie wysokości dochodu rodziny A.O. w 2005 r. z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa oraz sporządzonych we właściwej formie dokumentów złożonych wraz z wnioskiem (zaświadczeń urzędu skarbowego). Jednocześnie na podstawie analizy akt sprawy w szczególności wniosku ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia [...] lipca 2005 r. wraz z dołączonymi do niego dokumentami Sąd ustalił, iż decyzją z [...] listopada 2005 r. nr [...] przyznano A.O. świadczenie pielęgnacyjne na syna A.O. na okres od [...] września 2005 r. do [...] sierpnia 2006 r. w sytuacji, gdy dochód jej rodziny w 2004 r. w przeliczeniu na osobę równy był kwocie 596,92 zł, zatem również przekraczał dochód uprawniający do uzyskania świadczenia (583,00 zł). W tej sytuacji, zgodnie z przepisem art. 17 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, brak było podstaw do przyznania świadczenia także na tej podstawie. Zasadnie zatem organy administracji publicznej orzekające w przedmiotowej sprawie oceniły, że skarżącej nie przysługuje w rozważanym okresie świadczenie pielęgnacyjne na syna z powodu przekroczenia w kolejnym roku kalendarzowym dochodu rodziny uprawniającego do jego przyznania w przeliczeniu na osobę. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.