II SA/Go 753/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.K. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Na podstawie zarządzenia z dnia 25 września 2012 r. Przewodniczącego Wydziału B.K. została wezwana do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 19.000 zł. 2 listopada 2012 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku B.K. podała, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej ponosi stratę (-87.176,07 zł – stan na 10/2012). Wypowiedzenie umowy do dofinansowania projektu oraz umowy kredytu bankowego spowodowało, że jej firma znajduje się na pograniczu niewypłacalności. Skarżąca oświadczyła, że w ramach postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę. W uzupełnieniu złożonego wniosku skarżąca przedstawiła rachunek zysków i strat, deklaracje dla podatku od towarów i usług, wyciągi z rachunku bankowego. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy podkreślić, iż co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Zwraca się także trafnie uwagę w literaturze, iż prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z przedłożonych dokumentów wynika, że działalność gospodarcza prowadzona przez B.K. przynosi stratę (-87.176,07 zł – stan na 10/2012). Wypowiedzenie umowy o dofinansowanie projektu (2.000.000 zł) oraz umowy kredytu bankowego (8.260.000 zł) spowodowało, że firmie skarżącej zagraża niewypłacalność. Zważyć również trzeba, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym zajął wynagrodzenie za pracę skarżącej (należność główna wynosi ponad 350.000 zł). Nadto egzekucję z rachunku bankowego prowadzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności i znaczną wysokość wpisu od skargi (19.000 zł) uznano, że odmowa uwzględnienia wniosku mogłaby tamować prawo skarżącej do poddania kontroli sądowej wydanej w jej sprawie decyzji o zwrocie dofinansowania. Uwzględniając jednak, że jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi, postanowiono jak w sentencji (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).