II SA/Go 754/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant referent Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2013 r. sprawy ze skargi J.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] marca 2012 roku nr [...] działający z upoważnienia Starosty - Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie przyznał J.R. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletniej A.R., przebywającej u skarżącej J.R. jako rodziny zastępczej spokrewnionej, począwszy od [...] stycznia.2012 roku do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej, w kwocie 660,00 zł miesięcznie. Od powyższej decyzji odwołała się J.R. pismem z dnia [...] czerwca 2012 roku. W tym samym piśmie J.R. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wskazanej decyzji z dnia [...] marca 2012 roku nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 roku nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło J.R. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Następnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, albowiem zaskarżona decyzja została doręczona J.R. w dniu 28 marca 2012 roku, natomiast strona wniosła odwołanie pismem z dnia [...] czerwca 2012 roku zatem po upływie 14 - dniowego terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z dnia 28 listopada 2012 roku w sprawie II SA/Go 704/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...]. Od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia [...] sierpnia 2012 roku J.R. wniosła skargę, będącą przedmiotem postępowania, w której domagała się uchylenia powyższego postanowienia. Skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie jest dla niej krzywdzące, gdyż nie uwzględnia trudnej sytuacji w jakiej się znalazła. Niezrozumienie pisma jakie otrzymała z Centrum Pomocy Rodzinie i cały szereg problemów jakie wyniknęły potem nie mogą skutkować pogorszeniem sytuacji dzieci. W odpowiedzi na skargę organ domagał się jej oddalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 tej ustawy ). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwaną dalej - p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (por J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197). W kontrolowanej sprawie podstawę prawną zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 roku stanowił art. 134 k.p.a.. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonując wstępnej kontroli wniesionego środka zaskarżenia w odniesieniu do decyzji Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie działającego z upoważnienia Starosty z dnia [...] marca 2012 roku stwierdził, że odwołanie J.R. zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Niewątpliwie organ odwoławczy przed przystąpieniem do oceny żądań i zarzutów zawartych w odwołaniu jest zobowiązany do dokonania wstępnej kontroli wniesionego środka zaskarżenia. Kontrola ta polega na sprawdzeniu, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania (zażalenia) - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania (zażalenia), czego następstwem jest ostateczność decyzji (postanowienia) (por B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Warszawa 2004, str. 584). Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (129 § 2 k.p.a.). Rozpoznanie odwołania złożonego po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia spowodowałoby naruszenie wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych. Jeżeli strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania i nie negując tego faktu wniosła o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej, to przed stwierdzeniem uchybienia terminu organ odwoławczy powinien rozstrzygnąć wniosek strony o przywrócenie terminu. Jest to następstwem przyjętego założenia, że konsekwencją przywrócenia terminu jest traktowanie czynności tak, jakby była dokonana w terminie. Przywrócenie terminu wyłącza zatem możliwość stwierdzenia jego uchybienia. Zatem w wypadku złożenia odwołania po terminie wraz z wnioskiem o jego przywrócenie organ odwoławczy nie może wydać postanowienia stwierdzającego uchybienie do wniesienia odwołania przed rozpatrzeniem tego wniosku. Uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu wyłącza bowiem możliwość wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie ( por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w : Gliwicach z dnia 27 listopada 2012 roku w spr. IV SA/Gl 45/12, z dnia 5 listopada 2012 roku w spr. I SA/GL 1078/12w Gorzowie Wlkp. z dnia 15 grudnia 2012 roku w spr. II SA/Go 505/11 oraz z dnia 15 maja 2012 roku w spr. I SA/GL 1374/12, w Opolu z dnia 3 lipca 2012 roku w spr. II SA/Op 239/12, we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2012 roku w spr. I SA/Wr 1364/11, w Poznaniu z dnia 11 grudnia 2012 roku w spr. II SA/Po 630/12). Z powyższą kwestią związana jest regulacja prawna zawarta w art. 153 p.p.s.a., wedle którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podkreślić także należy, że po uprawomocnieniu się orzeczenia, zawarte w nim stanowisko będzie wiążące nie tylko dla organów wymienionych w art. 153 p.p.s.a., bowiem po myśli art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jeżeli zatem strona doprowadzi do uprawomocnienia się danego wyroku, wówczas kwestie prawne przesądzone w tym wyroku i zawarte w nim wskazania są wiążące dla organów administracyjnych orzekających w sprawie, tegoż sądu, jak i innych organów Przenosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego kontrolowanej sprawy , wskazać należy na fakt uchylenia wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 listopada 2012 roku w spr. II SA/Go 704/12 postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2012 roku w spr [...] odmawiającego J.R. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wyrok jest prawomocny, zatem jak powiedziano wyżej jego treść, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania mają moc obowiązującą. Skoro w kontrolowanej sprawie mogły zaistnieć przesłanki do przywrócenia stronie skarżącej terminu, to nie został przesądzony fakt uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia od tego postanowienia, warunkujący wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Ewentualne postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Stwierdzenie uchybienia terminowi zamyka drogę do rozpoznania odwołania, zatem późniejsze ewentualne przywrócenie terminu pozostawałoby w sprzeczności z wcześniejszym rozstrzygnięciem. Skoro zatem, postanowienie odmawiające przywrócenia terminu warunkuje jako kwestia prejudycjalna wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, stwierdzić należy analogicznie, że uchylenie postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu skutkuje koniecznością uchylenia postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Reasumując Sąd stwierdza, w świetle powołanego wyżej prawomocnego wyroku orzeczonego w spr. II SA/Go 704/12, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie został ostatecznie rozpoznany. Należy zatem przyjąć, że postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jako przedwczesne, zostało wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.. W takich to warunkach Sąd, z powołaniem się na tenże przepis, uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie orzekając w sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wstrzyma orzekanie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania do czasu ponownego rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie tego terminu. W przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 153 ustawy p.p.s.a.