II SA/Go 758/14

Dnia 23 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty ważności potwierdzenia przyjęcia powiadomienia o zamiarze rozpoczęcia działalności gospodarczej jako pośredniczący podmiot tytoniowy oraz skreślenia z listy podmiotów na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił M.G. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty ważności potwierdzenia przyjęcia powiadomienia o zamiarze rozpoczęcia działalności gospodarczej jako pośredniczący podmiot tytoniowy oraz skreślenia z listy tych podmiotów. Na powyższe postanowienie M.G., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł skarżący wniósł na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że po zawieszeniu własnej działalności gospodarczej, która nie przynosiła w końcowym etapie dochodów, podjął od [...] stycznia 2015 r. pracę za płacę minimalną, tj. ok. 1250 zł. W związku z tym nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. Nadto prowadzone jest wobec niego postępowanie podatkowe oraz postępowanie egzekucyjne na łączną kwotę ok. 78.000.000 zł. Poza mieszkaniem o powierzchni ok. 40 m² oraz samochodem [...] z 2010 r. skarżący nie posiada żadnego majątku, wartościowych przedmiotów, oszczędności ani środków pieniężnych. Na wezwanie Sądu skarżący podał, iż utrzymanie mieszkania i związane z tym opłaty pochłaniają miesięcznie ponad 680 zł, na podatek od nieruchomości, ubezpieczenie oraz opłaty związane z samochodem przeznacza rocznie ok. 2.000 zł, zaś codzienne funkcjonowanie w tym wyżywienie to koszt ok. 30 zł dziennie. Przedstawił również wydruk z komputerowej księgi przychodów i rozchodów, z którego wynika, że działalność gospodarcza w postaci wypożyczalni samochodów dostawczych i urządzeń budowlanych nie przyniosła mu w 2014 r. żadnego dochodu, wydruk z ewidencji działalności gospodarczej z którego wynika, że działalność tę zawiesił z dniem [...] sierpnia 2014 r., wydruki z trzech rachunków bankowych, na których brak jest środków pieniężnych, deklaracje dla podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień i listopad 2014 r., w ostatniej zadeklarował podstawę opodatkowania w kwocie 813 zł. Nadto do zażalenia pełnomocnik załączył odpis postanowienia Sądu Okręgowego z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie wydania skarżącemu listu żelaznego, którego wydanie uzależniono od złożenia poręczenia majątkowego w postaci wpłaty kwoty 100.000 zł w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia postanowienia. Jak wynika z uzasadnienia zażalenia, po uprawomocnieniu się listu żelaznego skarżący mógł wrócić do kraju. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek okazał się niezasadny. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów sądowych. Prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód na tyle niski, że nie pozwala on na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Ma ono służyć najuboższym, to jest osobom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Analiza zgromadzonych dokumentów wskazuje na oczywistą bezzasadność wniosku M.G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący podał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza (którą jak wynika z nadesłanego przez niego wypisu – zawiesił 5 sierpnia 2014 r.) w końcowym etapie nie przynosiła dochodów, dlatego z dniem [...] stycznia 2015 r. podjął pracę za płacę minimalną, nadto ze względu na brak środków pieniężnych nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Tymczasem jak wynika z załączonego do zażalenia odpisu postanowienia Sądu Okręgowego z dnia [...] października 2014 r., sygn. akt [...] (k. 70-73 akt sądowych), skarżący przebywając za granicą sam wystąpił o wydanie mu listu żelaznego w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym, zgłaszając gotowość złożenia stosownego poręczenia majątkowego. Sąd Okręgowy ustalił wysokość poręczenia majątkowego na kwotę 100.000 zł. Skoro – jak podano w zażaleniu – postanowienie to uprawomocniło się i skarżący mógł wrócić do kraju to znaczy, że warunek wydania listu żelaznego w postaci wpłaty powyższego poręczenia majątkowego został spełniony. Fakt, że skarżący w okresie po [...] października 2014 r. był w stanie wygospodarować kwotę 100.000 zł na poręczenie majątkowe, świadczy o całkowitej niewiarygodności podnoszonych przez niego w obecnym postępowaniu twierdzeń na temat braku jakichkolwiek środków pieniężnych w okresie po zawieszeniu działalności gospodarczej (co nastąpiło [...] sierpnia 2014 r.). Tym bardziej, że kwota, do uiszczenia której skarżący został na obecnym etapie sprawy zobowiązany czyli 100 zł wpisu od zażalenia, stanowi zaledwie znikomy ułamek kwoty uiszczonej tytułem poręczenia majątkowego za wydanie skarżącemu listu żelaznego. Skoro skarżący w omawianym okresie zdołał wygospodarować kwotę 100.000 zł na poręczenie majątkowe, to w opinii Sądu jest również w stanie ponosić koszty sądowe w niniejszym postępowaniu. Niezależnie jednak od powyższego, skarżący jak sam podał, jest zatrudniony na umowę o pracę. Wprawdzie deklaruje osiągane wynagrodzenie w wysokości równej płacy minimalnej, jednakże z uwagi na opisane na wstępie rozważań przesłanki przyznawania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, środki pieniężne na pokrycie kosztów sądowych powinien wygospodarować z tego dochodu. Przykładowo może to uczynić kosztem ograniczenia wydatków na telewizję w podanej wysokości 95 zł, która nie należy do niezbędnych potrzeb bytowych (za niezbędny wydatek na ten cel można uznać jedynie abonament RTV, wynoszący 21,50 zł miesięcznie) bądź racjonalizacji wydatków na codzienne potrzeby bytowe, które deklaruje w wysokości 30 zł dziennie. Przytoczona wyżej argumentacja przesądza o oczywistej bezzasadności wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy, bowiem niewątpliwie nie należy on do grupy osób najuboższych, do których instytucja prawa pomocy powinna znajdować zastosowanie. Z uwagi zatem na brak ustawowych przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.