II SA/Go 758/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty ważności potwierdzenia przyjęcia powiadomienia o zamiarze rozpoczęcia działalności gospodarczej jako pośredniczący podmiot tytoniowy oraz skreślenia z listy tych podmiotów postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] wydaną w przedmiocie stwierdzenia utraty ważności potwierdzenia przyjęcia powiadomienia o zamiarze rozpoczęcia działalności gospodarczej jako pośredniczący podmiot tytoniowy oraz skreślenia z listy tych podmiotów. Decyzja została doręczona na adres wskazany w odwołaniu. Po dwukrotnym awizowaniu – w dniu 6 sierpnia 2014 r. oraz w dniu 14 sierpnia 2014 r., przesyłka została zwrócona przez Urząd Pocztowy jako nie podjęta w terminie w dniu 21 sierpnia 2014r. W dniu 3 października 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) M.G., reprezentowany przez adwokata – T.R. wniósł skargę na w/w decyzję. Jednocześnie Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, motywując swoją prośbę nieprawidłowościami związanymi z doręczeniem przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję. Skarżący wskazał, iż w związku z częstymi i długimi wyjazdami już wiele miesięcy temu upoważnił kolegę M.M. do odbierania korespondencji doręczanej i pozostawianej pod adresem ul. [...]. W związku z powyższym M.M. co najmniej jeden raz w tygodniu sprawdza skrzynkę pocztową na listy oraz drzwi lokalu znajdującego się pod w/w adresem. Całą korespondencję w tym pozostawione awiza przekazuje księgowości, prawnikom i osobom bliskim dla skarżącego. Po zgłoszeniu się pełnomocnika w niniejszej sprawie, w dniu 26 września 2014r. otrzymano przesyłkę, z której wynika, iż w sierpniu 2014r. nastąpiła próba doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] sierpnia 2014r. Rozpytano więc osoby odpowiedzialne za odbiór i przekazywanie korespondencji kierowanej do nieobecnego M.G.. Uzyskano informację, że Pan M.M. jest odpowiedzialny za odbieranie korespondencji pod adresem ul. [...]. Ponadto ustalono, iż w miesiącu sierpniu, kiedy doręczana była decyzja w niniejszej sprawie regularnie wykonywał powierzone mu obowiązki odbierając korespondencję pod w/w adresem i przekazując ją osobom odpowiedzialnym. Przesyłki ani wezwań do odbioru przesyłki, której nadawcą byłaby Izba Celna jednak nie stwierdził w okresie kiedy była ona doręczana. Jednocześnie w sierpniu 2014 zauważył, iż drzwiczki od skrzynki pocztowej były lekko wygięte, co może wskazywać na nieuprawnione uzyskanie dostępu do niej. M.M. po przedstawieniu mu doręczonej pełnomocnikowi korespondencji złożył pisemną reklamację dotyczącą przedmiotowej przesyłki. Fakt nieotrzymania wezwań do odbioru przesyłki poleconej może więc wynikać albo z powodu nie pozostawienia ich przez listonosza w bezpiecznym miejscu albo z powodu pobrania ich przez osobę niepowołaną. W jednym i drugim wypadku nieodebranie korespondencji i niewniesienie środka zaskarżenia w terminie nie było zawinione przez skarżącego. Skarżący podkreślił, że zapewnił odbiór korespondencji pod wskazanym na początku postępowania adresem. Osoba upoważniona również w żaden sposób nie zaniedbała powierzonych jej obowiązków związanych z odbieraniem i przekazywaniem korespondencji. Stwierdzony brak wezwań do odbioru przesyłki poleconej jest okolicznością niezależną i niezawinioną zarówno przez skarżącego jak i przez osobę przez niego upoważnioną do odbioru i przekazywania korespondencji. Ponadto wskazał, że brak zaskarżenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2014r. jaskrawo godzi w interes prawny skarżącego. Fakt jej kwestionowania wynika choćby z uprzednio złożonego odwołania (pismo z dnia [...] czerwca 20ł4r. znajdujące się w aktach sprawy). Na podstawie zarządzenia z dnia 25 listopada 2014 r. pełnomocnika strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, poprzez przesłanie odpowiedzi urzędu pocztowego na złożoną reklamację a także wskazanie, czy skarżący zgłaszał do organów ścigania oraz urzędu pocztowego okoliczność uszkodzenia skrzynki pocztowej, pod rygorem rozpatrzenia wniosku jedynie w oparciu o dotychczas przedłożone dokumenty. W odpowiedzi adwokat T.R. wyjaśnił, iż M.M. nie otrzymał jak dotąd odpowiedzi na złożoną reklamację, nie zgłaszał również organom ściagania faktu uszkodzenia skrzynki pocztowej, ponieważ uszkodzenie było tak niewielkie, że wystarczyło lekkie odgięcie drzwiczek skrzynki aby wróciły one do prawidłowego położenia. Wydarzenie to wydało się w/w błahe, że nie informował o tym fakcie także M.G.. Nadto odnosząc się do stanowiska organu wyrażonego w pismach z dnia [...] listopada 2014 r. oraz z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie złożonego wniosku o przywrócenie terminu, pełnomocnik wyjaśnił, że przedmiotowym wniosku nie powołano sprzecznej – w stosunku do wniosku złożonego w sprawie o nr [...] – podkreślając przede wszystkim, iż jedynie wniosek o przywrócenie terminu złożony w niniejszej sprawie sporządzony został przez pełnomocnika. Poza tym wyjaśnił, iż dopiero po rozpytaniu przez M.M. osób odpowiedzialnych za odbiór korespondencji kierowanej do skarżącego ustalono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Rozbieżność pomiędzy składanymi wnioskami sprowadza się do niepodania we wnioskach składanych przez skarżącego okoliczności dotyczącej odgięcia drzwiczek skrzynki pocztowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2013 r. poz. 270 ze zm. – dalej jako "ppsa") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 ppsa ). Pamiętać jednakże należy, że instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności ma charakter szczególny (wyjątkowy) i może być wykorzystana jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, tj. że uchybienie terminu wynikło z przyczyn od niej niezależnych, którym nie mogła ona przeciwdziałać, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 ppsa. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony przez pełnomocnika strony skarżącej dnia 3 października 2014r. Badając zatem formalne przesłanki rozpatrzenia złożonego wniosku Sąd ustalił, że w dniu 26 września 2014 r. adwokat T.R. uzyskał informację o wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Dyrektora Izby Celnej, a także o uchybieniu terminu do wniesienia skargi na to rozstrzygniecie. Tym samym należy stwierdzić, że rozpatrywany wniosek został złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. W dalszej kolejności wskazać należy, iż kryterium braku winy o jakim mowa w art. 87 § 2 ppsa stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W sytuacji, kiedy w imieniu strony działa pełnomocnik - co miało miejsce w niniejszej sprawie – dokonanie bądź zaniechanie przez pełnomocnika czynności procesowych obciąża stronę. Występujący zatem w imieniu skarżącego pełnomocnik obowiązany jest do dołożenia należytej staranności w wywiązaniu się z obowiązku terminowego wykonywania czynności procesowych. Ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania pełnomocnika procesowego obciąża stronę. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy podmiotu (J.P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się pełnomocnika. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/02 ; M.Pr. 2002, nr 23, s. 1059). Przy czym przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, (LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Powyższe zasady dotyczą także sytuacji, gdy za stronę w określonym zakresie działa pełnomocnik. W takiej sytuacji to w odniesieniu do tego podmiotu badać należy spełnienie powyższych przesłanek, tj. staranność podejmowanych czynności i podjecie wszystkich niezbędnych czynności służących zabezpieczeniu interesu mocodawcy. Ryzyko ich niedopełnienia, jak wyżej wskazano, jest w rozumieniu prawa zaniedbaniem mocodawcy, a tym samym nie pozwala na przyjęcie, iż do uchybienia terminu doszło bez jego winy. W rozpoznawanej sprawie reprezentujący stronę przed sądem administracyjnym pełnomocnik jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia skargi wskazuje nieprawidłowości w doręczeniu decyzji Dyrektora Izby Celnej. W tym zakresie wskazał, że odpowiedzialnym za odbiór korespondencji skarżącego był M.M., który w miesiącu sierpniu, kiedy doręczana była decyzja w niniejszej sprawie regularnie wykonywał powierzone mu obowiązki odbierając korespondencję pod w/w adresem i przekazując ją osobom odpowiedzialnym, "Jednocześnie w sierpniu 2014 zauważył, iż drzwiczki od skrzynki pocztowej były lekko wygięte, co może wskazywać na nieuprawnione uzyskanie dostępu do niej.". Jednocześnie sąd w wyniku podjętych czynności uzyskał informację z Urzędu Pocztowego, iż przesyłkę poleconą nr [...] zawierającą w/w decyzję dwukrotnie awizowano w dniu 6 sierpnia 2014 r., oraz w dniu 14 sierpnia 2014 r. pozostawiając "awizo" w skrzynce odbiorczej adresata. Z kolei pełnomocnik strony, na wezwanie Sądu wskazał, że M.M. odpowiedzialny za odbiór korespondencji skarżącego nie zgłosił organom ścigania oraz w urzędzie pocztowym okoliczności uszkodzenia odbiorczej skrzynki pocztowej, zaś uszkodzenie uznał za błahe, ponieważ było niewielkie. Analizując wskazane okoliczności Sąd doszedł do przekonania, iż wyjaśnienia strony skarżącej są niewiarygodne i nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić należy, że działanie wyznaczonego pełnomocnika do odbioru korespondencji- M.M., jest działaniem, którego ryzyko obciąża mocodawcę M.G.. Mało wiarygodne wydają się wyjaśnienia, iż przy uwzględnieniu regularnego i rzetelnego działania wskazanej osoby i sprawdzania skrzynki pocztowej, nie znalazł on w skrzynce odbiorczej jednego z dwóch "awizo", pozostawionych w skrzynce w dniach: 6 sierpnia i 14 sierpnia br., nawet przy założeniu, że doszło do na tyle znacznego uszkodzenia skrzynki pocztowej, które mogłoby uzasadniać podejrzenie o podejmowaniu prób dostania się do niej przez osoby nieupoważnione. Od dnia pozostawienia pierwszego awizo, tj. od dnia 6 sierpnia 2014 r. do dnia zwrotu przesyłki przez Urząd Pocztowy, co miało miejsce w dniu 21 sierpnia 2014 r., minęło piętnaście dni. W ocenie Sądu to czas wystarczający, przy założeniu regularnego sprawdzania skrzynki i stwierdza jej uszkodzenia, dla podjęcia czynności zmierzających do wyjaśnienia, czy Urząd Pocztowy kierował w tym okresie do adresata korespondencję. Ponadto z wyjaśnień pełnomocnika skarżącego wynika, że uszkodzenie skrzynki było niewielkie, do tego stopnia, że zostało uznane za błahe. W ocenie Sądu działając z należytą starannością właściciel odbiorczej skrzynki pocztowej, czy jak w niniejszej sprawie pełnomocnik tej osoby, w przypadku podejrzenia dot. dostania się przez osoby nieupoważnione do niej, powinien zawiadomić o tej okoliczności przynajmniej mocodawcę oraz Urząd Pocztowy, choćby w celu sprawdzenia czy w danym okresie mogły być dokonywane lub dokonywano doręczeń na wskazany adres. W dalszej kolejności zwraca uwagę również okoliczność, iż wskazanie, że "w sierpniu 2014 zauważył, iż drzwiczki od skrzynki pocztowej były lekko wygięte" jest stwierdzeniem nieprecyzyjnym i nie wyjaśnia, kiedy dokładnie stwierdzono uszkodzenie skrzynki, czy była ona uszkodzona akurat w okresie od 6 sierpnia do dnia 14 sierpnia, czy przez okres krótszy lub dłuższy. Powyższe okoliczności skłaniają do wniosku, że przedstawione przez pełnomocnika strony skarżącej wyjaśnienia nie uprawdopodabniają zaistnienia takich przesłanek, które uniemożliwiły stronie dokonanie przedmiotowej czynności w terminie, a także że w sprawie podjęto wszystkie możliwe czynności mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W rzeczywistości bowiem od dnia pozostawienia pierwszego awizo dot. doręczenia w/w decyzji do dnia 26 września 2014 r. nie podjęto żadnych czynności zmierzających do usunięcia zaistniałych przeszkód. Skutki zaniedbań występującego w imieniu skarżącego M.M. – bo na takie okoliczności w istocie powołuje się strona – obciążają skarżącego. Co więcej, skoro ustanowił w późniejszym okresie pełnomocnika profesjonalnego do występowania w sprawie administracyjnej w jego imieniu, nic nie stało na przeszkodzie podjęcia takich środków zaradczych na wcześniejszym etapie postępowania, zwłaszcza w związku z częstymi wyjazdami, które uniemożliwiały jemu samemu aktywne działanie w sprawie, co być może zabezpieczyłoby w stopniu wystarczającym ochronę jego interesu prawnego. W ocenie Sądu podniesiona przez stronę argumentacja nie dowodzi braku jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi do WSA w Gorzowie Wlkp. Wskazane przez stronę okoliczności nie mieszczą się w granicach postępowania (działania), które można by uznać za staranne w stopniu wystarczającym. Nie można się również zgodzić z oceną, iż jest to przeszkoda trudna do usunięcia. W ocenie Sądu, wniosek o przywrócenie terminu nie został uzasadniony przez pełnomocnika okolicznościami wskazującymi na brak winy w uchybieniu terminowi, stosownie do treści art. 87 ppsa, wobec czego wniosek ten nie mógł być uwzględniony. Mając więc powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. na podstawie art. 86 § 1 ppsa postanowił jak w sentencji.