II SA/Go 769/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uposażenia żołnierza zawodowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Komendant Wojskowej Komisji Uzupełnień w Z., na podstawie art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 75 ust. 1, art. 178 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179. poz. 1750, ze zmianami) przyznał st. sierż. szt. J.D. uposażenie i inne należności w wysokości 48.039,62 zł. ustalonej jako różnica pomiędzy kwotą uposażenia i innych należności za czas pozostawania "poza służbą" tj. za okres od 1.02.2003 r. do 31.03.2007 r., a pobranym i nie zwróconym do biura emerytalnego świadczeniem emerytalnym (zamiennie świadczeniem pieniężnym, w wysokości 12 miesięcznego uposażenia należnego przez okres roku po zwolnieniu) wg rozliczenia dokonanego przez Wojskowe Biuro Emerytalne -pismo nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ i instancji wskazał, iż decyzją Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...] w sprawie wypowiedzenia stosunku służbowego z zawodowej służby wojskowej z dniem 31 stycznia 2003 r., J. D. został zwolniony ze zawodowej służby wojskowej i dlatego zostały mu wypłacone należności związane z tym wypowiedzeniem, obejmujące odprawę w kwocie 9.242,20 zł. odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia w wysokości 13.440,80 zł i ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wysokości 2.450,58 zł. - łącznej wysokości 25.113,58 zł. Świadczenia te, wobec stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji stały się od 1 stycznia 2007 r, nienależne i podlegają zwrotowi. W ocenie organu i instancji pobranie świadczenia w wykonaniu decyzji nieważnej oznacza, że doszło do spełnienia świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 410 § 2 k.c. Ponadto podniesiono, iż J. D. decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] został przywrócony do służby wojskowej. Odwołanie od powyższej decyzji jako krzywdzącej wniósł J. D., który zarzucił, że narusza ona przepisy prawa w zakresie błędnego, spóźnionego ustalenia jego uposażenia i innych należności związanych z ponownym powołaniem do służby wojskowej za czas pozostania poza służba (art. 7 k.p.a.). Jednocześnie podniósł, iż jego zdaniem przedmiotowa decyzja została wydana przez niewłaściwy organ, gdyż organem właściwym w jego ocenie jest Wojskowe Biuro Emerytalne w Z.. Decyzją z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Z., na podstawie art. 138 § k.p,a. oraz art. 72 ust, 2, art. 178 ust, 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zmianami), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana przez właściwy organ. Ponadto podniósł, iż wobec braku uregulowań prawnych normujących kwestię należności finansowych żołnierzy zawodowych zwolnionych ze służby na podstawie unieważnionych decyzji, jednostki wojskowe zostały zobowiązane do bezwzględnego stosowania zasad określonych w piśmie Dyrektora Departamentu Kadr MON nr [...], w przypadku postępowania wobec żołnierzy przywracanych do służby w zakresie przysługujących im należności. Powyższa decyzja stała się przedmiotem wniesienia przez J. D. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim w której zarzucił rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 6-12 k.p.a. przez nienależne potracenie kwoty 25.133,58 zł,. Ponadto podniósł, iż zaskarżona decyzja nie wyjaśnia jego wątpliwości zawartych w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ l instancji, a Dyrektor WBE w Z. nie wydał żadnej decyzji wzywającej go do zwrotu wypłaconego świadczenia emerytalnego. Uczynił to Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego, nie będący płatnikiem tego świadczenia, co zdaniem skarżącego stanowi przekroczenie kompetencji, które nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Podkreślenia wymaga to, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W świetle powyższego kontrola legalności działalności administracji publiczne sprowadza się do jego oceny pod kątem zgodności z przepisami prawa, ale tylko w granicach danej sprawy. W istocie swej skarżący zarówno w odwołaniu od decyzji organu l instancji jak i w skardze wniesionej do Sądu nie kwestionuje przyznania st. sierż. szt. J.D. uposażenia i innych należności w wysokości 48.039,62 zł, ustalonej jako różnica pomiędzy kwota uposażenia i innych należności za czas pozostawania "poza służbą" tj. za okres od 1.02.2003 r. do 31.03.2007 r., a pobranym i nie zwróconym do biura emerytalnego świadczeniem emerytalnym, podnosząc bezzasadność dokonanego potrącenia jedynie kwoty 25.113,58 zł. W sprawie nie jest sporne to, że skarżący w dniu 31 stycznia 2003 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i z tytułu tego zwolnienia zostały mu wypłacone należności związane z tym wypowiedzeniem, obejmujące odprawę w kwocie 9.242,20 zł, odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia w wysokości 13.440,80 zł i ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wysokości 2.450,58 zł. - łącznej wysokości 25.113,58 zł. Decyzją nr [...] Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego w sprawie wypowiedzenia skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez organ wojskowy jako wydaną z rażącym naruszeniem prawa, Na skutek usunięcia z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej, organy wojskowe podjęły kolejne rozstrzygnięcia w celu przywrócenia skarżącego J. D. do zawodowej służby wojskowej. W następstwie powyższego, rozkazem dziennym z dnia [...] Wojskowy komendant Uzupełnień w Z. z dniem 1.04.2007 r. przyjął go do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej zaliczając do stanu ewidencyjnego na wszelkiego rodzaju zaopatrzenie z dniem 1.04.2007 r. Zgodnie z dyspozycją art. 41 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, emerytury lub renty inwalidzkiej oraz dodatków z wojskowego zaopatrzenia emerytalnego nie wypłaca się jedynie za okres, za który żołnierz zawodowy otrzymał uposażenie przewidziane w ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (jednolity tekst: Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 18 ze zm.). Do okresu tego nie dolicza się okresu, za który żołnierz zawodowy pobrał jednorazowe odszkodowanie z tytułu skróconego okresu wypowiedzenia stosunku wojskowej służby zawodowej. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w piśmie z dnia 27 lipca 2007 r. skarżący wystąpił do Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w Z. z wnioskiem o wypłatę uposażenia i innych należności za okres pozostawania poza służbą tj. od 1 lutego 2003 r. do 31 marca 2007 r. pomniejszone o należności wypłacone z tytułu rozwiązania stosunku służbowego jak również o świadczenia pieniężne wypłacone przez Wojskowe Biuro Emerytalne. Pismem z dnia [...] organ l instancji wezwał skarżącego do zapłaty kwoty 25.133,58 zł tytułem pobranych należności związanych z rozwiązaniem stosunku służbowego na podstawie art. 17 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 5, poz. 18 z 1992 r., ze zmianami). Ustawa o uposażeniu żołnierzy zawodowych oraz ustawa o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej nie zawierają definicji nienależnego świadczenia, dlatego wskazane jest posiłkowanie się przy określeniu tego pojęcia definicjami zawartymi w innych gałęziach prawa nawet poza prawem administracyjnym. W świetle powyższego jednorazowe odszkodowanie, wypłacone skarżącemu powinno zostać zwrócone, gdyż stało się w momencie powrotu skarżącego do służby ze skutkiem na dzień jego zwolnienia świadczeniem nienależnym. Żołnierz, któremu wypłacone zostało jednorazowe odszkodowanie z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia stosunku służbowego zgodnie z art. 14 ust 1 i 2 ustawy z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2001, Nr 76, poz. 804, ze zm.) i następnie na skutek stwierdzenia nieważności, czy też uchylenia decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego, żołnierz ten został przywrócony do służby w wojsku ze skutkiem od dnia wypowiedzenia (ex tunc), obowiązany jest do zwrotu przyjętego świadczenia w granicach bezpodstawnego wzbogacenia (art. 410 k.c. w związku z przepisami artykułów poprzedzających). Podobny pogląd został wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego, sygn. akt III CZP 46/95 z dnia 27 kwietnia 1995r. , OSNC 1995/7-8/114. Ogólnie, przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu należy stosować m. in. wtedy, gdy nie ma innego środka prawnego, przy wykorzystaniu którego możliwe byłoby przywrócenie równowagi majątkowej, naruszonej bez prawnego uzasadnienia. Przepis art.410 § 2 k.c. stanowi, że świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Norma powyższa wyraźnie wskazuje, że jeżeli podstawa świadczenia odpadła, to świadczenie jest nienależne. Tak też było w rozpoznawanej sprawie. Tytuł do jednorazowego odszkodowania istniał, lecz wskutek usunięcia z obrotu prawnego wypowiedzenia stosunku służbowego i następnie przywrócenia skarżącego do służby ze skutkiem ex tunc, podstawa świadczenia odpadła. W świetle powyższego potrącenie dokonane w tym zakresie przez organ wojskowy w celu przywrócenia równowagi majątkowej było jak najbardziej uprawnione. Wejście w życie ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych modyfikuje sytuację skarżącego tylko w ten sposób, że stosownie do art. 178 ust. 1 wymienionej ustawy, do momentu powierzenia mu stanowiska służbowego w trybie nowej ustawy (art. 170 ust. 3) przysługuje mu uposażenie zasadnicze, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne za miesiąc czerwiec 2004 r., zwaloryzowane średniorocznym wskaźnikiem wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej ustalonym w ustawie budżetowej na dany rok. Z wymienionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270, ze zmianami) - orzekł jak w sentencji.