II SA/Go 77/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o udzielenie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek p o s t a n a w i a : ustanowić adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 11 marca 2015 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2014 r. nr [...] oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. 9 kwietnia 2015 r. wpłynął do sądu wniosek M.B. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. M.B. oświadczyła, iż otrzymuje emeryturę w wysokości 1.045 zł. Skarżąca przedstawiła koszty związane z eksploatacją domu (energia elektryczna – 200 zł, gaz – 55 zł, woda – 27 zł) oraz zakupem lekarstw (100 zł). M.B. wskazała, że z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego otrzymała dopłaty bezpośrednie w wysokości 9.500 zł, które zostały przeznaczone na pokrycie kosztów prowadzenia gospodarstwa (podatek - 2.700 zł, opał – 3.000 zł, pasza – 1.200 zł, składka ubezpieczeniowa – 672 zł i inne). Nadto skarżąca oświadczyła, że nie uzyskuje innych dochodów z gospodarstwa rolnego. Wniosek jest uzasadniony. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Należy zauważyć, że skarżąca z mocy ustawy jest zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a.). Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 262 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zasadą jest, iż prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów postępowania sądowego, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. W literaturze wskazuje się, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Analiza sytuacji materialnej M.B. prowadzi do wniosku, że została spełniona ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Należy wskazać, że skarżąca otrzymuje niską emeryturę (1.045 zł). M.B. prowadzi jednoosobowo gospodarstwo rolne (9,29 ha). Środki pieniężne z tytułu dopłat bezpośrednich (9.500 zł) skarżąca przeznaczyła na pokrycie kosztów związanych z funkcjonowaniem tegoż gospodarstwa. Z treści formularza PPF wynika, że M.B. nie posiada oszczędności. Nie można także pominąć, że skarżąca z uwagi na wiek (68 lat) i liczne schorzenia nie jest w stanie efektywnie prowadzić gospodarstwa rolnego. Powyższe okoliczności uzasadniają tezę, że skarżąca nie posiada możliwości poczynienia wydatków nie służących bieżącemu – koniecznemu utrzymaniu. W konkluzji należy stwierdzić, że wniosek M.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest uzasadniony i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. został uwzględniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.