II SA/Go 771/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry postanawia: 1. dopuścić tymczasowo do czynności skarżącą Spółkę reprezentowaną przez kuratora w osobie radcy prawnego R.P., 2. wyznaczyć termin trzech miesięcy, od dnia doręczenia kuratorowi skarżącej Spółki niniejszego postanowienia, do przedłożenia zaświadczenia sądu, z którego wynika umocowanie kuratora do reprezentowania skarżącej Spółki przed sądami administracyjnymi. Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. P sp. z o.o., reprezentowana przez kuratora (radcę prawnego), wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry. W uzasadnieniu skargi kurator przywołał postanowienie Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. akt [...]. Orzeczeniem tym ustanowiono skarżącej Spółce kuratora celem reprezentowania P sp. z o.o. we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych I i II instancji. Kurator wniósł również o tymczasowe dopuszczenie do czynności procesowych i wyznaczenia terminu do złożenia wniosku o zmianę zakresu umocowania kuratora. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jednym z warunków formalnych skutecznego wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest posiadanie przez stronę tego postępowania zdolności sądowej i procesowej. Stosownie do art. 28 § 1 i art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej jako p.p.s.a.), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z art. 28 § 1 p.p.s.a. wynika, że do skutecznego przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego z udziałem osoby prawnej konieczne jest, by przy każdej czynności procesowej posiadała ona zdolność procesową. Podkreślić należy, że braki w zakresie zdolności procesowej Sąd musi uwzględnić z urzędu na każdym etapie postępowania i określić ich skutek. Kurator spółki, który wniósł skargę w jej imieniu, powołał się na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2018 r. Orzeczeniem tym ustanowiono skarżącej Spółce kuratora celem reprezentowania P sp. z o.o. we wszystkich sprawach podatkowych oraz innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych I i II instancji, zgodnie z art. 42 § 1 k.c. oraz do podjęcia działań wynikających z przepisów szczególnych, w tym z art. 138d § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej jako O.p.). Zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1025; dalej jako k.c.), jeżeli osoba prawna nie może prowadzić swoich spraw z braku powołanych do tego organów, sąd ustanawia dla niej kuratora (§ 1). Do czasu powołania albo uzupełnienia składu organu, o którym mowa w § 1, albo ustanowienia likwidatora kurator reprezentuje osobę prawną oraz prowadzi jej sprawy w granicach określonych w zaświadczeniu sądu (§ 2). W świetle art. 138 § 3 O.p., jeżeli osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie może prowadzić swoich spraw wskutek braku powołanych do tego organów, organ podatkowy składa do sądu wniosek o ustanowienie kuratora. Zgodnie zaś z art. 138d O.p. pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych (§ 1). Za pełnomocnika ogólnego strony w sprawach podatkowych uznaje się kuratora wyznaczonego przez sąd na wniosek organu podatkowego, o którym mowa w art. 138 (§ 2). W kontekście przywołanych regulacji należy stwierdzić, że art. 138 § 3 O.p. jest jedynie podstawą prawną do wniesienia przez organ podatkowy wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby prawnej, którego uwzględnienie przez sąd polega na ustanowieniu kuratora na podstawie art. 42 § 1 k.c. Zakres kompetencji takiego kuratora określa zmieniony z dniem 15 marca 2018 r. art. 42 § 2 k.c. Zgodnie z tym przepisem, w zakresie określonym w zaświadczeniu przez sąd, kurator może m.in. reprezentować spółkę przez składanie i odbieranie w jej imieniu oświadczeń woli. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wyznaczony mocą wskazanego powyżej postanowienia Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...] lutego 2018 r. kurator skarżącej nie był uprawniony do sporządzenia oraz wniesienia do sądu administracyjnego skargi na wskazany w rubrum niniejszego orzeczenia akt. Sąd dostrzegając brak zdolności procesowej skarżącej uniemożliwiający jej działanie, a także brak upoważnienia kuratora skarżącej do sporządzenia i wniesienia w jej imieniu skargi, zwraca jednak uwagę, że niedopełnienie przez kuratora obowiązku wykazania przez niego należytego umocowania do swojego działania przy pierwszej czynności w postępowaniu (przedłożył bowiem dokument, z treści którego nie wynikało umocowanie do sporządzenia i wniesienia skargi w imieniu skarżącej spółki) należy traktować jako braki w zakresie zdolności procesowej lub w składzie właściwych organów, które mogą być uzupełnione w sposób określony w art. 31 § 1-3 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli braki w zakresie zdolności sądowej lub procesowej albo w składzie właściwych organów dają się uzupełnić, sąd wyznaczy odpowiedni termin. W przypadkach, w których ustanowienie przedstawiciela ustawowego powinno nastąpić z urzędu, sąd zwraca się do właściwego sądu opiekuńczego (§ 1). Sąd może dopuścić tymczasowo do czynności stronę niemającą zdolności sądowej lub procesowej albo osobę niemającą należytego ustawowego umocowania, z zastrzeżeniem, że przed upływem wyznaczonego terminu braki będą uzupełnione, a czynności zatwierdzone przez powołaną do tego osobę (§ 2). Jeżeli braków powyższych nie można uzupełnić albo nie zostały one w wyznaczonym terminie uzupełnione, sąd zniesie postępowanie, w zakresie w jakim jest ono dotknięte brakami, i w miarę potrzeby wyda odpowiednie postanowienie (§ 3). W ocenie Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy brak zarządu skarżącej Spółki, powodujący brak zdolności procesowej, da się uzupełnić. Uwzględniając okoliczność, że dla skarżącej ustanowiono kuratora w osobie radcy prawnego R.P. możliwe jest tymczasowe dopuszczenie skarżącej reprezentowanej przez wskazanego kuratora do czynności w zawisłej przed sądem sprawie, z zastrzeżeniem, że w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu niniejszego postanowienia kuratorowi skarżącej zostanie przedłożone zaświadczenie sądu, z którego wynika umocowanie kuratora do reprezentowania skarżącej Spółki przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 31 § 2 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.