II SA/Go 774/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2009 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.J. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić radcę prawnego. Dnia 26 października 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął wniosek R.J. o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że otrzymuje rentę w wysokości 2.482 zł (netto) a jego żona emeryturą w wysokości 1.497 zł (netto). R.J. podał, że posiada na utrzymaniu bezrobotną córkę ze stwierdzonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W uzupełnieniu złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący przedstawił wydatki związane z eksploatacją mieszkania (czynsz - 311 zł, energia elektryczna - 110 zł, gaz - 70 zł, abonament rtv - 90 zł), zakupem lekarstw (kosztami dojazdów) - 250 zł, spłatą kredytów -1.077 zł. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. -dalej zwanej p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika podatkowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem R.J. prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Zważyć trzeba, że wpis od skargi jest niski, wynosi 100 zł, zaś skarżący wraz z żoną dysponują dochodem w wysokości 3.979 zł (netto). Nie można również pominąć faktu, że skarżący uiścił wpis w wysokości 100 zł. Nie negując ponoszonych przez R.J. wydatków służących zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych czy związanych ze spłatą kredytów, należy jednak uznać, że posiada on możliwość uiszczenia kosztów sądowych. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Zasadnym natomiast okazał się wniosek R.J. w przedmiocie ustanowienia pełnomocnika. Uznano bowiem, iż dodatkowy wydatek związany z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika przekracza możliwości finansowe skarżącego. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.