II SA/Go 779/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2007 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U.U. i P.U. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji p o s t a n a w i a 1. postępowanie umorzyć, 2. oddalić wniosek skarżących z dnia 8 stycznia 2007 roku o zasądzenie zwrotu kosztów. U.U. i P.U. złożyli skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: WINB) z dnia [...] stycznia 2006 roku, nr [...], utrzymującą w mocy decyzję organu l instancji - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PINB) z dnia [...] października 2005 roku, Nr [...]. Decyzją tą organ l instancji we wznowionym postępowaniu odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2004 roku, Nr [...] nakazującej T. i R.D. rozbiórkę budynków gospodarczych B i C położonych w [...] na terenie działki oznaczonej numerem ewidencyjnym gruntu [...]. Po wydaniu zaskarżonej skargą decyzji, WINB z urzędu wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB z dnia [...] marca 2004 roku i w dniu [...] marca 2006 roku, decyzją nr [...] stwierdził nieważność decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2004 roku. Decyzja o stwierdzeniu nieważności została utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: GINB) w dniu [...] maja 2006 roku, decyzją Nr [...]. Na tę decyzję została złożona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W związku z postępowaniem w sprawie VII SA/Wa 1239/06, prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie przedmiotowe postępowanie było zawieszone do czasu jej rozstrzygnięcia. Prawomocnym wyrokiem z dnia 17 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Po podjęciu postępowania w sprawie niniejszej skarżący U. i P.U. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2007 roku wnieśli o zasądzenie od WINB na ich rzecz "kosztów poniesionych w postępowaniach administracyjnych i sądowych w sprawie rozbiórki budynków gospodarczych przy ul. [...] w kwocie łącznej 3300 złotych. Jako podstawę prawną wniosku wskazali przepis art. 208 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej powołana jako ppsa. Wywodzili, iż decyzje wydawane dotychczas przez PINB i WINB były stronnicze i niezgodne z prawem, co potwierdził GINB stwierdzając w decyzji z dnia [...] maja 2006 roku, iż niezawiniony przez nich brak udziału w postępowaniu w sprawie rozbiórki może stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Zarzucali, iż PINB nie chciał wznowić postępowania na podstawie wniosku z dnia [...] sierpnia 2005 roku, domagając się jego ponownego złożenia i wstrzymując bieg terminów. Dopuścił się też zwłoki w rozpoznaniu tego wniosku podobnie jak i WINB, który z opóźnieniem rozpoznał ich odwołanie i wydał niekorzystną dla nich decyzję. Wywodzili, iż WINB działania zmierzające do unieważnienia decyzji z dnia [...] marca 2004 roku podjął dopiero po złożeniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na jego decyzję, a nadto stwierdzając taką nieważność wskazał nieprawidłowe przyczyny jej zaistnienia. Uchybienia te wyeliminowała dopiero decyzja GINB, w której organ ten stwierdził dodatkowo naruszenie przepisów art. 7 i 77 kpa. Skarżący wywodzili, iż wynik postępowania zakończonego przed WSA w Warszawie wskazuje, iż ich roszczenia podnoszone konsekwentnie w kolejnych wnioskach o wyeliminowanie z obrotu decyzji WINB z dnia [...] marca 2004 roku były w pełni zasadne. Wskazywali, iż z winy urzędów państwowych ponieśli dotkliwe straty finansowe prowadząc zbyteczne postępowania administracyjne i gromadząc do nich dokumentację dowodową. Zarzucali, iż PINB działał wbrew prawu na ich szkodę, a działania te wspierał i osłaniał WINB. PINB bowiem mógł zgodnie z prawem - co potwierdził GINB - w postępowaniu wznowieniowym uchylić decyzję z dnia [...] marca 2004 roku. Wstrzymując się stronniczo od podjęcia właściwych działań naraził ich na koszty i zaangażował w sprawę organy administracji kilku stopni. Zarzucali, iż również WINB mógł stwierdzić nieważność decyzji rozbiórkowej kilkanaście miesięcy wcześniej, a nie dopiero będąc przymuszonym do tego faktem złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co wygenerowało dodatkowe koszty obsługi administracyjnej i sądowej. Zdaniem skarżących, przejawem stronniczości PINB i WINB oraz ich działania na rzecz uczestników T. i R.D. był też brak odpowiedzi na ich pismo o wyłączeniu od rozpoznawania spraw administracyjnych wskazanych pracowników PINB. Do wniosku skarżący dołączyli dowody potwierdzające poniesienie przez nich kosztów związanych z notarialnym poświadczeniem zgodności z oryginałem załączonych dokumentów, wpisem sądowym, wykonaniem kserokopii załączników do skargi i pism procesowych, opłatami pocztowymi i skarbowymi, dojazdami do sądów i urzędów samochodem własnym. Na rozprawie w dniu 7 lutego 2007 roku skarżący P.U. oświadczył, iż w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie cofa skargę w sprawie niniejszej, podtrzymał wniosek o zasądzenie kosztów z dnia 8 stycznia 2007 roku i wniósł dodatkowo o zasądzenie kosztów dojazdu samochodem na rozprawę w tym dniu w kwocie 400 zł. Jednocześnie oświadczył, iż zamiar cofnięcia skargi deklaruje jego żona U.. Wezwana do sprecyzowania swego aktualnego stanowiska procesowego skarżąca U.U. pismem z dnia [...] lutego 2007 roku oświadczyła, iż cofa skargę i wnosi o umorzenie postępowania. Wywodziła, iż wobec zakończenia sprawy VII SA/Wa 1239/06 przed WSA w Warszawie postępowanie w sprawie niniejszej stało się bezprzedmiotowe. Podtrzymała jednocześnie wniosek z dnia 8 stycznia 2007 roku o zasądzenie kosztów jak i wniosła o zasądzenie ich w kwocie 3 700 zł z uwzględnieniem dodatkowo kosztów dojazdu jej męża na rozprawę w dniu 7 lutego 2007 roku w wysokości 400 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z przepisem art. 60 ppsa skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Konsekwencją skutecznego (tj. dopuszczalnego w świetle przesłanki wskazanego przepisu) cofnięcia skargi jest umorzenie postępowania. Stosownie bowiem do przepisu art. 161 § 1 pkt 1 ppsa sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Odrębną podstawą umorzenia postępowania jest sytuacja, gdy postępowanie, z innych przyczyn niż wskazane w pkt 1 i 2 art. 161 § ppsa, stało się bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie oboje skarżący cofnęli skargę. Przyczyną tej czynności procesowej skarżących było - jak wskazali - prawomocne zakończenie postępowania sądowego w sprawie VII SA/ Wa 1239/06. Zakończenie tego postępowania oznacza w konsekwencji definitywne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji PINB z dnia [...] marca 2004 roku nakazującej rozbiórkę. Tym samym cel jaki zamierzali zrealizować skarżący, wnosząc o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją i żądając jej uchylenia w postępowaniu wznowieniowym, a po odmowie jej uchylenia przez organy obu instancji, kierując skargę do WSA w Gorzowie, został przez nich uzyskany. Tym samym z punktu widzenia ich interesów postępowanie w przedmiotowej sprawie faktycznie stało się bezprzedmiotowe. Zdaniem Sądu, cofnięcie skargi dokonane przez skarżących nie zmierza do obejścia prawa. Brak jest też, w ocenie Sądu, podstaw do przyjęcia, iż uznanie cofnięcia skargi za skuteczne prowadziłoby do utrzymania w mocy decyzji dotkniętej wadą nieważności. Analiza zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2006 roku nie pozwala na uznanie, iż dotknięta jest ona wadą nieważności (art. 156 § 1 kpa). Tym samym zaszły przesłanki do uznania, iż cofnięcie skargi dokonane przez skarżących jest skuteczne i obliguje Sąd do umorzenia postępowania. Wskazać jednak należy, iż umorzenie postępowania jest wynikiem cofnięcia skargi przez skarżących, a nie uznaniem przez Sąd postępowania za bezprzedmiotowe w rozumieniu przepisu art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. Przedmiotem postępowania sądowego wywołanego skargą z dnia [...] stycznia 2006 roku czyli przedmiotem zaskarżenia jest decyzja WINB z dnia [...] stycznia 2006 roku. Zaskarżona decyzja nadal pozostaje w obrocie prawnym i na jej byt prawny nie miał wpływu fakt zakończenia postępowania w sprawie VII SA/Wa 1239/06. Tymczasem z bezprzedmiotowością postępowania sądowo administracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu przepisu art. 161 § 1 pkt 3 ppsa mamy do czynienia gdy w toku tego postępowania przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia, np. w czasie gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego w nadzwyczajnym postępowaniu wewnątrzadmnistracyjnym (np. w wyniku stwierdzenia jej nieważności). Tym samym fakt bezprzedmiotowości postępowania sądoadministracyjnego z punktu widzenia interesu skarżących nie jest równoznaczny z jego bezprzedmiotowością w rozumieniu przepisu art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. II Odnosząc się do wniosku skarżących z dnia 8 stycznia 2007 roku o zasądzenie od WINB "kosztów poniesionych w postępowaniach administracyjnych i sądowych w sprawie rozbiórki budynków gospodarczych ..." Sąd uznał, iż brak podstaw do jego uwzględnienia. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ppsa). Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200, 201, 203 i 204 tej ustawy i tylko w tych wypadkach objętych wskazanymi przepisami sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Zgodnie z przepisem art. 209 ppsa wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Stosownie zatem do wskazanego przepisu sąd zobligowany jest do rozstrzygnięcia wniosku strony o zwrot kosztów w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ppsa) oraz w orzeczeniach, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 ppsa. Oznacza to, iż rozstrzygnięcie o kosztach należy zamieścić w sentencji każdego wyroku sądu l instancji uwzględniającego skargę oraz wyroku NSA, wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej uwzględniającego tę skargę oraz ją oddalającego. Ponadto należy je zawrzeć w postanowieniach o umorzeniu postępowania ale tylko wtedy gdy umorzenie nastąpiło w wyniku zastosowania przez organ samokontroli (art. 54 § 3 ppsa), a także przeprowadzenia skutecznej mediacji (art. 118 § 2 ppsa ), o których mowa w art. 201 ppsa. Brak jest natomiast podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 ppsa tj. np. w przypadku umorzenia postępowania wskutek cofnięcia skargi przez skarżącego. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 stycznia 2004 r, FZ 504/04 (niepubl.). Podobnie wypowiedział się w postanowieniu z dnia 23 lutego 2006 roku w sprawie MÓW 50/05 (ONSAiWSA 2006/4/101). W przedmiotowej sprawie postępowanie sądowe nie zakończyło się uwzględnieniem skargi skarżących ani żadnym z orzeczeń o jakich mowa w przepisach art. 203 i 204 ppsa. W sprawie doszło do umorzenia postępowania wobec skutecznego cofnięcia skargi przez skarżących. W przypadku zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego jego umorzeniem skarżącemu przysługuje od organu zwrot poniesionych kosztów, ale tylko w sytuacji opisanej w art. 201 ppsa tj. gdy organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, skorzystał z możliwości autorewizyjnych i uwzględnił skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy, a także w razie skutecznej mediacji. Tym samym w przypadku, gdy umorzenie postępowania nastąpiło z innych przyczyn brak jest podstaw prawnych do rozstrzygania o wniosku strony w przedmiocie zwrotu poniesionych kosztów. Ze względu zatem na fakt, iż w sprawa zakończyła się umorzeniem postępowania spowodowanym cofnięciem skargi w świetle art. 209 ppsa brak jest podstaw do rozstrzygania o wniosku skarżących . Wniosek ten nie mógł być również uwzględniony w oparciu o przepis art. 208 ppsa, który powołują skarżący. Przepis ten stanowi, iż niezależnie od wyników spraw, o których mowa w art. 200, art. 203, art. 204 i art. 207 ppsa sąd może włożyć na stronę obowiązek zwrotu kosztów - w całości lub w części - wywołanych jej niesumiennym lub oczywiście niewłaściwym postępowaniem. Rozstrzygnięcia o kosztach wg ustanowionej tym przepisem zasady zawinienia sąd może dokonać, ale jedynie w sytuacji gdy w sprawie dochodzi do wydania jednego z rozstrzygnięć wskazanych w przepisie art. 209 ppsa. Na marginesie tylko dodać należy, iż jak wskazuje orzecznictwo, "niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie" dotyczy zachowania strony w trakcie postępowania sądowego, nie zaś przed tym postępowaniem (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 1951 r. sygn. akt C. 423/51, OSN 1953, nr 1, poz. 21; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1967 r. sygn. akt II PR 53/67, OSPiKA 1968, nr 6, poz. 120). Tymczasem wszystkie zarzuty pod adresem WINB zawarte we wniosku skarżących odnoszą się do etapu postępowania administracyjnego, tj. do przed wniesieniem skargi do sądu oraz innych postępowań administracyjnych. Mając na uwadze brak podstaw do rozstrzygania o wniosku skarżących zbędna była ocena jego zasadności w kontekście niezbędności zgłoszonych kosztów do celowego dochodzenia praw ( art. 205 ppsa ). W tym stanie rzeczy orzeczono jak w postanowieniu .