II SA/Go 780/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska,, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2006 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę - 2 - Sygn. akt II SA/Go 780/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją administracyjną z dnia [...] maja 2005r. Nr [...] Burmistrz odmówił cofnięcia wydanych na Firmę Handlowo – Usługową " M" P.L. zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie spożywczym o następujących numerach : - Nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, - Nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% do 18% alkoholu, - Nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że o wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wystąpiła Prokuratura Rejonowa. Organ podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, że sprzedaży piwa osobie niepełnoletniej dokonała sprzedawczyni sklepu. Przyznała się ona do winy. W tej sprawie zostało przeprowadzone postępowanie sądowe zakończone wyrokiem Sądu Rejonowego. Uzasadniając odmowę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 1a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Organ podał, że orzecznictwo sądowe ( wyrok NSA z dnia 7.07.1998r. sygn. akt II SA 714/98 ) przyjmuje wykładnię celowościową, logiczną, a także gramatyczną art. 18 ust. 10 pkt 1a ustawy. Prowadzi ona do wniosku, że ustawodawca mówiąc o nieprzestrzeganiu określonych zasad sprzedaży napojów alkoholowych miał na myśli nie jednorazowe działanie, ale powtarzające się zdarzenia. Tak więc użyte w tym przepisie słowo " nieprzestrzegania " nie oznacza jednorazowego faktu sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. - 3 - Prokurator Rejonowy nie zgodził się z decyzją organu I instancji i złożył od niej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odwołaniu odwołujący się wskazał, że organ I instancji w uzasadnieniu swojego stanowiska powołał się na jedyny w tym przedmiocie wyrok wydany przez Naczelny Sąd Administracyjny. Odwołujący się podał, że w art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prawodawca posłużył się zwrotem " Kto sprzedaje lub podaje napoje alkoholowe w wypadkach, kiedy jest to zabronione, albo bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom, podlega karze grzywny ". Warunkiem odpowiedzialności za ten występek jest choćby jednorazowe zachowanie polegające na naruszeniu powyższych zasad unormowanych w odpowiednich przepisach ustawy. Niemal analogicznym zwrotem ustawodawca posłużył się w art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy stanowiąc, iż " zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku 1) nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności : a) sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw... ". W związku z tym w ocenie odwołującego się nawet jeden przypadek sprzedaży alkoholu osobie nieletniej skutkować winien cofnięciem przez uprawniony do tego organ zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2005r. Nr [...] utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że konstrukcja prawna przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, określającego przesłanki do cofnięcia przedsiębiorcy zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, jak też jego wykładnia zarówno gramatyczna, logiczna i celowościowa nakazują przyjąć, iż przypadek jednostkowy ( jednorazowy ) naruszenia ustawy w zakresie zasad sprzedaży napojów alkoholowych tj. sprzedaży tych napojów osobie nieletniej nie stanowi wystarczającej przesłanki do zastosowania instytucji cofnięcia zezwolenia. Pojecie " nieprzestrzeganie " zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie odnosi się do zachowania o charakterze innym niż jednorazowe. Oznacza to, że aby zaistniała ustawowa przesłanka do cofnięcia przedsiębiorcy zezwolenia musi wystąpić sytuacja co najmniej dwukrotnego ( a więc powtórnego ) zachowania naruszenia zasad ustawowych odnoszących się do sprzedaży napojów alkoholowych. Gdyby bowiem zamiarem ustawodawcy było wprowadzenie obowiązku cofnięcia takiego zezwolenia w przypadku nawet jednorazowej sprzedaży osobie nieletniej alkoholu wówczas dyspozycja omawianego - 4 - przepisu brzmiałaby w następujący sposób " Zezwolenie ( ... ) cofa się w przypadku naruszenia określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności : sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim ... " Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Prokurator Rejonowy w zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący ponowił argumentację przedstawioną w uzasadnieniu odwołania. Wskazał ponadto, że treść normy art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wyinterpretowana przy pomocy reguł wykładni określonych przez organ odwoławczy mija się z wyobrażeniem racjonalnego prawodawcy, który w jednym przypadku i takim samym przypadku sankcjonuje takie samo zachowanie – jednorazowe, w drugim zaś – już powtarzające się. Taki sposób rozumowania razi społeczne poczucie sprawiedliwości i prowadzi do niespójności prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy jednorazowe naruszenie zasady obrotu napojami alkoholowymi – jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie, która nie ukończyła 18 roku życia, stanowi naruszenie zasad skutkujące cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, czy też nie. Rozstrzygając ten spór odnieść się należy do treści art. 18 ust. 10 pkt 1a ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( Dz.U. z 2002r. Nr 147, poz. 1231 ze zm. ). Zgodnie z tym przepisem zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych cofa się w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. W ocenie Sądu aby można było mówić o naruszeniu zasad, musi wystąpić co najmniej kilka zdarzeń, które można określić jako sprzeczne z ustalonymi w ustawie zasadami. Tak więc tylko powtarzające się zdarzenia – kilkakrotna sprzedaż alkoholu np. osobie nieletniej może skutkować cofnięciem zezwolenia. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 1998r. II SA 714/98 ( niepublikowany ). Stanowisko to jest też popierane przez przedstawicieli doktryny, ( I. Skrzydło-Niżnik, G. - 5 - Zalas, Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Komentarz, Zakamycze, 2002 ). Za chybiony należało uznać zarzut zawarty w uzasadnieniu skargi, że argumentacja organu odwoławczego mija się z wyobrażeniem racjonalnego prawodawcy. Należy bowiem odróżnić odpowiedzialność karną od rygorów zawartych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Adresatem normy zawartej w art. 43 ust. 1 cytowanej ustawy jest każdy, kto sprzedaje lub podaje napoje alkoholowe w wypadkach, kiedy jest to zabronione albo bez wymaganego zezwolenia. Adresatem zaś normy zawartej w art. 18 ust. 10 pkt 1a jest natomiast podmiot, który uzyskał zezwolenie. Nie do przyjęcia jest założenie, by wolą racjonalnego prawodawcy było pozbawienie podmiotu, który uzyskał zezwolenie na sprzedaż alkoholu za zawinione przez jego pracownika jednorazowe naruszenie art. 43 ust. 1 ustawy. Uregulowania zawarte w ustawie należy traktować systemowo. Z uregulowań tych wynika, że w celu respektowania postanowień ustawy, ustawodawca przewidział odpowiedzialność karną i skutki w postaci cofnięcia pozwolenia. W przypadku naruszenia przepisów karnych podmiot, który uzyskał zezwolenie może stosować wobec pracownika środki przewidziane w kodeksie pracy. Pracodawca nie może być pozbawiony możliwości stosowania tych środków, a tak byłoby gdyby podzielić argumentację zawartą w skardze. Wolą racjonalnego ustawodawcy jest właśnie tworzenie racjonalnego prawa. Jest ono racjonalne, gdy umożliwia stosowanie odpowiedzialności karnej za jednorazowe nawet naruszenie art. 43 ust. 1 ustawy, odpowiedzialność przewidzianą w kodeksie pracy i cofniecie zezwolenia na sprzedaż alkoholu w przypadku, gdy nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych występuje więcej niż jednorazowo. Należy też zwrócić uwagę, że w art. 18 ust. 10 pkt 1a ustawodawca posługuje się liczbą mnogą a nie pojedynczą. Zezwolenie cofa się w przypadku nieprzestrzegania zasad sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Gdyby chodziło o zdarzenie jednorazowe ustawodawca użyłby sformułowania : " w przypadku nieprzestrzegania zasad sprzedaży i podania napojów alkoholowych ". Należy zwrócić uwagę na różnicę miedzy uregulowaniami zawartymi w art. 18 ust. 10 i art. 43 ust. 1 ustawy. W art. 18 ust. 10 ustawodawca używa sformułowania " sprzedaży i podawania " a art. 43 ust. 1 " sprzedaje lub podaje ". " Podawanie " oznacza czynność wielokrotną a " podaje " czynność jednorazową. - 6 - Powyższe argumenty pozwalają uznać, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem a skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) A. Juszczyk – Wiśniewska G. Staniszewska M. Ruszyński II SA/Go 780/05 5.04.2006r. ZARZĄDZENIE Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć prokuratorowi.