II SA/Go 784/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.), Sędziowie Asesor WSA Michał Ruszyński, Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek, Protokolant, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi K.G. na Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami Oddalono skargę W dniu [...] października 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie K.G. od decyzji Starosty z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w sprawie cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydało decyzję na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), art. 138 §1 ust. 1 k.p.a. oraz art. 140 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (jedn. tekst Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja została uzasadniona następująco: Do Starosty wpłynął wniosek Prokuratora Rejonowego informujący o konieczności wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie skierowania K.G., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B, na badania lekarskie, celem stwierdzenia bądź niestwierdzenia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez niego pojazdami mechanicznymi. Zastrzeżenia, co do stanu zdrowia K.G., powstały w czasie postępowania karnego prowadzonego przeciwko niemu. Został wtedy poddany badaniu psychiatrycznemu przez biegłych psychiatrów. Z opinii wynikało, że rozpoznano uzależnienie narkotykowe i cechy osobowości nieprawidłowej. W toku badania ustalono, że K.G. brał narkotyki "ciągami", miewał depresje i myśli samobójcze. Czterokrotnie leczył się na oddziale psychiatrycznym. Wobec powyższego w dniu 21 marca 2006 r. Starosta powołując się na art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, wydał decyzję kierującą K.G. na badania lekarskie. Decyzja została K.G. doręczona w dniu [...] marca 2006 r. W decyzji pouczono, że przysługuje od niej odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w terminie 14 dni od doręczenia, oraz, że na badania lekarskie należy zgłosić się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w terminie 30 dni od dnia otrzymania prawomocnej decyzji. Decyzja stała się ostateczna, po upływie terminu do wniesienia odwołania. Pomimo upływu wyznaczonego terminu, K.G. na te badania nie stawił się. W dniu [...] lipca 2006 r. Starosta wydał, w oparciu o art. 104 k.p.a. i powołując się na art. 140 ust. 1 pkt 4b ustawy Prawo o ruchu drogowym, decyzję na podstawie której cofnął K.G. prawo jazdy kat. B, nr [...], nr druku [...] wydane w dniu [...] lutego 2005 r. W uzasadnieniu decyzji organ opisał przebieg postępowania. W szczególności wskazał, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie, wydana na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, została stronie postępowania prawidłowo doręczona w dniu 27 marca 2006 r. Jednocześnie pomimo upływu terminu K.G. nie poddał się badaniom. Tymczasem zgodnie z art. 140 ust. 1 pkt 4b Prawo o ruchu drogowym w razie nie poddania się badaniu lekarskiemu, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt. 3-5 Prawa o ruch drogowym starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Stąd tez należało kierowcy cofnąć uprawnienia. Starosta podał nadto, że K.G. został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania, umożliwiono mu zapoznanie się z aktami sprawy, w tym wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i zgłoszenie żądań. Od powyższej decyzji K.G. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się uchylenia decyzji Starosty. Uzasadniając odwołanie podał, iż pierwotnie wyznaczony termin badań, nie został dotrzymany, gdyż nie było stać go na badania. Nadto decyzja o skierowaniu na badania została odebrana przez rodziców, gdy sam przebywał w innym województwie. Rodzice przekazali mu decyzje dopiero w czerwcu. Prawo jazdy jest mu potrzebne do pracy w zawodzie mechanika. Podał, iż dotąd nie stwarzał zagrożenia dla ruchu drogowego (nigdy nie miał kolizji drogowej). Natomiast dane podane do opinii miały na celu obronę w postępowaniu karnym. Stąd też nie powinny być wykorzystywane w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza, że nie odpowiadają prawdzie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzielało argumentację prawną organu pierwszej instancji, prowadzącą do wniosku, że samo nie stawienie się na badanie lekarskie z powodu nasuwających się zastrzeżeń, co do stanu zdrowia (art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym), stanowi wystarczającą przesłankę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym, na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 4b. Prawa o ruchu drogowym. Organ drugiej instancji uznał też, że postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie została skarżącemu doręczona osobiście w dniu 27 marca 2006 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach. Natomiast odwołujący się pomimo upływu terminu nie stawił się na badania. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2006 r. K.G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnosząc o przywrócenie terminu do poddania się badaniu lekarskiemu. W uzasadnieniu skargi, podał, że organy obu instancji nie rozumieją przyczyn niestawienia się na badania. Powtórzył, iż nie było go na to stać. Koszt badań wynosił 300 zł. Natomiast skarżący od dłuższego czasu był bezrobotny bez prawa do zasiłku i pozostawał na utrzymaniu rodziców, którzy uzyskiwali miesięczny dochód w łącznej wysokości 1000 zł. Podał nadto, że prawo jazdy posiada od 8 lat i w tym okresie nie miał żadnej kolizji. Jest abstynentem, jeździ bezpiecznie a opinia sądowa nie zawiera przesłanek do pozbawienia go prawa jazdy i była sporządzona w innych celach niż postępowanie administracyjne. Wskazał, że prawo jazdy jest mu niezbędne w celach zawodowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, stwierdzając, że argumenty w niej zawarte nie wnoszą do sprawy nic nowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując na podstawie art. 1 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm) kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, należało uznać, że odpowiada ona prawu. Zaznaczyć należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do wydawania orzeczenia merytorycznego – ustalającego wprost prawa i obowiązki stron stosunku prawnego wynikającego z norm prawa materialnego, czego w istocie domagał się skarżący, wnosząc o przywrócenie terminu do stawienia się na badania. Nie mniej składając skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2006 r. K.G. uruchomił sądową kontrolę legalności tej decyzji, prowadzącej w niniejszej sprawie do wniosku, że jest ona zgodna z prawem. Wydanie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji przez organ pierwszej instancji poprzedzone zostało postępowaniem odpowiadającym wymogom proceduralnym. Wbrew twierdzeniu skarżącego został mu zapewniony, zgodnie z art. 10 §1 k.p.a., udział w tym postępowaniu. W szczególności skarżący był zawiadomiony o wszczęciu postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów (art. 64 §1 k.p.a.), nadto umożliwiono mu zapoznanie się z materiałem dowodowym oraz wypowiedzenie, co do przeprowadzonych dowodów (art. 81 k.p.a.) Organy obu instancji dokonały również prawidłowej interpretacji przepisów prawa materialnego. Podstawą do wydania niniejszej decyzji o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych był art. 140 ust. 1 pkt 4b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (jedn. tekst Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3-5 Prawo o ruchu drogowym. Z powyższego przepisu wynika więc, że organ wydaje decyzję w razie wystąpienia dwóch przesłanek: nałożenia obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3-5 Prawa o ruchu drogowym, oraz nie stawienia się na badanie w wyznaczonym terminie. Obie przesłanki wystąpiły w niniejszej sprawie. Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, że zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i Sąd rozpoznając sprawę badał legalność decyzji wydanej w sprawie cofnięcia uprawnień. Nie podlegała natomiast kontroli odwoławczej ani sądowej decyzja o skierowaniu na badania lekarskie. Decyzja ta została bowiem wydana przez Starostę w odrębnym postępowaniu. Wskutek niewniesienia odwołania decyzja o skierowaniu na badania lekarskie stała się ostateczna, a przez to obowiązująca dla organu, który rozstrzygał sprawę cofnięcia uprawnień. Dla porządku należy dodać, że decyzja Starosty z dnia [...] marca 2006 r. doręczona została osobiście K.G., co znajduje potwierdzenie na karcie nr 11 akt administracyjnych. Skarżący od tej decyzji snie wniósł odwołania, a następnie przez okres dwóch miesięcy nie złożył do organu żadnego pisma, nie zgłosił też żadnych wniosków, czy zastrzeżeń dotyczących wykonania nałożonego na niego obowiązku. Skierowane do skarżącego zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień zawierało wyczerpującą informację o stanie sprawy, możliwości wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań. Jak wynika z akt administracyjnych (k. 15) skarżący w dniu 7 czerwca 2006 r. zapoznał się z aktami sprawy i oświadczył, że nie ma nic do dodania w omawianej sprawie, jak również nie wniósł żadnych żądań ani zastrzeżeń w przedmiotowej sprawie Dopiero w odwołaniu skarżący przedstawił przyczyny niepodporządkowania się decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Nie były to jednak okoliczności, które mogłyby doprowadzić do podważenia decyzji wydanej przez organ odwoławczy. W szczególności organ nie mógł uwzględnić, na etapie odwoławczym, wyjaśnień skarżącego, co do braku środków finansowych na badanie lekarskie, gdyż zgodnie z przepisem art. 122 ust. 6 Prawa o ruchu drogowym badanie takie wykonywane jest na koszt osoby badanej. Bez wpływu na wykonanie decyzji o skierowaniu na badanie była okoliczność podniesiona w odwołaniu, iż wskutek odbioru zawiadomienia przez rodziców skarżącego nie wiedział on o toczącym się postępowaniu. Po pierwsze zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało prawidłowo przez organ doręczone w trybie art. 43 k.p.a., po drugie rzeczą skarżącego było zorganizowanie odbioru korespondencji na czas swojego wyjazdu z miejsca zamieszkania, a po trzecie – skarżący osobiście odebrał decyzję o skierowaniu na badania lekarskie i jej się nie podporządkował. O bierności skarżącego w obu postępowaniach dowodzi chociażby jego wyjaśnienie zawarte w skardze, że "pobieżnie przy okienku przejrzałem zawartość akt, z przyczyn oczywistych nie wypadało mi się wypowiedzieć na ten temat, ponieważ w pomieszczeniu byli petenci". Należy zauważyć, że nie było przeszkód, aby skarżący pisemnie przedstawił swoje stanowisko w sprawie w złożonym oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2007 r., bądź w innym odrębnym piśmie. Argumentacja, iż warunki, w których udostępniono mu akta administracyjne, uniemożliwiały zapoznanie się z nimi, czy też swobodne zgłoszenie uwag, jest nieprzekonywująca. Jeżeli rzeczywiście, ze względu na obecność osób postronnych, skarżący nie mógłby wypowiedzieć się swobodnie, to mógł przecież zgłosić taką uwagę do protokołu i zażądać udostępnienia mu akt w innych warunkach. Skarżący nie złożył żadnego pisma w tym zakresie. Przy takim braku czynności wskazujących na dbałość o własny interes, skarżący bezpodstawnie sformułował w skardze zarzut, że organy obu instancji wykazały brak zrozumienia przyczyn, które sprawiły, że nie stawił się on na wyznaczony termin badania lekarskiego. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które pozwoliłyby na niezastosowanie sankcji przewidzianej ustawowo w razie niepoddania się badaniu lekarskiemu, nakazanemu ostateczną decyzją administracyjną. W szczególności takimi okolicznościami nie był fakt dotychczasowej bezkolizyjnej jazdy samochodem oraz to, że skarżącemu prawo jazdy jest niezbędne dla celów zawodowych. Wskazać również trzeba, że ratio legis art. 140 ust. 1 pkt 4b Prawa o ruchu drogowym polega z jednej strony na przymuszeniu do stawienia się na badania osoby skierowanej, a z drugiej strony na wyeliminowaniu z ruchu drogowego osób, wobec których istnieją wątpliwości, co do bezpieczeństwa prowadzenia przez nich pojazdów mechanicznych. Mając na uwadze powyższe nie mogły zasadne okazać się zarzuty związane z tym, iż zdaniem K.G., nie stwarza on zagrożenia dla ruchu drogowego. Skarżącemu nie zostały bowiem cofnięte uprawnienia ze względu na ustalenie organu, iż jego stan zdrowia uniemożliwia mu bezpieczne prowadzenie pojazdów mechanicznych, lecz w oparciu o art. 140 ust. 1 pkt 4b Prawa o ruchu drogowym. Organy obu instancji nie ustalały więc predyspozycji skarżącego do kierowania pojazdem mechanicznym, bo ze względu na treść art. 140 ust. 1 pkt 4b Prawa o ruchu drogowym nie miało to znaczenia dla tego postępowania. Na zakończenie należy podnieść, że niezależnie od wyniku niniejszego postępowania skarżący może poddać się w każdym czasie badaniu lekarskiemu, a uzyskanie wyniku pozytywnego będzie podstawą do złożenia wniosku o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym. Zgodnie z art. 140 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym decyzję o przywróceniu kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie. Z tych wszystkich względów skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu, na podstawie art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm).