II SA/Go 79/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi T.M. na uchwałę Okręgowej Rady Łowieckiej z dnia [...] r., nr [...] "w sprawie odwołania do ORŁ kol T.M. od uchwały nr [...] ZO PZŁ z dnia [...] w sprawie kary porządkowej za nie przestrzeganie zasad selekcji przy odstrzału jeleni byków" I. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz poprzedzającą ją uchwałę nr [...] Zarządu Okręgowego PZŁ z dnia [...] "w sprawie wymierzenia kary porządkowej za nie przestrzeganie zasad selekcji przy odstrzale jeleni – byków", II. zasądza od Okręgowej Rady Łowieckiej na rzecz skarżącego T.M. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Pismem z dnia [...] stycznia 2016r., sprecyzowanym na wezwanie sądu pismem z dnia [...] kwietnia 2016r., T.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na uchwałę Okręgowej Rady Łowieckiej z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w sprawie odwołania T.M. od uchwały Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w sprawie kary porządkowej za nieprzestrzeganie zasad selekcji przy odstrzale jeleni – byków. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: w dniu [...] września 2014 r. w obwodzie łowieckim nr [...], leżącym w obrębie działania Zarządu Okręgowego PZŁ, Nadleśnictwo [...], T.M. "pozyskał" byka jelenia szlachetnego. Komisja powołana przez Zarząd Okręgowy PZŁ oceniła wiek jelenia byka na 9 lat i opisała formę poroża tego jelenia jako czternastak nieregularny obustronnie koronny (14NOK). Komisja powołując się na obowiązujące kryteria selekcji oceniła odstrzał takiego jelenia jako naganny (dwa punkty czerwone). Opierając się na stanowisku Komisji Zarząd Okręgowy PZŁ w dniu [...] czerwca 2015r. podjął uchwałę nr [...] wymierzającą T.M. karę zawieszenia na jeden rok w prawie wykonywania odstrzału byków jelenia szlachetnego. Odwołanie od powyższej uchwały wniósł T.M. (pismo z dnia [...] sierpnia 2015 r.) zarzucając błędną ocenę kryteriów selekcji. Okręgowa Rada Łowiecka uchwałą z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] postanowiła nie uwzględnić odwołania T.M. i podtrzymać w mocy uchwałę z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...]. W jej uzasadnieniu wskazano, że ponowna ocena wieńca jelenia pozyskanego przez skarżącego potwierdziła słuszność pierwszej oceny, gdyż wiek jelenia oceniono a 8-9 lat, a formę wieńca na 14NOK, wobec czego odstrzał był nieprawidłowy. 2. Powyższą uchwałę T.M. otrzymał w dniu 28 grudnia 2015 r. Wskazaną na wstępie skargą T.M. zaskarżył powyższą uchwałę. W uzasadnieniu skargi podniósł zarzuty dotyczące składu komisji do spraw selekcji oraz trafności dokonanej przez członków tych komisji oceny pozyskanego jelenia. Z uwagi na to, że skarga wpłynęła bezpośrednio do Sądu, została zarejestrowana w dzienniku korespondencji ogólnej i pismem z dnia [...] stycznia 2016r. przekazana organowi celem nadania biegu, o czym skarżący został zawiadomiony. W dniu 22 kwietnia 2016 r. organ nadesłał oryginał skargi wraz z aktami sprawy, a w odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2016 r. wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2016 r. (sygn. akt II SA/Go 314/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę, stwierdzając jej wniesienie po terminie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 19 września 2016 r. termin do wniesienia skargi został skarżącemu przywrócony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która opiera się na kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 poz. 718 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.), kontrola o której mowa, obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa . Ze względu na przedmiot zaskarżonej uchwały znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo Łowieckie (Dz.U. z 2015 r. poz. 2168). Zgodnie z art. 42 tej ustawy odstrzał samców łosi, jeleni, danieli, saren i muflonów podlega ocenie co do jego zgodności z zasadami selekcji osobniczej. Oceny w obwodach podlegających wydzierżawieniu dokonują komisje powołane przez Polski Związek Łowiecki, w skład których wchodzą przedstawiciele: Polskiego Związku Łowieckiego oraz Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, a w obwodach wyłączonych z wydzierżawienia ich zarządcy przy udziale odpowiednio przedstawiciela: Polskiego Związku Łowieckiego albo Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe bądź obu z nich (art. 42 d Prawa łowieckiego). Przepis art. 42 da ust. 1 Prawa łowieckiego stanowi, że po dokonaniu oceny, o której mowa w art. 42d, komisje sporządzają sprawozdanie ze swoich prac i przekazują je do wskazanych statutem Polskiego Związku Łowieckiego organów okręgowych, które wobec osób dokonujących odstrzału nakładają, w formie uchwał, następujące kary porządkowe za naruszenie zasad selekcji osobniczej: 1) nagany; 2) zawieszenia w prawach polowania na określony gatunek samców zwierzyny płowej i muflonów na okres do 2 lat; 3) zawieszenia w prawach polowania na samce zwierzyny płowej i muflony na okres do 2 lat. Od uchwały, o której mowa w ust. 1, służy stronie odwołanie do okręgowej rady łowieckiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej uchwały (ust. 2). Na uchwałę okręgowej rady łowieckiej przysługuje stronie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej uchwały (ust. 3). Wskazana procedura została wyczerpana a skarga wobec przywrócenia terminu została skutecznie wniesiona. 4. Przepisy o wymierzeniu kary porządkowej oraz tryb jej wymierzania mają oparcie konstytucyjne i ustawowe. Postępowanie w przedmiocie kary porządkowej nie jest bowiem postępowaniem dyscyplinarnym, co do którego wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 listopada 2012 r. (K 21/12, publ. w Dz. U z 2012 r. poz. 1281). Zastrzeżenia Trybunału dotyczyły art. 34 pkt. 6 w związku z art. 32 ust. 4 pkt. 2, 3 i 11 Prawa łowieckiego w zakresie dyscyplinarnego sądownictwa łowieckiego i stosowanych sankcji dyscyplinarnych. Tymczasem rozpoznawana sprawa dotyczy nie postępowania dyscyplinarnego, ale postępowania porządkowego prowadzonego przez organy Związku, z zastosowaniem autonomicznych sankcji dyscyplinarnych (§ 135 ust. 1 i 2 Statutu PZŁ; por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 lipca 2015 r., II SA/Lu 134/15). Treść wskazanego orzeczenia została uwzględniona w ustawie z dnia 12 grudnia 2013r. o zmianie ustawy – Prawo łowieckie (Dz. U z 2014 r. poz. 228), na podstawie której zmieniono treść art. 33 ust. 6 dopuszczając w sprawach utraty członkostwa w kole łowieckim, nabycia lub utraty członkostwa w PZŁ po wyczerpaniu postępowania wewnątrzorganizacyjnego albo od orzeczeń i postanowień kończących postępowanie dyscyplinarne możliwość odwołania do sądu okręgowego z zastrzeżeniem art. 42 da ust. 3 oraz dodając rozdział 6a dotyczący odpowiedzialności dyscyplinarnej. Zmieniono także art. 32 ust. 4 pkt. 11 ustawy, pozostawiając do regulacji Statutu kwestie sankcji porządkowych za naruszenie obowiązków członkowskich 5. Z powyższych wywodów wynika, że kwestia trybu oraz kryteriów oceny zgodności odstrzału samców zwierzyny płowej i muflonów oraz wymierzania kar porządkowych w przypadkach stwierdzenia nieprawidłowości w odstrzale jest kwestią wewnątrzorganizacyjną. Zgodnie z § 127 pkt 17 Statutu PZŁ (obowiązującego w dacie podejmowania uchwał) powoływanie komisji dokonującej oceny zgodności odstrzału samców zwierzyny płowej i muflonów należy do kompetencji okręgowej rady łowieckiej. Zgodnie z pkt I ppkt 1 uchwały Naczelnej Rady Łowieckiej z dnia 16 września 2014 r. w sprawie zmiany uchwały Naczelnej Rady Łowieckiej z dnia 22 lutego 2005 r. w sprawie przyjęcia zasad selekcji osobniczej i populacyjnej zwierząt łownych w Polsce oraz zasad postępowania przy ocenie prawidłowości odstrzału (wydaną na podstawie § 108 pkt 12 Statutu PZŁ i obowiązującą od dnia 1 października 2014 r. czyli w dacie podejmowania zaskarżonych uchwał) ocena odstrzału dokonywana jest przez okręgowe komisje do spraw oceny prawidłowości odstrzałów, zwane dalej komisjami, powołane przez okręgowe rady łowieckie. Komisje pracują w składach oceniających, powoływanych przez Zarządy Okręgowe PZŁ tylko spośród (w oryginale "z pośród") członków komisji, z uwzględnieniem art. 42 d Prawa łowieckiego. Zgodnie z ppkt. 2 pkt I w skład komisji, jako przedstawiciele PZŁ, mogą wchodzić jedynie członkowie posiadający uprawnienia selekcjonerskie. W ppkt 12 pkt I tej uchwały wskazuje się, że zainteresowany może w ciągu 14 dni od zawiadomienia o wynikach oceny (ppkt 11) zwrócić się o ponowną ocenę, której dokonuje skład oceniający powołany spośród członków komisji z wyłączeniem członków składu, który dokonywał zakwestionowanej oceny. Z prac komisji sporządzane jest sprawozdanie. 6. Odnosząc się do uregulowanego, we wskazanej wyżej uchwale Naczelnej Rady Łowieckiej z dnia 16 września 2014 r., trybu powoływania Komisji i składów oceniających sąd zwrócił się do Okręgowej Rady Łowieckiej o: a) nadesłanie uchwały o powołaniu przez ORŁ komisji do spraw oceny prawidłowości odstrzałów – według stanu na dzień podjęcia zaskarżonej uchwały nr [...] z dnia [...] grudnia 2015r. oraz poprzedzającej ją uchwały nr [...] Zarządu Okręgowego PZŁ z dnia [...] czerwca 2015 r.; b) imiennego wskazania członków komisji ze wskazaniem, kogo reprezentują; c) wskazania, którzy członkowie komisji są przedstawicielami PZŁ i czy posiadają uprawnienia selekcjonerskie; d) imiennego wskazania składów oceniających prawidłowość odstrzału, które to składy dokonały ocen w dniach [...] marca 2015 r. oraz [...] października 2015 r. – stanowiących podstawę podjęcia uchwał z [...] czerwca 2015 r. oraz [...] grudnia 2015 r.; e) nadesłanie uchwał Zarządu Okręgowego PZŁ powołujących te składy oceniające. W odpowiedzi z wskazanych dokumentów sąd uzyskał odpis wyciągu z uchwały Okręgowej Rady Łowieckiej nr [...] z dnia [...] września 2015 r. w sprawie powołania komisji problemowych. Pozostałe były już dokumentami znajdującymi się w aktach administracyjnych nadesłanymi z odpowiedzią na skargę. Z nadesłanego dokumentu oraz znajdujących się w aktach administracyjnych, w szczególności uchwały Okręgowej Rady Łowieckiej z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], uchwały Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego z dnia [...] czerwca 2015r. nr [...] protokołów posiedzenia składu dokonującego ponownej oceny z dnia [...] października 2015r. (nazywanego w protokole – "komisją oceny prawidłowości odstrzału") oraz arkuszu oceny prawidłowości odstrzału z dnia [...] marca 2015 r. wynikają istotne nieprawidłowości w trybie procedowania organów. Po pierwsze, mimo wezwania sądu, organ nie przedstawił uchwał Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego powołujących składy oceniające spośród członków komisji (skład dokonujący pierwszej oraz drugiej oceny) stosownie do pkt. I ppkt. 1 i 12 uchwały Naczelnej Rady Łowieckiej z dnia 16 września 2014 r. w sprawie przyjęcia zasad selekcji osobniczej i populacyjnej zwierząt łownych w Polsce oraz zasad postępowania przy ocenie prawidłowości odstrzału. Brak jest więc wykazania prawidłowości powołania obu składów, jak i możliwości weryfikacji ich zgodności z powołanymi wyżej przepisami wskazanej uchwały Naczelnej Rady Łowieckiej z dnia 16 września 2014 r. Dalej wskazać należy, że arkusz oceny prawidłowości odstrzału z dnia [...] marca 2015 r. zawiera nieczytelne podpisy członków komisji, mimo wezwania sądu, organ nie podał składów imiennych, tak by możliwa była kontrola zgodności wyznaczenia składów oceniających z przepisami pkt. I ppkt 1, 2 i 12 uchwały Naczelnej Rady Łowieckiej z dnia 16 września 2014 r. Porównując treść uchwały Okręgowej Rady Łowieckiej nr [...] z dnia [...] września 2015 r. w sprawie powołania komisji problemowych (która, jak wskazuje organ dotyczy powołania komisji do spraw oceny prawidłowości odstrzałów) z treścią protokołu ponownej oceny zauważyć należy, że wymieniony w tym protokole a następnie w uchwale Okręgowej Rady Łowieckiej nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. – członek składu dokonującego ponownej oceny – M.M. – nie był członkiem komisji do spraw oceny prawidłowości odstrzałów (taka osoba nie występuje w nadesłanej uchwale Okręgowej Rady Łowieckiej nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r.). Oznacza to, że skład komisji nie był zgodny z pkt. I ppkt. 1 uchwały Naczelnej Rady Łowieckiej z dnia 16 września 2014 r. w sprawie zmiany uchwały Naczelnej Rady Łowieckiej z dnia 22 lutego 2005 r. w sprawie przyjęcia zasad selekcji osobniczej i populacyjnej zwierząt łownych w Polsce oraz zasad postępowania przy ocenie prawidłowości odstrzału. 7. Wobec powyższych ustaleń poczynionych na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) stwierdzić należy, że przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały w przedmiocie nałożenia kary porządkowej doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności pkt. I ppkt. 1, 2 i 12 uchwały Naczelnej Rady Łowieckiej z dnia 16 września 2014 r. w sprawie przyjęcia zasad selekcji osobniczej i populacyjnej zwierząt łownych w Polsce oraz zasad postępowania przy ocenie prawidłowości odstrzału w zw. z art. § 108 pkt 12 Statutu PZŁ i art. 42 da ust. 1 Prawa łowieckiego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Charakter tego uchybienia dotyczącego trybu procedowania wyklucza na tym etapie możność odniesienia się do zarzutów merytorycznych dotyczących trafności dokonanej selekcji pozyskanego jelenia. Wskazać jednak należy, że trafnie podnosi skarżący, że ponowna ocena prawidłowości odstrzału powinna zawierać elementy (rubryki) stosowane w arkuszu pierwszej oceny. Co do samej zaś treści zaskarżonej uchwały Okręgowej Rady Łowieckiej wskazać należy, że jej uzasadnienie powinno merytorycznie odnosić się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Samo powołanie się na wynik powtórnej oceny bez jakiejkolwiek oceny własnej organu jest niewystarczające. Z tych względów na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną uchwałę Okręgowej Rady Łowieckiej z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...]. Ze względu na istotność rodzaj uchybienia sąd uznał, że w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia również uchwały podjętej w pierwszej instancji przez Zarząd Okręgowy Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] (art. 135 p.p.s.a.) W ponowionym postępowaniu rzeczą organów jest wyeliminowanie uchybień proceduralnych przez powołanie składów oceniających zgodnie z przedstawioną wyżej procedurą i to w taki sposób, by możliwa była imienna identyfikacja członków każdego składu oceniającego w odniesieniu do uchwały o powołaniu komisji spraw oceny prawidłowości odstrzałów oraz w przypadku przedstawiciela PZŁ – jego uprawnień w zakresie selekcji (pkt 2 i 12 uchwały Naczelnej Rady Łowieckiej z dnia 16 września 2014 r. ). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1 i 209 p.p.s.a.