II SA/Go 79/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Z.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], Starosta orzekł o skierowaniu Pana Z.T. na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia łub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że 10 sierpnia 2017 r. do urzędu wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej w sprawie wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego, celem wydania decyzji o skierowaniu Pana Z.T. na badania lekarskie dla sprawdzenia stanu zdrowia i predyspozycji psychofizycznych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Do wniosku dołączono sądową opinię psychiatryczno - psychologiczną, w której lekarz psychiatra i psycholog rozpoznali u wyżej wymienionego zaburzenia osobowości, szkodliwe picie alkoholu i stosowanie środków odurzających. W związku z powyższym wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie skierowania Pana Z.T. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny. Pełnomocnik strony w dniu 19 września 2017 r. wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania z powodu bezprzedmiotowości. Na jego wniosek przesłuchano świadków: N.M. i W.T. i J.T., którzy zeznali, że Z.T. jest bardzo dobrym kierowcą, respektuje przepisy ruchu drogowego i nie kieruje samochodem po spożyciu alkoholu. Zdaniem organu w sprawie zachodziły przesłanki z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b i 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. 2017 r. poz. 978 ze zm.), gdyż z informacji Prokuratury Rejonowej wynika, że u Z.T. rozpoznano zaburzenia osobowości, szkodliwe picia alkoholu i stosowanie środków odurzających, co może stanowić uzasadnione i poważne zastrzeżenie co do stanu zdrowia i jego sprawności psychofizycznej, jako kierującego pojazdami. Organ podkreślił, że w sprawie nie jest wymagane uzyskanie pewności, lecz jedynie uprawdopodobnienie istnienia takich przesłanek i ten warunek spełnia opinia biegłych, na która powołała się prokuratura. Skierowanie na badania to działanie profilaktyczne mające wyeliminować, bądź przynajmniej ograniczyć, zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Od predyspozycji psychofizycznej kierowcy w dużym stopniu to bezpieczeństwo zależy, a niedomagania zdrowotne są ważnym czynnikiem wpływającym na wzrost tego zagrożenia. Ochrona uczestników ruchu drogowego wymaga, aby uprawniony organ do wydawania uprawnień do kierowania pojazdami czuwał nie tylko nad tym, aby uprawnienia otrzymywały osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także kontrolował czy nie utraciły one tych warunków. Weryfikacji stanu zdrowia dokonują uprawnieni lekarze, a badania przeprowadzane są w Wojewódzkich Ośrodkach Medycyny Pracy. 2. W odwołaniu od tej decyzji Z.T. wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania zarzucając decyzji naruszenie przepisów: - art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, wynikające z błędnego ustalenia istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia Z.T., podczas gdy właściwa analiza zgromadzonego materiału dowodowego na takie ustalenie nie pozwala; - art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.p.a.) przez niewłaściwe uznanie, iż sporządzona w postępowaniu przygotowawczym opinia biegłych posiada walor dokumentu urzędowego, podczas gdy takim dokumentem nie jest. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że opinia sądowo-psychiatryczna, dołączana do wniosku prokuratora o skierowanie kierowcy na badanie lekarskie, nie powinna stanowić dla starosty jedynego i rozstrzygającego dowodu uzasadniającego wydanie decyzji o skierowanie kierowcy na badanie lekarskie. Wskazano, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe, przesłuchał świadków jednakże przy wydawaniu decyzji nie wziął tych relacji pod uwagę. Relacje te jednoznacznie potwierdziły brak jakichkolwiek zastrzeżeń co do stanu zdrowia Z.T., co do możliwości kierowania przez niego pojazdami. Wobec tego, że opinia jest wadliwa, jej wnioski czy ustalenia nie mają charakteru zobowiązującego, organ powinien posiłkować się relacjami świadków. 3. Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Starosty. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium przywołało przepisy art. 99 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. 2014 poz. 970 ze zm.) wskazując, że wydanie decyzji o skierowaniu na badania nie zależy od uznania organu administracji publicznej. Starosta ma bowiem obowiązek wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Kolegium, tak jak organ I instancji wskazało, że skierowanie na badania lekarskie nie ma na celu pozbawienia uprawnień do kierowania pojazdami. Istotą takiego skierowania jest zbadanie, czy w przypadku skarżącego nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podkreśliło również, że przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy o kierujących pojazdami, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Kontrola orzeczeń lekarskich w odniesieniu do podstaw prawnych i dochowania trybu ich wydawania, może być elementem oceny organów administracji dopiero w odrębnym, nowym postępowaniu administracyjnym, w związku ze stwierdzeniem istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez osobę legitymującą się takimi uprawnieniami. W ocenie Kolegium podstawą wydania skierowania na badania lekarskie Z.T. był wniosek Prokuratora Rejonowego z dnia [...] sierpnia 2017r. - opierający się o opinię sądową psychologiczno - psychiatryczną. W ocenie tut. Kolegium fakt ten już przesądza o tym, że źródło informacji o stanie zdrowia strony jest wiarygodne. Z opinii sądowej wynika, że Z.T. ma rozpoznane zaburzenia osobowości, szkodliwe picie alkoholu i stosowanie środków odurzających. W uzasadnieniu opinii wskazano, że Z.T. przejawia zburzenia sfery emocjonalno - popędowej, drażliwość, pobudliwość, impulsywność działań, skłonność do zachowań nieodpowiedzialnych. Ma on niski prób tolerancji frustracji, jego reakcje emocjonalne są nadmierne, a stosowane środki psychoaktywne i alkohol potęgują te zachowania. Wprawdzie strona zaprzecza używaniu alkoholu i środków psychoaktywnych, jednak wyniki badań laboratoryjnych w szpitalu potwierdzają stosowanie tych używek. Zaburzenia w ocenie Kolegium uzasadniają w pełni skierowanie Z.T. na badania lekarskie. Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, że opinia sądowa jest wadliwa nie jest poparte żadnymi dowodami. Przyczyny przeprowadzania badania nie muszą mieć związku z wykroczeniem lub przestępstwem przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Charakter stwierdzonych zaburzeń uzasadnia podejrzenia co do zdolności prowadzenia pojazdów. Strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, zaś stan faktyczny sprawy jest w pełni wyjaśniony. Zgodzić się można, iż nie każda opinia sądowo psychiczna musi przesądzać o skierowaniu strony na badania lekarskie, jednakże w przedmiotowym przypadku, mając na uwadze treść opinii, w ocenie tut. Kolegium, spełnione zostały ustawowe przesłanki uzasadniające takie skierowanie. Zeznania przesłuchanych świadków organ wziął pod uwagę jednak w jego ocenie nie mają one wpływu na ocenę stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji na treść rozstrzygnięcia, z czym skład orzekający się w pełni zgadza. 4. W skardze wniesionej z zachowaniem terminu i warunków formalnych pełnomocnik Z.T. wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego to jest art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b i 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami przez ich niewłaściwe zastosowanie wynikające z błędnego ustalenia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia strony. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że opinia biegłych, która stała się przyczyną wydania decyzji nie powinna stanowić jedynego i rozstrzygającego dowodu. Treści tej opinii (według strony inspirowanej przez skonfliktowane z nim żonę oraz teściową) przeczą inne dowody – zeznania świadków oraz dołączone do skargi sprawozdanie z badania strony z dnia [...] grudnia 2017 r. (w skardze wniesiono o przeprowadzenie przez sąd dowodu z tego dokumentu). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, polega zatem na weryfikacji decyzji/postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369.; dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. 6. Przeprowadzona w niniejszej sprawie według wyżej wskazanych kryteriów kontrola wydanych w niej rozstrzygnięć wykazała, że nie naruszają one prawa w takim stopniu, który by powodowała konieczność ich uchylenia. Sąd nie stwierdził, by w decyzjach tych tkwiły kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności. Analiza akt administracyjnych nie nasuwa wątpliwości, że skarżący miał zagwarantowany czynny udział w toczącym się postępowaniu. Zdaniem Sądu organy zebrały wystarczający materiał dowodowy do podjęcia rozstrzygnięcia co do istoty, w całości go rozpatrzyły i dokonały właściwej jego oceny, zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Ponowne powoływanie treści cytowanych wyżej przepisów art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami jest zbędne. Również w ocenie Sądu wniosek Prokuratora i dołączona do niego opinia dawały podstawę organom orzekającym do zastosowania tychże przepisów. Jak to wskazały organy ich zastosowanie w sprawie zależy od tego, czy okoliczności ustalone przez organ noszą taki stopień prawdopodobieństwa (ale nie pewności), że uzasadnione jest sprawdzenie przeciwwskazań zdrowotnych co do dalszego udziału w ruchu drogowym strony. Przyjmuje się, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W ocenie Sądu przywołana przez prokuratora we wniosku opinia biegłych stwierdzająca u badanego zaburzenia osobowości, szkodliwe picie alkoholu i stosowanie środków odurzających jest w pełni wiarygodnym źródłem powzięcia uzasadnionego zastrzeżenia co do stanu zdrowia strony. W uzasadnieniu tej opinii wskazano, że Z.T. przejawia zburzenia sfery emocjonalno - popędowej, drażliwość, pobudliwość, impulsywność działań, skłonność do zachowań nieodpowiedzialnych. Ma on niski prób tolerancji frustracji, jego reakcje emocjonalne są nadmierne, a stosowane środki psychoaktywne i alkohol potęgują te zachowania. Wszystkie te okoliczności, co trafnie konstatuje Kolegium i co w pełni podziela sąd, mają wpływ na sprawność psychomotoryczną kierującego oraz sferę bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego, a temu przede wszystkim służy omawiana regulacja. Treści opinii oraz jej przydatności w niniejszym postępowaniu nie przeczą inne dowody. Po pierwsze pochodzą one od źródeł osobowych (bliskich skarżącego) i nie mają waloru zobiektywizowanej wiedzy specjalistycznej. Nie są również oparte na badaniach laboratoryjnych, które przeprowadzono u strony. 7. Dowód, którego przeprowadzenie domagał się pełnomocnik w skardze, nie jest przydatny dla niniejszego postępowania. Po pierwsze z racji ograniczonej kognicji sądu administracyjnego (który nie może zastępować organów w ustalaniu stanu faktycznego), po drugie z racji tego, że pochodzi już z okresu następującego po wydaniu decyzji (uwzględniając również, że skarżący był tymczasowo aresztowany, co z pewnością ogranicza dostępność do środków odurzających i alkoholu). Dokument ten nie przeczy zatem treści ustaleń biegłych oraz wynikom badań przeprowadzonych w toku postępowania karnego i nie ma wpływu na treść wydanej decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., wniosek dowodowy podlegał oddaleniu. 8. Potwierdzić należy słuszność argumentacji organów, że skierowanie na badania lekarskie ma charakter prewencyjny a nie sankcyjny. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym do tego lekarzom, którzy przeprowadzą w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami stosowne badania i ocenią, czy skarżący jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Celem badań jest bowiem jedynie weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości, a decyzja o skierowaniu na takie badania lekarskie ma na celu ochronę zdrowia i życia uczestników ruchu drogowego przed następstwami złego stanu zdrowia kierującego pojazdem. Dopiero negatywna ocena stanu zdrowia skarżącego przez upoważnionych lekarzy będzie stanowić w konsekwencji podstawę do pozbawienia go uprawnień do kierowania pojazdami. Z tych względów skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).