II SA/Go 795/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska ( spr.) Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Trzecki Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2008r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.,nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata [...] kwotę 240 zł ( słownie: dwieście czterdzieści złotych ) powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej. Decyzją nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Zielona Góra, Z-ca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., na podstawie art. 7 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4 oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zmianami) i § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poź. 950) oraz art. 104 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, przyznał D.B. zasiłek celowy na okres od października 2007 roku do grudnia 2007 roku, po 70 złotych miesięcznie na dofinansowanie do leków, środków higieny, artykułów kosmetycznych oraz odzieży jesienno-zimowej. W uzasadnieniu decyzji poinformowano, iż wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 21 września 2007 roku wykazał, że D. B. jest osobą samotnie gospodarującą, niepełnosprawną w stopniu znacznym, a jej źródło dochodu stanowi zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 złotych oraz zasiłek stały w wysokości 324 złotych. Łączna kwota otrzymywanych przez D. B. świadczeń wynosi 477 złotych. Dochód ten równy jest kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarującej przy czym strona z uwagi na trudną sytuację jest pod stałą opieką ośrodka pomocy społecznej. Ponadto organ przyznając D.B. zasiłek celowy na dofinansowanie do leków, środków higieny, artykułów kosmetycznych oraz odzieży jesienno-zimowej po 70 złotych miesięcznie na okres od października do grudnia 2007 roku. Jednocześnie organ I instancji dokonał analizy środków będących w dyspozycji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na pomoc społeczną w formie zasiłków celowych, z której wynika, że w bieżącym roku środki przeznaczone na zasiłki celowe wynoszą 753.810 złotych co daje miesięcznie kwotę 62.817 złotych, przy czym od stycznia do września 2007 roku wydano już 603.066 złotych przyznając zasiłki dla 1388 rodzin i wypłacając 6559 świadczeń. Zgodnie z wyliczeniami organu I instancji średnia wysokość zasiłku dla rodziny wynosiła 434,00 złotych a średnia wysokość świadczenia 92,00 złotych. Zdaniem organu I instancji z analizy świadczeń przyznawanych stronie wynika, iż wysokość otrzymanych przez stronę zasiłków celowych jest wyższa od średniej świadczeń wypłacanych przez Ośrodek. W związku z powyższym przyznając zasiłek celowy na okres od października 2007 roku do grudnia 2007 roku po 70 złotych miesięcznie, wzięto pod uwagę także fakt, iż D. B. posiada dochód pozwalający na częściową opłatę czynszu we własnym zakresie, przy czym ograniczona wysokość środków stanowi w ocenie organu wyznacznik do racjonalnego gospodarowania nimi i uwzględnienia w pierwszej kolejności niezbędnych potrzeb bytowych osób i rodzin, których dochód kształtuje się poniżej kryterium dochodowego, wobec czego przyznana pomoc ma w ocenie organu I instancji, charakter dofinansowania do zgłoszonych potrzeb. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. B. wyrażając swoje niezadowolenie z zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak i ze sposobu działania organu pomocy społecznej w sprawach z jej wniosków. Nadto w odwołaniu tym skarżąca domagała się przyznania pomocy finansowej na wskazane w decyzji cele w wysokości po 300,00 złotych miesięcznie w październiku, listopadzie i grudniu. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.), 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071, z późn. zmianami) w zw. z art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 roku w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz wskazał, że stanowisko organu pierwszej instancji nie narusza prawa. Ponadto Kolegium stwierdziło, że organ pomocy społecznej przyznając stronie zasiłek celowy w kwocie po 70,00 złotych na okres od października do grudnia 2007 roku udzielił D.B. pomocy w miarę swoich możliwości, przy czym w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie przekracza granic uznania administracyjnego a zatem nie stwierdzono podstaw do jej zmiany lub uchylenia. W dniu 12 listopada 2007 roku (data prezentaty) skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze D. B. wskazała, iż decyzje organu I instancji jak i organu II instancji są dla skarżącej krzywdzące, gdyż za 70 złotych nie jest ona w stanie zaspokoić swoich potrzeb. D. B. zarzuciła także organom administracji nadmierną biurokrację, przewlekłość i brak zrozumienia dla jej trudnej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoją dotychczasową argumentacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Okolicznością bezsporną w sprawie jest spełnienie przez skarżącą, samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, warunków do przyznania jej pomocy w formie zasiłku celowego. Postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznych reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz – stosowane odpowiednio na podstawie art. 14 tej ustawy - przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a.". Na podstawie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. można stwierdzić, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Postawą rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie był art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 1998r. I SA 984/97, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2003r., II SA/Kr 2627/2001). Sporną kwestią w przedmiotowej sprawie jest ocena decyzji organów orzekających w sprawie pod względem wysokości przyznanego zasiłku. Stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej – stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia przez organy administracji – zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Z powyższego przepisu wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Tym samym spełnienie kryteriów przez ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego, aczkolwiek ma charakter uznaniowy, nie może też być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu zasiłku celowego wskazał możliwości i środki finansowe na zasiłki celowe jakimi dysponował w 2007 r. Podał, także iż łączny budżet na zasiłki celowe wynosił 753.810 zł, wskazując przy tym, iż od stycznia do września 2007 roku wydano już 603.066 złotych przyznając zasiłki dla 1388 rodzin i wypłacając 6559 świadczeń. Zgodnie z wyliczeniami organu I instancji średnia wysokość zasiłku dla rodziny wynosiła 434,00 złotych a średnia wysokość świadczenia 92,00 złotych. Zdaniem organu I instancji z analizy świadczeń przyznawanych skarżącej wynika, iż wysokość otrzymanych przez stronę zasiłków celowych jest wyższa od średniej świadczeń wypłacanych przez Ośrodek. W świetle powyższego nie można postawić organom orzekającym zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, a o wysokości przyznanego świadczenia decydowały nie tylko sytuacja życiowa skarżącej, lecz także możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Zarzuty skargi dotyczące przyznania zbyt niskiej kwoty na dofinansowanie do leków, środków higieny, artykułów kosmetycznych oraz odzieży jesienno-zimowej są zatem bezzasadne, gdyż spełnianie kryteriów ustawowych przez osobę zainteresowaną nie oznacza obowiązku przyznania jej tego świadczenia w wnioskowanej przez skarżącą wysokości. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego wydana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że organ przyznający zasiłek nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony, która musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania jej tego świadczenia lub jego rozmiar będzie różny od tego, który strona określiła we wniosku. Zarówno wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Wskazać również należy, iż kontrolując decyzję wydaną w ramach uznania administracyjnego, zwłaszcza korzystną dla strony, Sąd nie może wkraczać w sferę zastrzeżoną do kompetencji wyznaczonych przez ustawę organów i określać wysokość przyznawanej pomocy w tych przypadkach, w których ustawodawca pozostawił uznaniu organów, gdyż tylko one, dysponując środkami finansowymi, mogą udzielać świadczeń. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza obowiązujące przepisy prawa. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w punkcie I sentencji, nadto Sąd orzekł o kosztach niniejszego postępowania zgodnie z art. 250 wskazanej wyżej ustawy w związku z § 18 ust 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 02.163.1348 z późn. zm.).