II SA/Go 796/13

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-11-20

Skład orzekający: Marek Szumilas, Aleksandra Wieczorek, Sławomir Pauter

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze na skutek cofnięcia odwołania przez stronę, mimo że decyzja organu pierwszej instancji mogła naruszać prawo lub interes społeczny?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieprawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze. Cofnięcie odwołania przez stronę nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku oceny decyzji organu pierwszej instancji pod kątem jej zgodności z prawem i interesem społecznym. Dopiero brak takich naruszeń uzasadnia umorzenie postępowania. W przeciwnym razie organ powinien odmówić uwzględnienia cofnięcia odwołania. Ponadto, uzasadnienie decyzji umarzającej postępowanie było wadliwe, gdyż nie wykazało, że organ dokonał wymaganej oceny.
Stan faktyczny
Skarżący J.M. wniósł odwołanie od decyzji Wójta Gminy o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Następnie cofnął swoje odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, uznając cofnięcie za skuteczne i stwierdzając, że decyzja Wójta nie narusza prawa ani interesu społecznego. Skarżący zaskarżył decyzję SKO, domagając się uchylenia zarówno decyzji SKO, jak i decyzji Wójta Gminy, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J.M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak [...] Wójt Gminy, po rozpoznania wniosku spółki E Sp. z o.o. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji elektroenergetycznej 30/110 kV (Główny Punkt Zasilający) dla potrzeb farmy wiatrowej "L" na dz. nr ewid. [...], orzekł o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Decyzja ta została doręczona J.M., jednej ze stron postępowania, w dniu 13 maja 2013 r. Pismem z dnia [...] maja 2013r. (data wpływu 27 maja) J.M. wniósł odwołanie od decyzji Wójta Gminy z [...] kwietnia 2013 r., w którym zarzucił jej naruszenie: 1. art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008r. , Nr 199, poz. 1227 ze zm. , powoływanej dalej jako ustawa o OOŚ) poprzez nieprzeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 2. art. 39 i art. 40 ust. 1 k.p.a. poprzez niedoręczenie wszystkim stronom postępowania postanowienia Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 3. art. 3 ust. 1 pkt. 13 ustawy OOŚ poprzez wyodrębnienie przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji elektroenergetycznej do osobnego postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w sytuacji, gdy przepis ten nakazuje traktowanie przedsięwzięć powiązanych technologicznie jako jedno przedsięwzięcie; 4. art. 63 ust. 1 pkt. 1 ppkt. b w zw. z art. 85 ust. 2 pkt. 2 ustawy OOŚ poprzez bezpodstawne ustalenie w uzasadnieniu decyzji, że nie wystąpi możliwość kumulowania się oddziaływań, co powoduje wewnętrzną sprzeczność decyzji i narusza art. 107 § 1 Kpa; 5. art. 63 ust. 1 pkt. 1 ppkt. d w zw. z art. 85 ust. 2 pkt. 2 ustawy OOŚ poprzez nieuwzględnienie w uzasadnieniu decyzji w pełni emisji i występowania innych uciążliwości; 6. art. 63 ust. 1 pkt. 1 ppkt. e w zw. z art. 85 ust 2 pkt. 2 ustawy OOŚ poprzez nieprzeprowadzenie w uzasadnieniu decyzji analizy ryzyka powstania poważnej awarii; 7. art. 63 ust. 1 pkt. 3 ppkt. c w zw. z art. 85 ust. 2 pkt. 2 ustawy OOŚ poprzez niewystarczającą analizę w uzasadnieniu decyzji rodzaju i skali możliwego oddziaływania, wynikających z jego wielkości i złożoności, z uwzględnieniem obciążenia istniejącej infrastruktury technicznej; 8. art. 63 ust. 1 pkt. 3 ppkt. d w zw. z art. 85 ust 2 pkt. 2 ustawy OOŚ poprzez nieustalenie w uzasadnieniu decyzji prawdopodobieństwa oddziaływania; 9. art. 80 ust. 2 ustawy OOŚ, poprzez nieprzeprowadzenie analizy zgodności przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; 10. art. 3 ust. 1 pkt. 5 ppkt. c ustawy OOŚ poprzez nieokreślenie w karcie informacyjnej przedsięwzięcia rodzaju technologii; 11. art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak oceny materiału dowodowego i nierozpatrzenie materiału dowodowego, 12. powzięcie błędnych ustaleń odnośnie oddziaływania przedsięwzięcia na na obszar Natura 2000. Odwołanie strony zostało przez organ I instancji przekazane wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego przy piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r., złożonym w organie I instancji w tym samym dniu, J.M. złożył oświadczenie o cofnięciu złożonego 27 maja 2013r. odwołania od decyzji Wójta Gminy z [...] kwietnia 2013 r. Oświadczenie to wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 11 czerwca 2013 r. przy piśmie Wójta z dnia [...] czerwca 2013 r. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...], Kolegium, powołując się na przepis 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 137 i 105 § 2 oraz 140 Kpa orzekło o umorzeniu postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu, cytując treść powołanych w podstawie prawnej przepisów SKO wskazało, iż stosownie do art. 137 Kpa strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy w sytuacji, gdy cofnięcie to nie doprowadzi do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. W przeciwnym wypadku organ ma obowiązek nie uwzględnić cofnięcia odwołania, gdyż skutkiem prawnym decyzji o umorzeniu postępowania jest pozostawienie w obrocie prawnym decyzji zaskarżone odwołanie. Kolegium stwierdziło, iż w jego ocenie, wskazane przesłanki ustawowe dla skuteczności cofnięcia odwołania J.M., a tym samym umorzenia postępowania odwoławczego zostały spełnione, gdyż zaskarżona decyzja Wójta Gminy nie narusza prawa ani interesu społecznego. Odpis tej decyzji został skarżącemu doręczony w dniu 8 lipca 2013 r. W dniu 8 lipca 2013r. do SKO wpłynęło pismo J.M. wycofujące pismo w przedmiocie cofnięcia odwołania. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Gorzowie Wlkp., pismem z dnia [...] lipca 2013 r., J.M. wniósł o uchylenie decyzji SKO z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia. | Decyzji SKO zarzucił naruszenie art. 63 ust. 3 i innych powołanych w skardze przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ( powoływanej jako "ustawa OOŚ") w zw. z art. 7, 77 oraz 80 Kpa poprzez ich pominięcie i w konsekwencji wadliwe uznanie przez organ II instancji, iż decyzja Wójta Gminy nie narusza przepisów prawa. Nadto naruszenie "art. 105 ust. 1, art. 138 ust. 1 pkt. 3" oraz art. 137 Kpa poprzez ich wadliwe zastosowanie przez organ II instancji i w konsekwencji umorzenie postępowania odwoławczego w efekcie uwzględnienia cofnięcia odwołania, podczas gdy prowadzi to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo oraz “art. 107 ust. 1 i 3 Kpa" poprzez ich wadliwe zastosowanie przez organ II instancji i w konsekwencji niezawarcie w treści zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego. W uzasadnieniu skargi wywodził, iż organ II instancji wydając decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w przedmiotowej sprawie naruszył powołanie przepisy w wyniku czego pozostaje w obrocie naruszająca prawo decyzja organu I instancji. Zdaniem skarżącego, decyzja Wójta Gminy z [...] kwietnia 2013 r. narusza prawo w sposób rażący prawo, w szczególności zaś przepisy wskazane przez niego w odwołaniu od tego aktu. W takiej zaś sytuacji brak było podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego przez organ II instancji. Nie zostały bowiem spełnione przesłanki warunkujące uznanie cofnięcia odwołania za dopuszczalne. Podkreślał, iż cofnięcie odwołania przez stronę nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku oceny decyzji organu I instancji w zakresie jej zgodności zarówno z prawem, jak i interesem społecznym, a zatem nie prowadzi wprost do umorzenia postępowania odwoławczego. Granice tej oceny wyznaczają dwie przesłanki: naruszenie prawa lub naruszenie interesu społecznego, przy czym Kpa nie formułuje wymogu szczególnego natężenia ( rażącego czy istotnego ) naruszenia prawa czy interesu społecznego, a zatem wystarczy już ich "zwykłe" naruszenie. Zaistnienie któregoś ze wskazanych wyznaczników nakłada na organ odwoławczy obowiązek odmowy uwzględnienia cofnięcia odwołania przez stronę. Biorąc zatem pod uwagę fakt, iż do odmowy umorzenia postępowania odwoławczego wystarczy już zwykłe naruszenie prawa lub interesu społecznego przez zaskarżoną w procedurze odwoławczej decyzję, za niedopuszczalne uznać należy wydanie przez organ II instancji zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego. Zważywszy zatem na rażące naruszenia prawa dokonane przez Wójta Gminy w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z [...] kwietnia 2013r., oczywisty pozostaje wniosek, iż decyzja SKO z [...] czerwca 2013r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego prowadzi do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo, tym samym narusza art. 137 Kpa. Akt ten narusza również przepis "art. 107 ust. 1 i 3" Kpa poprzez ich wadliwe zastosowanie i w konsekwencji brak w treści zaskarżonej decyzji uzasadnienia faktycznego. Za takie uzasadnienie nie może być bowiem uznane jednozdaniowe stwierdzenie organu II instancji, iż w sprawie wystąpiły wszystkie ustawowe przesłanki dla skuteczności cofnięcia odwołania, a tym samym dla umorzenia postępowania odwoławczego, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa ani interesu społecznego. Zdaniem skarżącego, z uwagi na oczywistość dokonanych przez SKO naruszeń prawa, zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy. Skoro bowiem również decyzja tego organu narusza prawo, i to w sposób rażący, a została wydana w granicach tej samej sprawy administracyjnej, co zaskarżona decyzja SKO, to obowiązkiem sądu wynikającym z przepisu art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest usunięcie również tego aktu z obrotu prawnego. Jest to bowiem niezbędne do końcowego załatwienia sprawy tj. stwierdzenia zgodności bądź niezgodności z prawem decyzji organu II instancji. Od tego bowiem, czy stwierdzone zostaną naruszenia prawa w decyzji środowiskowej Wójta Gminy zależy legalność zaskarżonej decyzji SKO. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażane w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wskazało, iż skarżący złożył w tym organie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. 1. Sądowa kontrola legalności działalności administracji publicznej sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem ( legalności ) w rozumieniu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm. Oznacza to, iż sąd administracyjny dokonuje w jej ramach oceny prawidłowości zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa procesowego w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego oraz bada, czy organy dokonały jego właściwej subsumcji, a także, czy prawidłowo zinterpretowały zostały zastosowane przepisy prawa materialnego. 2. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej: ppsa) podstawą do uchylenia kontrolowanego, w wyniku złożenia skargi, aktu lub czynności organu administracji publicznej stanowi stwierdzenie przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) bądź innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Dodać należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3. Przedmiot kontroli w rozpoznawanej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego umarzająca postępowanie odwoławcze, zainicjowane odwołaniem skarżącego od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2013 r. o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wydanej w wyniku załatwienia wniosku inwestora – spółki z o.o. E o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji elektroenergetycznej 30/110 kV (Główny Punkt Zasilający) dla potrzeb farmy wiatrowej "L" na dz. nr ewid. [...]. U podstaw tej decyzji legło uznanie organu odwoławczego, iż postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu ze względu na skuteczne cofnięcie przez skarżącego odwołania od decyzji organu I instancji. 4. Zważywszy na przedmiot zaskarżonego aktu wskazać należy, iż o ile wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji jest czynnością dyspozytywną strony nie podlegającą ograniczeniom, to odmienna sytuacja występuje w przypadku złożenia przez stronę oświadczenia o jego cofnięciu. Cofnięcie wskazanego środka prawnego przez stronę jest co do zasady dopuszczalne, jednakże nie zwalnia organu odwoławczego z obowiązku oceny decyzji I instancji w zakresie jej zgodności zarówno z prawem, jak i interesem społecznym, a zatem nie prowadzi automatycznie do umorzenia postępowania odwoławczego. Zgodnie bowiem z przepisem art. 137 Kpa strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, jednakże organ ten nie uwzględni cofnięcia odwołania, jeżeli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. Dopuszczalność cofnięcia odwołania oparta jest zatem na zasadzie ograniczonej rozporządzalności przez stronę złożonym środkiem zaskarżenia. Tak konstrukcja wskazanej instytucji oznacza, iż celem odwołania jako środka zaskarżenia jest nie tylko ochrona praw podmiotowych jednostki, ale i obiektywnego porządku prawnego. Ograniczona rozporządzalność w postępowaniu odwoławczym nawiązuje do treści decyzji, która narusza prawo lub interes społeczny, a nie do przesłanek, które legły u podstaw wniesienia odwołania. Motyw wniesienia odwołania nie ma tu decydującego znaczenia ( wyrok NSA z dnia 3 grudnia 1998 r. I SA 440/98 Lex 44 545 ). 5. Ocena dopuszczalności cofnięcia odwołania przez organ odwoławczy dokonywana być może zatem tylko na podstawie przesłanek wskazanych w przytoczonym przepisie i bez znaczenia pozostają okoliczności subiektywne, czyli te którymi kierowała się strona cofająca odwołanie. Tym samym granice dokonywanej przez organ odwoławczy oceny wyznaczone są wyłącznie przez przesłankę naruszenia prawa lub naruszenia interesu społecznego. Z uwagi na to, iż Kodeks postępowania administracyjnego nie wymaga zaistnienia kwalifikowanego naruszenia prawa czy interesu społecznego to wystarczające pozostaje "zwykłe" ich naruszenie. Już ono nakłada na organ odwoławczy obowiązek odmowy uwzględnienia cofnięcia odwołania. O odmowie uwzględnienia cofnięcia odwołania organ odwoławczy orzeka w formie, niezaskarżalnego w toku instancji, postanowienia ( vide: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Barbara Adamiak, Janusz Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2009, wyd. 10 str. 486 ). 6. Dopiero uznanie, że nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 137 zd. drugie Kpa, wykluczające dopuszczalność cofnięcia odwołania, upoważnia organ odwoławczy do umorzenia postępowania odwoławczego. Podstawą prawną takiej decyzji stanowią przepisy art. 138 § 1 pkt 3 Kpa w związku z art. 105 § 1 Kpa ( vide: wyrok NSA z dnia 3 grudnia 1998 r. I SA 440/98; Lex 44 545 ). Skuteczne cofnięcie odwołania powoduje bowiem stan bezprzedmiotowości postępowania ( w tym przypadku odwoławczego ) o jakim mowa w drugim z powołanych przepisów. Nie stanowi natomiast takiej podstawy przepis art. 105 § 2 Kpa, powołany przez SKO w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji, wprowadzający inne przesłanki umorzenia postępowania na wniosek strony, z inicjatywy której postępowanie administracyjne zostało wszczęte. Zgodnie z nim organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. 7. Decyzja umarzająca postępowanie odwoławcze z uwagi na jego bezprzedmiotowość spowodowaną – uznanym przez organ za skuteczne – cofnięciem odwołania, realizować musi, w zakresie jej uzasadnienia, wymogi stawiane przez przepis art. 107 § 3 Kpa. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji ogranicza się wyłącznie do przytoczenia treści przepisu art. 137 Kpa. Tym samym brak jest w niej wykazania, iż organ odwoławczy zrealizował ciążący na nim obowiązek poddania decyzji Wójta Gminy ocenie z punktu widzenia jej zgodności z prawem i interesem społecznym – jako warunku uznania odwołania za skutecznie cofnięte, a w konsekwencji i zaistnienia podstaw do umorzenia postępowania odwoławczego. Charakter zaistniałego naruszenia powoduje, iż zaskarżona decyzja wymyka się możliwości kontroli sądowej ze względu brak ujawnienia w jej uzasadnieniu jakikolwiek motywów w zakresie aspektu prawnego czy społecznego, którymi kierował się organ, uznając za dopuszczalne cofnięcie odwołania przez skarżącego J.M.. Kontrolowany akt podjęty zastał zatem z naruszeniem przepisów art.107 § 3 w zw. z 137 oraz art. 8 i 11 Kpa w stopniu o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa, co uzasadniało jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. 8. Odnosząc się dodatkowo do okoliczności faktycznych sprawy, w której doszło nie tylko do złożenia przez skarżącego oświadczenia o cofnięciu odwołania, ale też oświadczenia o cofnięciu oświadczenia o cofnięciu odwołania wskazać należy, iż drugie z tych oświadczeń pozostawało bez prawnego znaczenia, doszło do wiadomości organu odwoławczego już po wydaniu decyzji umarzającej postępowanie ( vide: wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2013, II GSK 2256/11; baza orzeczeń nsa.gov.pl ). 9. Co do zawartego skardze wniosku o uchylenie nie tylko zaskarżonej decyzji SKO, ale i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy wskazać należy, iż stronie skarga do sądu administracyjnego przysługuje po wyczerpaniu środków zaskarżenia, które służyły jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie ( art. 52 § 1 ppsa. Zatem skarżącemu skarga służy wyłącznie na decyzję SKO jako decyzję organu odwoławczego. Należy też mieć uwadze, iż w razie skutecznego cofnięcia przez stronę odwołania od decyzji organu I instancji ( i umorzenia z tego powodu postępowania odwoławczego ) zachodzi sytuacja, w której niedopuszczalne jest wniesienia skargi do sądu administracyjnego w celu zwalczania decyzji organu I instancji z uwagi na fakt, iż strona w stosunku do tego aktu nie wyczerpała środków zaskarżenia, które służyły jej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie ( brak merytorycznej decyzji organu odwoławczego ). Zatem skarżącemu skarga służy wyłącznie na decyzję SKO w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. 10. Wprawdzie z mocy art. 135 ppsa sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, to wskazana regulacja stanowi uprawnienie sądu administracyjnego. Istotą konstrukcji ukształtowanej przepisem art. 135 ppsa jest możliwość orzekania przez sąd administracyjny "w głąb sprawy" z przesłanką niezbędności takiego rozstrzygnięcia dla jej końcowego załatwienia. Wyeliminowanie z obrotu prawnego innych - niż zaskarżony do sądu – aktów administracyjnych możliwe jest jedynie wówczas gdy bez tego zabiegu załatwienie sprawy administracyjnej – zgodnie z prawem - byłoby niemożliwe lub co najmniej utrudnione. 11. Kasacyjny skutek orzeczeń sądów administracyjnych powoduje, że w wyniku wydania takiego orzeczenia istniejący spór nie został zakończony i że właściwym do wypełnienia zadania "załatwienia sprawy administracyjnej" będzie nadal organ administracji. Sąd, uchylając zaskarżony skargą akt i inne akty podjęte przez organ w granicach danej sprawy administracyjnej, stwierdza jedynie, że dotychczasowy sposób załatwienia sprawy nie był prawidłowy. W efekcie takiego wyroku powstaje stan przejściowy i zadanie stabilizacji stosunku administracyjnoprawnego ciąży nadal na organie administracji publicznej. Sąd musi mieć zatem do dyspozycji instrument prawny pozwalający mu skutecznie skłonić organy administracji publicznej do prawidłowego załatwienia sprawy – tej samej, która toczyła się przed uruchomieniem kontroli sądowej. Instrumentem takim pozostaje właśnie regulacja przepisu art. 135 ppsa, pozwalająca na uporządkowanie stanu prawnego sprawy administracyjnej i przesądzenie o działaniach zmierzających do jej właściwego załatwienia. Zastosowanie wskazanej instytucji prawnej prowadzi zatem w konsekwencji do zwiększenia skuteczności sprawowanej przez sąd administracyjny kontroli legalności działań administracji publicznej. Podkreślenia wymaga, iż omawiana regulacja – wbrew wywodom skargi - służy stworzeniu możliwości załatwienia sprawy administracyjnej, a nie sądowoadministracyjnej. 12. W ocenie Sądu orzekającego, w okolicznościach niniejszej sprawy nie było podstaw do stosowania przepisu art. 135 ppsa. Uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji SKO skutkuje bowiem powrotem sprawy do stanu, w którym pozostaje w obrocie decyzja Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2013 r., odwołanie skarżącego wniesione od tej decyzji jak i oświadczenie o jego cofnięciu. 13. Zważywszy na poinformowanie Sądu przez SKO w odpowiedzi na skargę, iż w stosunku do decyzji Wójta Gminy z dnia [...] kwietnia 2013 r. wszczęte zostało, na wniosek skarżącego i R.M., postępowanie w przedmiocie stwierdzenie jej nieważności, koniecznym pozostawało rozważenie wpływu tego faktu na postępowanie sądowo administracyjne, wszczęte skargą złożoną w organie w dniu 2 sierpnia 2013 r. Stosownie bowiem do treści art. 56 ppsa w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. W razie zaistnienia sytuacji opisanej w powołanym przepisie zawieszenie postępowania sądowego ma charakter obligatoryjny ( vide: art. 124 § 1 pkt 6 ppsa ). 14. Z dodatkowych ustaleń Sądu wynika, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej wszczęte zostało przed wniesieniem skargi, na co wskazuje wniosek R.M. z dnia [...] lipca 2013 r. złożony w SKO w dniu 16 lipca 2013 r. W ocenie Sądu mimo wcześniejszego niż wniesienie skargi, wszczęcia postępowania nieważnościowego nie zachodziły podstawy do zawieszenia postępowania sądowoadministarcyjnego. Wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy bowiem decyzji organu i instancji ( decyzji merytorycznej ), zaś przedmiotem skargi w sprawie sądowej jest decyzja SKO o umorzeniu postępowania odwoławczego ( tj. decyzja kończąca w sposób formalny postępowanie odwoławcze ). Przedmiotem obu postępowań są zatem inne aktu, poddane ocenie legalności w oparciu o inne przepisy i przesłanki. Nie ma zatem konkurencji między postępowaniem sądowym a postępowaniem nieważnościowym, prowadzonym przez SKO. Brak zatem było podstaw do zawieszenia postępowania nieważnościowego i oczekiwania na jego wynik. Nawet ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy, mimo skutku wstecznego takiego aktu, nie skutkowałoby bezprzedmiotowością postępowania sądowego, bowiem nadal w obrocie pozostawałaby decyzja SKO z dnia [...] czerwca 2013 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego. 15. Z powołanych przyczyn zaskarżona decyzja SKO podlegała uchyleniu. Konsekwencją wyniku sporu jest orzeczenie o kosztach podjęte na podstawie przepisu art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ppsa. W przedmiocie niewykonalności decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ppsa. 16. Ponownie orzekając w sprawie SKO, w pierwszej kolejności obligowane będzie rozważyć kwestię pierwszeństwa środków prawnych wniesionych przez strony tj. odwołania skarżącego od decyzji i wniosku jego R.M. o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W razie przyznania prymatu trybowi odwoławczemu obligowane będzie do uwzględnienia oceny prawnej i wytycznych zawartych w niniejszym uzasadnieniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło