II SA/Go 807/07

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2008 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W trakcie postępowania sądowego D.O. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że on jak i jego małżonka są inwalidami, ponoszą z tego tytułu znaczne wydatki na poratowanie zdrowia. D.O. wskazał, że wraz z żoną z tytułu emerytur dysponują dochodem w wysokości 4.647,87 zł, posiadają oszczędności w kwocie 7.500 zł oraz samochód osobowy Audi z 2005 r. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Należy wskazać skarżącemu, że co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, aby zachodziły okoliczności przemawiające za przyznaniem D. O. prawa pomocy w przedmiocie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wraz z małżonką pobierają bowiem stosunkowo wysokie emerytury w łącznej wysokości 4.647,87 zł. Nadto należy pamiętać, że w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy badaniu podlega nie tylko dochód wnioskodawcy, ale także posiadany majątek. Z formularza PPF wynika, iż D.O. posiada 7.500 zł oszczędności. Nie można także tracić z pola widzenia, że skarżący uiścił wpis od skargi w wysokości 500 zł. Wymaga również podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Reasumując należy uznać, że wniosek D. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.