II SA/Go 808/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.O. o udzielenie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należnych składek p o s t a n a w i a: ustanowić adwokata. Dnia 4 grudnia 2012 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek J.O. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że obecnie nie posiada żadnych dochodów. W uzupełnieniu złożonego wniosku J.O. wskazał, że koszty utrzymania domu pokrywa jego syn. Skarżący oświadczył, że nie posiada rachunków bankowych. Nadto oświadczył, że ostatni raz pracował w Niemczech w 2008 r. lub w 2009 r. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Należy zauważyć, że skarżący z mocy ustawy jest zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a.). Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 262 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy podkreślić, iż co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Zwraca się także uwagę w literaturze, iż prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Analiza sytuacji materialnej J.O. uzasadnia wniosek, że została spełniona ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zważyć bowiem trzeba, że skarżący nie jest obecnie zatrudniony. Z zeznania podatkowego za 2011 r. wynika, że J.O. osiągnął dochód w wysokości 529 zł. Skarżący oświadczył, że koszty utrzymania domu pokrywa jego syn. Z formularza PPF wynika, że nie posiada on oszczędności. Nie powinna budzić zatem wątpliwości teza, że wydatek związany z ustanowieniem pełnomocnika mógłby narazić skarżącego na poniesienie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Z tych względów uznano, że wniosek J.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. został on uwzględniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.