II SA/Go 809/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Ł. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. 1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2018r. nr [...] Starosta orzekło o zatrzymaniu Ł.Z. prawa jazdy kat. AM, BI, B do czasu ustania przyczyn, które spowodowały zatrzymanie prawa jazdy. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że w dniu 17 maja 2018r. wpłynął wniosek Wójta Gminy o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu Ł.Z. z załączoną ostateczną decyzją tegoż organu z dnia [...] marca 2018r. o uznaniu Ł.Z. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Jak wynika z uzasadnienia dołączonej do wniosku Ł.Z. nie stawił się na wezwania Wójta Gminy i tym samym nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i przyjęcia oświadczenia majątkowego. W okresie ostatnich 6 m-cy przed wydaniem decyzji przez Wójta Gminy, Pan Ł.Z. nie dokonał żadnej wpłaty. Decyzja ta stała się ostateczna i znajduje się w obrocie prawnym. Na podstawie art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 489, następnie Dz.U. z 2018 r., poz. 554), jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji. Procedujący w tym przedmiocie starosta nie dokonuje oceny zachowania się dłużnika alimentacyjnego, tj. spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 wskazanej ustawy. Przesłanką warunkującą wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest wniosek Wójta Gminy o zatrzymanie prawa jazdy i ostateczna decyzja do niego załączona. 2. Odwołanie od decyzji wniosła strona zarzucając jej: - naruszenie prawa materialnego tj. art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przez pominięcie jednej z przesłanek uprawniających do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, tj. niewywiązywania się w każdym miesiącu przez okres ostatnich 6 miesięcy ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 kwoty bieżąco ustalonych alimentów; - naruszenie przepisów postępowania mającą wpływ na treść wydanej decyzji tj. art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej k.p.a.) przez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego przejawiająca się w pominięciu faktu, że odwołujący się płacił alimenty w wysokości niższej niż orzeczone, jednak w kwocie nie niższej niż 50 w stosunku do orzeczonej. Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu strona rozwinęła zarzuty odwołania podnosząc szeroko okoliczności świadczące o spełnieniu przez skarżącego obowiązku alimentacyjnego i dokonywania wpłat, co w konsekwencji przeczy ustaleniu spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Na tę okoliczność strona wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt Komornika Sądowego Sądu Rejonowego M.K., [...] na okoliczności wskazane w uzasadnieniu. 3. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżony akt. Po przytoczeniu obowiązujących w dacie wydawania decyzji art. 5 ust. 3 i 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Kolegium wskazało, że na podstawie wniosku i załączonej do niego decyzji, o którym mowa we wskazanych przepisach starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzja ta ma charakter związany i starosta - po otrzymaniu kompletnego wniosku organu właściwego dłużnika - nie może wydać innego rozstrzygnięcia, niż orzeczenie o zatrzymaniu prawa jazdy, albowiem powołany wyżej przepis art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozwala organowi w tym zakresie na dowolność. Ten szczególny charakter postępowania potwierdza orzecznictwo. Sam zaś przepis art. 5 ust. 3b ww. ustawy w zakresie w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalności, o czym orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 lutego 2014 r. w sprawie K 23/10. Kolegium podkreśliło, że Ł.Z. odebrał decyzję o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego dnia [...] marca 2018 r. - kwitując to własnoręcznym podpisem. Strona nie wniosła odwołania od tej decyzji, ani też nie kwestionuje faktu jej skutecznego doręczenia. W sprawie organ I instancji dochował ustawowych przesłanek warunkujących wydanie zaskarżonej decyzji. Strona miała możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w tej kwestii w trybie art. 10 k.p.a. Zarzuty podnoszone przez stronę tj. naruszenie art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 80 k.p.a. należy uznać za bezzasadne, gdyż nie dotyczą okoliczności, które są przedmiotem oceny w przedmiotowym podstępowaniu. 4. Skargę na powyższą decyzję wniosła strona zarzucając jej: - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., polegające na braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego przez organ, pomimo ujawnienia nowych okoliczności w sprawie, świadczących bezspornie o regularnym wypełnianiu obowiązku alimentacyjnego, ciążącego na skarżącym, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 80 k.p.a., polegające na błędnej ocenie materiału dowodowego zebranego w chwili wydania decyzji, przez uznanie, że skarżący nie reguluje zobowiązań alimentacyjnych i z tego względu prawo jazdy powinno zostać mu zatrzymane, - naruszenie art. 5 ust. 3b oraz ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez ich niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy przepisy te na skutek zmiany sytuacji faktycznej skarżącego braku spełnienia łącznie wszystkich przesłanek, umożliwiających przyznanie skarżącemu statusu dłużnika alimentacyjnego, nie powinny znaleźć zastosowania, - naruszenie art. 5 ust. 6 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy ustały przyczyny, uzasadniające wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W uzasadnieniu skargi zarzuty te, będące powtórzeniem argumentacji odwołania zostały rozwinięte. Sprowadzają się one do tego, że w niniejszym postępowaniu Starosta nie ustalił i nie wziął pod uwagę okoliczności świadczących o tym, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 5 ust. 3 wskazanej ustawy. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). 6. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z powołanym przepisem starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b. Wniosek określony w art. 5 ust. 3b to wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, kierowany przez organ właściwy dłużnika do starosty, w przypadku gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, wydana po przeprowadzeniu postępowania na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy, stanie się ostateczna. Jak wymaga ten przepis organ właściwy dłużnika dołącza do wniosku odpis tej decyzji oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 kodeksu karnego. Z treści przepisu art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika jasno, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu nie jest decyzją uznaniową. Organ administracji publicznej obowiązany jest więc do jej wydania. Taka konstrukcja postępowania oznacza, że starosta nie dokonuje oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 ustawy. Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy jest decyzją o charakterze związanym, co oznacza, że organ wydając decyzję na podstawie wskazanego przepisu nie ma żadnej możliwości innego rozstrzygnięcia sprawy jak tylko wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie może zatem weryfikować sytuacji materialnej i osobistej dłużnika, skoro tego rodzaju okoliczności są ustalane we wcześniejszym, odrębnym postępowaniu, dotyczącym uznania za dłużnika alimentacyjnego. Wypowiedzi orzecznictwa w tej materii, dbające o rozgraniczenie i niekonkurencyjność obu postępowań są od lat zgodne i niezmienne (por. wyroki NSA z dnia 14 października 2016 r. I OSK 287/15 oraz 24 maja 2018 r., I OSK 2773/17, CBOSA). Szczególny charakter tego postępowania wyrażający się zarówno w zakresie związania oraz nakładanej sankcji był, co wspomniało Kolegium, przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który nie doszukał się w tej instytucji pogwałcenia zasad konstytucyjnych. 7. W sprawie, co nie jest sporne decyzja o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego została mu doręczona i jest ostateczna, co było wraz z wnioskiem uprawnionego organu konieczna i wystarczającą podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Tym samym nie mogą być w tej sprawie, wbrew temu czego oczekuje pełnomocnik skarżącego, skutecznie podniesione zarzuty dotyczące postępowania o uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji Kolegium możliwość uchylenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w oparciu o zmianę stanu faktycznego została przewidziana przez ustawodawcę w art. 5 ust. 6 ww. ustawy, zgodnie z którym uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, zaś dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub nastąpiła utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Jest to jednak, co wynika jednoznacznie i wprost z treści powołanego przepisu odrębne od niniejszego postępowania, bowiem warunkiem jego uruchomienia jest przecież istnienie (wydanie) decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy oraz złożenie przez stronę odrębnego wniosku do właściwego organu. Z kolei, jeśli – jak twierdzi się w skardze - strona powołuje się na okoliczności istniejące w dacie wydania decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego, a nieznane organowi, który wydał tę decyzję, to ich uwzględnienie jest dopuszczalne jedynie w ramach instytucji nadzwyczajnych, których profesjonalnemu pełnomocnikowi nie trzeba, zdaje się, szerzej tłumaczyć. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił (art. 151 p.p.s.a.).