II SA/Go 81/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2022 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r., nr [...]. 1. Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania B.M., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] października 2021 r., nr [...] o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad jej matką A.F. W podstawie prawnej tej decyzji organ wskazał art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1372 ze zm.; dalej: u.s.g.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570) oraz art. 17 ust. 1 -1 b i 3- 3d, art. 24 ust. 2, 2a i 4 oraz art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.; dalej: u.ś.r.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.). W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że wnioskiem z dnia [...] lipca 2021 r. B.M. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z zaprzestaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania osobistej opieki nad jej niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Niepełnosprawność istnieje od 2004 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się do dnia [...] czerwca 2012 r. W orzeczeniu wskazano także, że Z.F. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. A.F. jest wdową i zamieszkuje sama w domu o pow. 60 m2 w [...]. Posiada pięcioro dzieci: B.M. (zam. we [...]), P.F. (zam. w [...]), J.G. (zam. [...]), B.P. (zam. w [...]) i E.S. (zam. w [...]). A.F. dobrze funkcjonuje w środowisku. Utrzymuje również kontakt z rodzeństwem. Dzieci A.F. pomagają jej w formie rzeczowej oraz w razie potrzeby zawożą do lekarza i robią zakupy. B.M. wskazała, że jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie posiada prawa jazdy, ale posiada samochód. Do swojej matki przyjeżdża 3-4 razy w tygodniu, aby jej pomagać. Sama legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Opieki nad matką nie sprawuje całodobowo. Odmawiając przyznania zasiłku organ I instancji uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanek uprawniających do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W szczególności wskazał, że zarówno skarżąca, jak i jej rodzeństwo są w takim samym zakresie zobowiązani do alimentacji wobec swojej matki. Strona składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyraziła wolę sprawowania opieki nad matką. Zdaniem organu dokumenty zebrane w sprawie nie wskazują jednoznacznie, że sprawowana przez stronę opieka nad matką uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ I instancji, powołując się na ustalenia pracownika socjalnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej ocenił, że opieka sprawowana przez stronę nie wykracza poza powszechnie przyjęte normy dotyczące pomocy niepełnosprawnemu rodzicowi, które wynikają z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Utrzymując w mocy tę decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 u.ś.r. Dalej podniosło, że przy rozpatrywaniu sprawy bierze pod uwagę stan prawny ukształtowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), w którym to stwierdzono, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wyrok ten znajduje zastosowanie w sprawie bowiem niepełnosprawność A.F. powstała w wieku dorosłym, co po derogacji niekonstytucyjnego zakresu przepisu otwiera możliwość ubiegana się przez skarżącą o wnioskowane świadczenie. Podzielając stanowisko organu I instancji co do przyczyn odmowy wydania decyzji pozytywnej Kolegium wskazało, że jest to konsekwencją ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie. Zdaniem Kolegium skarżąca nie jest jedyną osobą świadczącą pomoc matce, gdyż pomocy udzielają jej wszystkie dzieci. Nadto w tej samej miejscowości co A.F. mieszka jej syn P.F. oraz córka J.G. W kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z A.F. wyróżniono udzielaną przez nich pomoc z uwagi na bliskość domostw dzieci i matki zamieszkujących w tej samej miejscowości. Nadto skarżąca nie mieszka na stałe we [...] i w związku ze sprawowaną opieką nie zamieszkuje na stałe ze swoją matką. Zdaniem Kolegium, podzielającego tu całkowicie ocenę organu I instancji, opieka świadczona przez stronę nie ma charakteru stałego i nie jest świadczona codziennie (strona sama oświadczyła, że przyjeżdża do matki 3-4 razy w tygodniu). W ocenie Kolegium sprawowana przez skarżącą opieka nie wykracza zatem poza powszechnie przyjęte normy pomocy rodzicowi - zwłaszcza rodzicowi legitymującemu się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Takie postępowanie jest nie tylko naturalnym postępowaniem wynikającym z więzów rodzinnych, ale również stanowi wyraz realizacji obowiązków określonych przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jednocześnie zakres udzielanej pomocy nie pozwala przyjąć, że strona nie może podjąć pracy zarobkowej i jest zmuszona pozostawać bez zatrudnienia. A.F. nie jest zdana wyłącznie na pomoc skarżącej. Otrzymuje ona pomoc także od pozostałych dzieci. Nieregularność i brak konieczności stałego sprawowania opieki nad matką powoduje, jak stwierdziło Kolegium, brak podstaw do przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. 2. W skardze wniesionej do tutejszego sądu z zachowaniem terminu przeciwko decyzji Kolegium (jak i pośrednio poprzedzającej ją decyzji organu I instancji) B.M. zarzuciła im: 1) naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 2a u.ś.r. przez błędną wykładnię polegającą na: - pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy, - przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez stronę opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż niepełnosprawna ma pięcioro dzieci, które są w takim samym zakresie zobowiązane do alimentacji wobec swojej matki i również udzielają jej pomocy, a nadto dwoje z nich mieszka w tej samej miejscowości, w sytuacji gdy strona jest jedyną osobą, która może podjąć się stałej opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, ponieważ sytuacja osobista pozostałych dzieci A.F. nie pozwala im zaopiekować się niepełnosprawną w takim zakresie, w jakim jest w stanie zagwarantować jej opiekę strona; - uznaniu, że sprawowana przez stronę opieka nie wykracza poza powszechnie przyjęte normy pomocy rodzicowi i jest naturalnym postępowaniem wynikającym z więzów rodzinnych oraz stanowi wyraz realizacji obowiązków wynikających z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a nadto iż pomoc świadczona matce przez stronę jest nieregularna i brak jest konieczności sprawowania stałej opieki, w sytuacji gdy strona jako jedyna z rodzeństwa ma możliwość zamieszkania z niepełnosprawną matką i jest w stanie zapewnić jej stałą opiekę; - uznaniu, że zakres pomocy udzielanej niepełnosprawnej matce przez stronę nie jest wystarczający do przyjęcia, iż nie może ona wykonywać pracy zarobkowej, w sytuacji gdy zakres sprawowanej przez stronę opieki i jej częstotliwość nie pozwala stronie podjąć pracy zarobkowej; - uznaniu, że ustalenia stanu faktycznego, a w tym zakres faktycznie sprawowanej opieki przez stronę i brak konieczności stałego sprawowania opieki nad niepełnosprawną A.F. nie pozwala na przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy A.F. jest po brachyterapii, choruje na nowotwór twarzy, uszu i rąk, a wobec tego wymaga stałej opieki, którą jest w stanie zagwarantować jej wyłącznie strona; 2) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy: - art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez stronę i realnych możliwości sprawowania przez pozostałe dzieci opieki nad niepełnosprawną matką w zakresie wymaganym stanem zdrowia, a przez to nieuprawnione uznanie, że A.F. nie wymaga stałej opieki ze strony wnioskodawczyni, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem strony; - art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia. W oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2021 r. i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] października 2021 r. oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieni skargi zarzuty te zostały rozwinięte. 3. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z wolą stron (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). 5. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) jest zmiana stanu prawnego polegająca na tym, że nie obowiązuje ograniczenie wiekowe dotyczące momentu powstania niepełnosprawności, przewidziane w pierwotnym brzmieniu art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kwestia ta jest już od jakiegoś czasu jednolicie postrzegana w orzecznictwie, a wcześniejsze różnice poglądów wynikały na poły z wadliwego rozumienia istoty tzw. wyroku zakresowego, jak i niezbyt fortunnego sformułowania zawartego w treści uzasadnienia wyroku Trybunału. Aktualnie stanowisko w tej mierze jest już jasne i zgodne z tym, co tutejszy sąd prezentował konsekwentnie od początku tego typu spraw. 6. Kwestią, która decyduje o rozstrzygnięciu sprawy są ustalenia faktyczne i ich ocena w odniesieniu do związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej skarżącej a sprawowaną opieką, który zawiera się w przesłance określonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r., czyli "sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". W przekonaniu organów opieka sprawowana przez skarżącą nad mamą nie ma charakteru stałego i nie jest świadczona codziennie. Zdaniem Kolegium "nie wykracza zatem poza powszechnie przyjęte normy pomocy rodzicowi - zwłaszcza z rodzicowi legitymującemu się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Takie postępowanie jest nie tylko naturalnym postępowaniem wynikającym z więzów rodzinnych, ale również stanowi wyraz realizacji obowiązków określonych przepisami Kodeksu rodzinnego opiekuńczego. Jednocześnie zakres udzielanej pomocy nie pozwala przyjąć, że strona nie może podjąć pracy zarobkowej i jest zmuszona pozostawać bez zatrudnienia. A.F. nie jest zdana wyłącznie na pomoc skarżącej. Otrzymuje ona pomoc także od pozostałych dzieci". 7. Wywód ten w ocenie sądu nie ma pełnego pokrycia w dowodach sprawy, nadto jest zbyt powierzchowny. By ocenić jakie ustalenia są konieczne do właściwego zastosowania rozważnej przesłanki wskazać należy, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by osoba ubiegająca się o jego przyznanie sprawowała stałą lub długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (lub jej niepodejmowania, co obejmuje również osoby bezrobotne). Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę na osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Stąd podkreśla się, że opieka sprawowana nad osobą niepełnosprawną nie może być fikcyjna. Tego jednak w niniejszej sprawie skarżącej nie zarzucono, co należy rozumieć w ten sposób, że organy przyjęły, iż rezygnacja taka jest niekwestionowana. Kwestią sporną pozostaje zatem związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania zatrudnienia), a opieką w odniesieniu do faktycznego wymiaru tej opieki. W tej mierze przyjęta przez organy wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest błędna i w niedozwolony sposób zacieśniająca jego stosowanie. Przepis ten, dla spełnienia warunku sprawowania opieki stałej lub długotrwałej, nie wymaga wspólnego zamieszkiwania opiekuna i podopiecznego, jak również nie wymaga sprawowania opieki w sposób ciągły, codziennie, bez jakiejkolwiek przerwy i w zasadzie przez całą dobę (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2021 r., I OSK 2178/20 i 7 maja 2020 r., I OSK 1049/19, CBOSA). W pierwszym z powołanych wyroków wskazano, że częste, wielogodzinne świadczenie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i sprawowanie opieki może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Dla oceny spełniania rozważanej przesłanki, obok faktycznie realizowanego zakresu opieki i pomocy, istotna pozostaje także gotowość osoby ubiegającej się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do udzielenia pomocy osobie niepełnosprawnej w zależności od jej aktualnych potrzeb oraz stanu zdrowia. Permanentny stan takiej gotowości uniemożliwiałby podejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Myśl tę kontynuuje się w orzeczeniu NSA z dnia 6 października 2020 r., I OSK 371/20 podkreślając, że rozróżnianie przez ustawę "opieki stałej" i "opieki długoterminowej" wskazuje, że nie stawia ona wymogu sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która opieki w świetle orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wymaga. Opieka ta ma zatem być "stała" w sensie trwałości, a "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, powtarzalna opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie również spełniona, jeżeli stosownie do konkretnych okoliczności, w szczególności zakresu niepełnosprawności i wynikających z niego potrzeb osoby niepełnosprawnej, opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego. 8. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wprowadza również, jako przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego konieczności sprawowania opieki całkowicie w sposób samodzielny, bez prawa do skorzystania ze wsparcia innych osób. Nawet bowiem w przypadku konieczności przebywania z podopiecznym nieprzerwanie całą dobę, bez możliwości nawet chwilowego pozostawienia tej osoby samotnie z powodu braku jej samodzielności wynikającego z niepełnosprawności, doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że nie jest możliwe wykonywanie tej opieki bez pomocy innych osób, choćby z uwagi na potrzebę zaspokojenia własnych, podstawowych potrzeb życiowych opiekuna. Reprezentatywne w tej mierze stanowisko zawiera wyrok NSA z dnia 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21, w którym zwraca się uwagę, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. w żaden sposób nie dookreśla pojęcia opieki, gdyż w ustawie brak jest przymiotnika konkretyzującego zakres lub charakter sprawowanej opieki, jak i nie jest wykluczone, że jeszcze inne osoby w tej opiece pomagają, oczywiście w taki sposób, że nie zmienia to zakresu koniecznego do uzyskania świadczenia czyli tego, że opieka uprawnionego musi być stała i trwała w udzielaniu pomocy i gotowości do jej niesienia. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz, że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym. 9. Rozważone w punktach 7 i 8 niniejszego uzasadnienia prawidłowe rozumienie przesłanek art. 17 ust. 1 u.ś.r. wymaga zatem poczynienia adekwatnych do nich ustaleń w sprawie. Jeśli jednak organy przyjmują błędną, zawężającą wykładnię norm art. 17 ust. 1 u.ś.r. rzutuje to nie tylko na ocenę, ale także na ustalenia, które w konsekwencji nie są miarodajne i kompletne. W sprawie brakuje zatem dokładnego wyjaśnienia na ile "stały" i "trwały" jest charakter opieki sprawowanej przez skarżącą i w jakim zakresie ją absorbuje w stosunku choćby dobowego przedziału czasowego i innych rodzajów aktywności. Organy nie wyjaśniły również dokładnie jaki jest jej zakres gotowości do świadczenia pomocy matce. Z kolei stwierdzenie, że opieka wykonywana jest przez innych członków rodzeństwa jest bardzo ogólnikowe i nie ma pokrycia nawet w niepełnych ustaleniach. Nie wynika z nich bowiem, by zakres tej opieki sprawowanej przez inne rodzeństwo był równy lub zbliżony do opieki sprawowanej przez skarżącą. Z wywiadu oraz bezpośrednich dokumentów, których nie analizują szczegółowo organy wynika jasno, że opiekę nad matką sprawuje przede wszystkim skarżąca. Czy jednak jest to opieka stała i trwała w przedstawionym wyżej rozumieniu nie da się rozstrzygnąć przed pogłębieniem ustaleń w tym zakresie i zadaniu stronie, jej matce lub innym osobom, które są z tą opieką powiązane, konkretnych i nakierowanych na właściwe tory pytań. Zebrany w sprawie materiał dowodowy co do zakresu i charakteru opieki jest zatem niepełny, co czyni rozstrzygnięcie kluczowego problemu sprawy przedwczesnym. 10. Z tych względów należało uznać, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odmawiająca przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. oraz przepisów prawa procesowego – art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to uchybienia rzutowały w istotnym stopniu na wynik sprawy, co obligowało sąd do ich uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.). W tym też zakresie sąd podziela większość zarzutów skargi nie odnosząc się do tych, których nie da się rozstrzygnąć na obecnym etapie, bez uzupełniania postępowania dowodowego oraz ponownej jego oceny. Prowadząc ponownie postępowanie organy zobowiązane będą uwzględnić zaprezentowaną w motywach wspomnianego wyroku wykładnię pojęcia "sprawowanie opieki", które stanowi w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. jedną z podstawowych przesłanek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz uzupełnić w tym kierunku i ocenić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, czemu winny dać wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. (art. 153 p.p.s.a.).