II SA/Go 812/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. - Jarosław Piątek iv- po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2008 r. w Gorzowie WIkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.T. i A.T. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Dnia 4 grudnia 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga A.T. i A.T. oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazali, że posiadają dwójkę dzieci, utrzymują się z dochodu uzyskiwanego przez A.T. z tytułu umowy o pracę w wysokości 3.059 zł. Skarżący podali, że czynsz za mieszkanie wynosi 692 zł, ponoszą także znaczne wydatki związane z leczeniem i nauką dzieci. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 18 grudnia 2008 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedstawienie miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę itp. wraz z rachunkami), 2. przedłożenie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres od [...] do [...], 3. wskazanie, czy A.T. jest osobą bezrobotną (ewentualnie należy przedłożyć zaświadczenie z właściwego urzędu pracy), 4. przedłożenie zaświadczenia potwierdzającego fakt korzystania z pomocy opieki społecznej, 5. przedstawienie ewentualnie ponoszonych kosztów zakupu leków, leczenia. Skarżący przedłożyli wskazane w wezwaniu dokumenty (rachunki) za wyjątkiem wyciągów z rachunków bakowych i zaświadczenia w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżących z obowiązku ich ponoszenia. Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. który stanowi, iż prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie A.T. i A.T. nie uzupełnili zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożyli bowiem wyciągów z rachunków bankowych, co stanowi istotny element w ocenie ich zdolności płatniczych. Nie przedstawili także zaświadczenia w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej. Tym samym nie jest możliwe dokonanie prawidłowej, wszechstronnej analizy sytuacji majątkowej skarżących. Nie można także tracić z pola widzenia, że wpis od skargi w niniejszej sprawie jest niewielki, wynosi bowiem 100 zł (§ 2 ust. 3 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 21, póz. 2193 ze zm.). Nie negując zatem ponoszonych przez skarżących wydatków, należy uznać, iż są oni w stanie poczynić pewne oszczędności, które mogą przeznaczyć na pokrycie wpisu od skargi. W literaturze zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2001, nr 4, s. 36-39). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że A.T. i A.T. nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.