II SA/Go 816/18

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2018-12-19

Skład orzekający: Krzysztof Dziedzic, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Jacek Jaśkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa wyrażenia zgody na zmianę lasu na użytek rolny jest zasadna, gdy właściciel argumentuje, że las stanowi kolizyjną enklawę śródpolną, podnoszącą koszty zabiegów agrotechnicznych i obniżającą plony?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że okoliczności podnoszone przez właściciela lasu, takie jak jego położenie jako enklawy śródpolnej, kolizyjność w zabiegach agrotechnicznych i wpływ na plony, nie spełniają przesłanki 'szczególnie uzasadnionych potrzeb' w rozumieniu art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. Sąd podzielił stanowisko organów, że takie argumenty nie stanowią nadzwyczajnych, wyjątkowych sytuacji, a jedynie typowe utrudnienia w rolnictwie, które nie uzasadniają zmiany przeznaczenia lasu.
Stan faktyczny
Właściciel działki leśnej o powierzchni 0,32 ha wystąpił o zmianę jej przeznaczenia na użytek rolny, argumentując, że stanowi ona kolizyjne enklawy śródpolne, podnoszące koszty zabiegów agrotechnicznych i obniżające plony. Organy administracji odmówiły zgody, uznając, że potrzeby właściciela nie są 'szczególnie uzasadnione'. Właściciel wniósł skargę do sądu administracyjnego, podtrzymując swoje argumenty i zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Z.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zmianę lasu na użytek rolny oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta , działając na podstawie art. 13 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 788 ze zm., określanej dalej jako u.o.l.) oraz art. 104, 107 i 127a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1257 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.), odmówił Z. S. wyrażenia zgody na zmianę lasu na użytek rolny, na działce oznaczonej nr [...] o powierzchni 0,32 ha, położonej w[...], obrębie nr [...] w całości stanowiącej las oznaczonej wewidencji gruntów i budynków jako Ls-lasy, będącej własnością Z. S., dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż Z.S.– jako właściciel wyżej opisanej działki - wnioskiem z dnia [...] maja 2018 r. wystąpił o zmianę gruntu leśnego na użytek rolny. Został on umotywowany tym, że przedmiotowa działka położona jest w kompleksie pól wnioskodawcy o łącznej powierzchni 55,3203 ha, w tym użytkowane grunty orne mają powierzchnię 54,1962 ha. Według właściciela, las stanowi enklawę śródpolną, która jest kolizyjna w trakcie wykonywania zabiegów agrotechnicznych podnosząc ich koszty. Ponadto zdaniem wnioskodawcy przedmiotowy las wpływa niekorzystnie na uprawy rolne obniżając plonowanie w jego strefie oddziaływania, dodając, iż przywrócenie działki do produkcji rolnej pozwoli na zwarcie obszaru upraw w jego gospodarstwie rolnym. W dniu [...] czerwca 2018 r. organ I instancji przeprowadził oględziny nieruchomości w trakcie, których stwierdził, że wnioskowany do zmiany grunt leśny porasta wysoki drzewostan sosnowy w wieku 50-60 lat oraz pojedyncze drzewa liściaste. Ponadto organ ustalił, iż działka nr [...],obręb [...], zgodnie z opinią Biura Urbanistyki i Planowania z dnia [...] czerwca 2018 r. znajduje się na terenie, dla którego brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, natomiast w "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy", zatwierdzonym uchwałą Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] października 2006 r., zmienionym uchwałą Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] czerwca 2009 r oraz uchwałą Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] czerwca 2014r., zakwalifikowana jest jako tereny lasów i dolesień. Organ podał, iż wnioskodawca nabył przedmiotową działkę na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2018 r. Działka będąca przedmiotem tej umowy zgodnie z jej opisem zlokalizowana jest w peryferyjnej części obrębu nr [...], w sąsiedztwie gruntów rolnych i leśnych, a teren działki na całej powierzchni porośnięty jest drzewostanem sosnowym. Następnie Prezydent Miasta wyjaśnił, iż decyzja dotycząca zmiany lasu na użytek rolny ma charakter decyzji uznaniowej, która wymaga od organu szczegółowego wyważenia potrzeby właściciela lasu w kontekście oceny czy mają one charakter "szczególnie uzasadniony", przemawiający za zmianą przeznaczenia lasu na użytek rolny. Organ podkreślił, iż nie wystarczy ustalenie wystąpienia po stronie właściciela lasu jakiejkolwiek zwykłej potrzeby przekształcenia terenu leśnego na użytek rolny, ale musi to być potrzeba wyjątkowa, kwalifikowana, ustalona w oparciu o całokształt zebranego materiału dowodowego oraz uzasadniona szczególnymi okolicznościami, które w sytuacji konkretnego właściciela przeważają nad zasadą ochrony i trwałości utrzymania lasu. Organ stwierdził brak wystąpienia w przedmiotowej sprawie szczególnie uzasadnionej potrzeby wnioskodawcy. Na podstawie oględzin oraz kopii mapy ewidencyjnej organ uznał, iż kształt działki (prostokąt), jak i fakt, że działka przylega bezpośrednio do działki oznaczonej nr [...] obręb [...] położonej w[...] obrębie nr [...], będącej własnością Gminy o statusie miejskim stanowiącą drogę, nie przeszkadza w racjonalnym prowadzeniu działalności rolniczej na sąsiednich działkach, będących również własnością wnioskodawcy. Od powyższej decyzji Z. S. wniósł odwołanie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony postępowania, nieprzeprowadzenie w wyczerpujący, wszechstronny sposób postępowania dowodowego, w tym poprzez nieprzeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, czy braku powołania biegłych, co skutkowało niewyjaśnieniem okoliczności sprawy oraz błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że działka będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji położona jest w strefie wskazania do zalesienia, w sytuacji gdy zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, na podstawie którego organ wydał decyzję, wynika, że działka nr [...] położona jest w strefie przeznaczonej pod funkcje osadniczo-rolne, - art. 61 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko w zw. z § 3 ust. 1 pkt 87 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez nieprzeprowadzenie oceny oddziaływania zamierzenia na środowisko, - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wykazania dlaczego okoliczności przytoczone we wniosku zostały pominięte i nieuwzględnione, brak przytoczenia i opisania dowodów, na których organ oparł swoją decyzję, - art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7a k.p.a. poprzez nadmierną lakoniczność uzasadnienia faktycznego decyzji, braku zbadania interesu strony i w związku z tym braku ustalenia prawdy obiektywnej co skutkowało błędnym wydaniem zaskarżonej decyzji, - art. 77 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez brak powołania biegłych z zakresu agronomii i leśnictwa, co wobec braku przeprowadzenia wszechstronnego postępowania dowodowego miało znamienny wpływ na przebieg sprawy, - art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nieuwzględnienie stanu faktycznego działki będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji oraz nieuwzględnienie jej kontekstu przestrzennego, - art. 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez oparcie skarżonej decyzji na studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, który nie może być podstawą prawną w niniejszej sprawie, gdyż nie ma on charakteru normatywnego, - art. 8 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestnika do władzy publicznej, co nastąpiło poprzez wydanie decyzji pomimo istnienia poważnych luk w postępowaniu dowodowym, braku szczegółowego ustalenia stanu faktycznego, a także pominięcia słusznego interesu strony. Decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 13 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 u.o.l., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W pierwszej kolejności Kolegium wskazało, iż gospodarka leśna powinna być tak prowadzona, aby utrzymać ciągłość lasu i działania zmierzające do trwałego usunięcia drzewostanu, o ile nie prowadzą do poprawy innych elementów gospodarowania lasami, mieszczących się w pojęciu gospodarki leśnej, same w sobie są sprzeczne z zasadami jej prowadzenia. Organ odwoławczy podał, iż zgodnie z art. 13 ust. 2 u.o.l. zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzebami właścicieli lasów, podkreślając, iż przepis ten stanowi wyjątek od wyraźnie określonych w art. 13 ust. 1 u.o.l. obowiązków właścicieli lasów, polegających na trwałym utrzymywaniu lasów, obejmujący m.in. obowiązek zachowania w lasach roślinności leśnej i ponownego jej wprowadzenia w okresie 5 lat od usunięcia drzewostanu. Organ odwoławczy zaznaczył, iż ciężar wykazania, że zaistniały uzasadnione potrzeby dotyczące zmiany gruntów leśnych na rolne spoczywa na właścicielu lasu, przy czym powinny mieć one charakter kwalifikowany, czyli wyjątkowy, nadzwyczajny, odbiegający od potrzeb typowych, dotyczyć przede wszystkim potrzeb gospodarczo-bytowych, w tym uzasadnionych potrzeb prowadzenia gospodarki rolnej. Zdaniem organu nie należy ich utożsamiać z uzasadnionym interesem strony. Kolegium stwierdziło, iż wnioskodawca nie wykazał, że za zamianą lasu na użytek rolny przemawiają szczególnie uzasadnione potrzeby. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwolił na przyjęcie, że Z. S. znalazł się w przymusowej sytuacji życiowej, która mogłaby uzasadniać jego żądanie. Nie można również uznać, że prowadzenie na przedmiotowej działce produkcji rolnej jest niezbędne dla egzystencji wnioskodawcy wskazując, iż celem wnioskodawcy jest rozwój i zwiększenie dochodowości prowadzonego gospodarstwa rolnego, poprawa sytuacji życiowej, powiększenie ilości posiadanych gruntów rolnych i osiągnięcie wyższych dochodów, co nie uzasadnia zmiany części lasu na użytek rolny. Organ odwoławczy za nieuzasadniony uznał zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 61 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, wskazując, iż zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 87 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko do przedsięwzięć mogącym znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się zmianę lasu lub nieużytku na użytek rolny lub wylesienia mające na celu zmianę sposobu użytkowania terenu, o powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, a powierzchnia działki [...] nie przekracza 1 ha. Za błędne uznało Kolegium stanowisko skarżącego, według którego organ I instancji wydał rozstrzygnięcie w oparciu o studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, wobec czego naruszył art. 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, podkreślając, iż przywołany przez skarżącego przepis nie odpowiada treści podniesionego zarzutu. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż funkcja działki przewidziana w studium pozostaje bez znaczenia, gdyż podstawą odmowy przez Prezydenta Miasta wyrażenia zgody na zmianę lasu na użytek rolny był brak uzasadnionej szczególnej potrzeby właściciela lasu. Za bezzasadne uznał także organ II instancji zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77, art. 84 i art. 107 § 3 k.p.a., dotyczące zaniechania wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz błędów w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego. Z akt sprawy nie wynika, aby poza ustalonymi okolicznościami istniały jeszcze jakiekolwiek inne wymagające wyjaśnienia, a mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem organu w sprawie nie zachodziła potrzeba przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu agronomii i leśnictwa, na którą wskazuje skarżący. W ocenie organu odwołujący chciałby odwrócenia ciężaru wykazania zaistnienia przesłanki szczególnie uzasadnionych potrzeb zmiany lasu na użytek rolny, wobec czego za bezzasadne uznało Kolegium zarzut braku wnikliwości w zbadaniu stanu faktycznego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. złożył Z. S. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie: 1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony postępowania, a także poprzez nieprzeprowadzenie w sposób prawidłowy i wyczerpujący postępowania dowodowego; 2. art. 77 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez brak powołania biegłego z zakresu agronomii i leśnictwa, co w konsekwencji miało wpływ na nie w pełni przeprowadzone postępowanie dowodowe; 3. art. 8 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestnika do władzy publicznej; 4. art. 13 ust. 2 u.o.l. poprzez nieuwzględnienie szczególnie uzasadnionych potrzeb strony postępowania zmiany lasu na użytek rolny; 5. art. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez oparcie decyzji wydanej przez organ na studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, który nie może być podstawą prawną w niniejszej sprawie; 6. art. 136 § 1 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję, co wobec niejasnego stanu faktycznego sprawy byłoby kwestią kluczową i pozwoliłoby uniknąć sporu co do stanu faktycznego, jednocześnie zapobiegłoby naruszeniu art. 8 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, domagając się ponadto zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem strony skarżącej ze względu na małą powierzchnię kompleksu leśnego (0,32 ha) prowadzenie na nim gospodarki leśnej jest zupełnie nieracjonalne z funkcjonalnego i ekonomicznego punktu widzenia, a wręcz niemożliwe. Zwłaszcza, iż las ten nie ma żadnego połączenia z jakimkolwiek obszarem leśnym, jest on de facto śródpolną enklawą. Skarżący zwrócił też uwagę, iż przedmiotowy las rośnie na obszarze, na którym była uprzednio prowadzona działalność rolnicza. Obszar ten z nieznanych przyczyn pozostawiony został odłogiem i dlatego też wyrósł na nim las w samoistny sposób. Wobec powyższego zdaniem skarżącego nieracjonalnym byłoby prowadzenie gospodarki leśnej na tak nieznacznym obszarze, na którym znajdują się samosiejki. Ponadto skarżący zauważył, iż na obszarze pól uprawnych o powierzchni 1,33 ha i należących do skarżącego, względem których przedmiotowy las stanowi enklawę, znajduje się również las o powierzchni 0,13 ha. Względem tego lasu skarżący nie ma żadnych planów, a zwłaszcza przekształcenia go na obszary produkcji rolnej, mimo braku wyraźnego wydzielenia lasu jako odrębnej działki, z tej racji, iż w tym przypadku jest zachowany racjonalny układ przestrzenny, na podstawie którego należy zachować dotychczasowe przeznaczenie tego obszaru i pozostaje to w zgodzie z zasadami logicznego myślenia. Las ten przylega do kompleksu leśnego Lasów Państwowych, zatem nie jest enklawą, jak w przypadku przedmiotowego lasu. Jest na nim zachowana ciągłość przestrzenna i funkcjonalna wobec innych obszarów leśnych, dlatego też jest wskazane, ażeby obszar ten pozostał zalesiony. Powyższe zdaniem skarżącego przemawia za tym, iż to nie chęć wzbogacenia jest motywem działania skarżącego, lecz prowadzenie racjonalnej gospodarki rolnej, z uwzględnieniem uwarunkowań lokalnych. W świetle wyżej wymienionych argumentów, zdaniem skarżącego sugerowanie przez organy, iż chce się on wzbogacić ze szkodą dla środowiska naturalnego oraz na przekór uwarunkowaniom lokalnym uznał za krzywdzące i nieetyczne. Skarżący wyjaśnił, iż nie ma na celu zwiększenia swoich zysków, a jedynie zaprzestania niekorzystnego oddziaływania lasu na jego przylegające pola uprawne, które nie przynoszą szacowanych plonów. Ponadto ponosi on większe koszty na utrzymanie gruntów z uwagi na fakt koniecznych zabiegów agrotechnicznych, zatem nie można mówić o zysku, jak twierdzi organ, ale o znaczącej stracie po stronie skarżącego. Za istotną uznał również skarżący okoliczność, że las znajdujący się na obszarze działki właściciela wyrósł z samosiejek. Skarżący zarzucił Kolegium, iż nie tylko zaniechało dokonania swoich czynności, ale także w żaden sposób nie dopuściło wniosków dowodowych strony, tj. opinii biegłego, uważając je za zbędne w sprawie. Nadto zdaniem skarżącego organ I instancji błędnie przyjął za dowód w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, które nie jest uznawane za akt obowiązujący i nie wiąże organu rozstrzygającego sprawę. Według strony skarżącej organ II instancji źle zinterpretował studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, co miało istotny wpływ na wydaną decyzję, ale także nie wziął pod uwagę opinii Biura Urbanistyki i Planowania z dnia [...] czerwca 2018r. zgodnie, z którą brak jest obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla działki nr [...], obręb [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z zawartą w niej argumentacją. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2018 r. pełnomocnik skarżącego, ustosunkowując się do stanowiska organu, iż zmiana lasu na użytek rolny nie ma charakteru absolutnego, a nadto powinna być usprawiedliwiona nie tylko z subiektywnego punktu widzenia skarżącego, lecz również w kontekście obiektywnych kryteriów oceny sytuacji strony i jej argumentów, zgodził się z nim zarzucając jednak organowi zignorowanie okoliczności podnoszonych przez skarżącego, a wskazujących na zasadność zmiany lasu na użytek rolny. Zdaniem strony skarżącej jeżeli organ miał wątpliwości co do słusznego interesu strony to powinien był uzupełnić postępowanie dowodowe, wobec czego organ nie załatwił sprawy mając na względzie interes obywateli. W pozostałym zakresie strona potrzymała argumenty podniesione wcześniej w skardze dodając, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi "półenklawę" pośród pól, powodując znaczne podniesienie kosztów zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na otaczających go obszarach uprawnych. Ponadto skarżący wskazał, że ze względu na immisje obszaru quasi leśnego, musi borykać się z niekorzystnymi warunkami prowadzenia działalności rolnej, skutkującymi zmniejszeniem plonów pozyskiwanych z przylegających do niego pól. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności w graniach rozpoznawanej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta, odmawiająca skarżącemu zmianę lasu znajdującego się na działce nr [...] o powierzchni 0,32 ha, położonej w [...], w obrębie nr [...], na użytek rolny. Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 13 ust. 2 u.o.l. zgodnie z którym zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów. Pojęcie "szczególnie uzasadnione potrzeby" użyte w powyższym przepisie nie zostało ustawowo zdefiniowane. W związku z tym należy odwołać się do bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych wyjaśniającego to pojęcie na tle konkretnych sytuacji oraz wypowiedzi w tym zakresie piśmiennictwa. Przede wszystkim wskazuje się, iż zmiana lasu na użytek rolny dopuszczalna jest jedynie w wyjątkowych, szczególnie istotnych sytuacjach, których występowanie strona winna wykazać w swoim wniosku, przy czym rozstrzygnięcie takiej sprawy zapada w ramach uznania administracyjnego. Zmiana przeznaczenia lasu na użytek rolny musi być dla właściciela lasu czymś niezbędnym w danej sytuacji, przy czym potrzeba ta powinna być uzasadniona nie tylko z jego subiektywnego punktu widzenia, ale przede wszystkim przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny sytuacji osoby i jej argumentów. Podkreśla się ponadto, że nie wystarczy wykazanie wystąpienia uzasadnionych potrzeb po stronie właściciela lasu, natomiast konieczne jest jeszcze wykazanie ich szczególnego charakteru. Ustawodawca dopuszcza możliwość zmiany przeznaczenia lasu na użytek rolny jedynie dla specjalnej kategorii spraw, zmiana przeznaczenia lasy na użytek rolny musi być dla właściciela lasu czymś absolutnie niezbędnym w danej sytuacji. Istotne znaczenie ma tutaj sytuacja życiowa wnioskodawcy, w szczególności w kontekście jego bytu materialnego i rodzinnego. Dla ustalenia istnienia "szczególnie uzasadnionych potrzeb" nie wystarcza wystąpienie po stronie właściciela lasu jakichkolwiek potrzeb, tj. potrzeb zwykłych, choćby nawet uzasadnionych, ale konieczne jest jeszcze, aby te uzasadnione potrzeby miały charakter kwalifikowany, czyli wyjątkowy, nadzwyczajny, a zatem w sposób wyraźny odbiegających od potrzeb typowych. Podnosi się również , że prawidłowa wykładnia przepisu art. 13 ust. 2 u.o.l. nie może być oderwana od całości uregulowań zawartych w tej ustawie. Obwarowanie możliwości zmiany przeznaczenia lasu wymienioną przesłanką związane jest z tym, że zmiana przewidziana w omawianym przepisie, pozbawiająca las jego konstytutywnych cech, stanowi wyjątek od wyraźnie określonych przez ustawodawcę w art. 13 ust. 1 u.o.l. obowiązków właścicieli lasów, polegających na trwałym utrzymywaniu i zapewnieniu ciągłości użytkowania lasów . Ponadto należy odwołać się do art. 8 u.o.l., zgodnie z którym gospodarkę leśną prowadzi się według zasady powszechnej ochrony lasów, trwałości utrzymania lasów, ciągłości i zrównoważonego wykorzystania funkcji lasów i powiększania zasobów leśnych. Między innymi z zasadą ciągłości i zrównoważonego wykorzystania funkcji lasów wiąże się odrzucenie koncepcji kategoryzacji lasów na lasy prawnie chronione, lasy o tradycji gospodarczej i plantacje drzew. (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1448/10, wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 lutego 2014 r., II SA/Lu 634/13, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 14 maja 2014 r., II SA/Bk 1184/13, wyrok WSA w Opolu z dnia 9 stycznia 2014 r., II SA/Op 509/13, W. Radecki. U.o.l. Komentarz, WEKP 2017, t. 3 do art. 13, J. Pakuła /w/ B. Rakoczy /red/, Wybrane problemy prawa leśnego, Oficyna 2011, rozdział 3.2 ). Ciężar dowodowy wykazania, że zaistniały szczególnie uzasadnione potrzeby spoczywa na właścicielu. To właścicielowi znane są przesłanki leżące po jego stronie, które legły u podstaw złożenia wniosku w trybie art. 13 ust. 2 u.o.l. Na organie natomiast spoczywa obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, mającego na celu potwierdzenie ich istnienia. Na organie nie ciąży obowiązek poszukiwania innych okoliczności przemawiających za uwzględnieniem takiego wniosku (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 7 listopada 2018 r., II SA/Go 592/18). Odnosząc powyższe rozważania dotyczące treści przesłanki "szczególnie uzasadnione potrzeby" do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zarówno decyzja organu odwoławczego, jak i organu I instancji odpowiada prawu, nie narusza ona zarówno przepisów prawa materialnego, jak i też dokonując analizy przebiegu postępowania administracyjnego, Sąd nie dopatrzył się naruszeń tych przepisów, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podziela wyrażone przez organy stanowisko, że okoliczności uzasadniające zdaniem skarżącego wydania zgodny na zmianę lasu na użytek rolny nie spełniają przesłanki "szczególnie uzasadnionych potrzeb" właściciela w rozumieniu art. 13 ust. 2 u.o.l., a tym samym nie doszło do zarzucanego w pkt 4 skargi naruszenia prawa materialnego. Podkreślić bowiem należy, iż skarżący uzasadniał szczególnie uzasadnioną potrzebę zmiany lasu na użytek rolnym tym, iż przedmiotowy las stanowi enklawę śródpolną, która jest kolizyjna w trakcie wykonywania zabiegów agrotechnicznych, podnosząc ich koszty, wpływając niekorzystanie na uprawy rolne, obniżając plonowanie w jego strefie oddziaływania. Powyższe okoliczności nie należą do żadnych nadzwyczajnych, wyjątkowych sytuacji, wręcz można powiedzieć, iż jest to sytuacja powszechnie występująca w rolnictwie. Z istoty definicji bowiem gospodarstwa rolnego, zawartej chociażby w art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1025 ) wynika, iż las stanowi jeden z elementów tego gospodarstwa. Idąc tokiem rozumowania skarżącego w zasadzie każdy właściciel lasu, do którego przylegają gruntu rolne mógłby się domagać zmiany przeznaczenia lasu na użytek rolny. Każde bowiem tego rodzaju położenie lasu względem działki rolnej powoduje pewne utrudnienia w wykonywaniu prac agrotechnicznych. Przy czym skarżący eksponuje jedynie negatywny wpływ lasu, nie dostrzegając powszechnie znanych okoliczności, iż takie sąsiedztwo ma również pozytywny wpływ na grunty rolne. M.in. zapobiega bowiem erozji gleby oraz poprawia retencje wody, również w odniesieniu do gruntów przyległych. Skarżący pomija ponadto – na co trafne zwrócił uwagę organ I instancji – iż przedmiotowa działka ma regularny kształt prostokąta i jedynie dwoma bokami przylega do jego działki wykorzystywanej rolniczo, natomiast dwoma pozostałymi do drogi publicznej. W konsekwencji takiego położenia działki zasadnie wskazano, iż las w takim przypadku nie przeszkadza w racjonalnym prowadzeniu działalności rolniczej na sąsiedniej działce skarżącego. Tym bardziej, iż w przypadku skarżącego prowadzącego działalność rolniczą na obszarze ok. 55 ha, pozyskanie dla upraw rolnych działki o powierzchni 0,32 ha nie ma istotnego gospodarczo znaczenia, co zresztą sam skarżący przyznawał na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Za zmianą przeznaczenia lasu nie przemawia również fakt w jaki sposób doszło do powstania lasu, a mianowicie, czy w wyniku naturalnych procesów czy też w konsekwencji planowej działalności człowieka, ani też wcześniejszy sposób wykorzystywania tych gruntów, zresztą historycznie odległy. Ochrona bowiem lasów wynikająca z całokształtów przepisów u.o.l. nie jest zasadniczo powiązana z kategoryzacją lasów dokonaną w oparciu o powyższe kryteria. Istotne jest bowiem aktualne przeznaczenie działki. Także konieczność podejmowania zabiegów mających na celu utrzymanie lasu na stosunkowo niewielkiej powierzchności, wobec zasady trwałości i ciągłości lasów nie jest również samodzielną podstawą do zmiany jego przeznaczenia, tym bardziej, iż jak sam przyznał skarżący nie widzi potrzeby do wyłączenia z gospodarki leśnej jeszcze mniejszych obszarów porośniętych lasami, będących w jego władaniu. Niewątpliwie dokonanie powyższej oceny nie wymagało od organów wiadomości specjalnych, a tym samym nie zachodziła potrzeba powoływania biegłego z dziedziny rolnictwa i leśnictwa. Wobec tego nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 8, 77 § 1 , 84 § 1 i 136 § 1 k.p.a. W związku z niestwierdzeniem występowania szczególnie uzasadnionej potrzeby skarżącego w zmianie przeznaczenia lasu, jako warunku sine qua non wydania pozytywnej decyzji na podstawie art. 13 ust. 2 u.o.l., nie mogło też być mowy o naruszeniu przez organy art. 7 k.p.a. w kontekście niewłaściwego wyważenia interesu obywatela w zderzeniu z interesem społecznym. Wbrew zarzutom skargi podstawę zaskarżonych decyzji nie stanowiło przeznaczenie działki pod grunty leśne w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, lecz niewykazanie przesłanki "szczególnie uzasadnionej potrzeby". Stąd też organy nie dopuściły się naruszenia art. 9 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1945) stanowiących, iż ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, a samo studium nie jest aktem prawa miejscowego. Mając powyższe rozważania na uwadze należy podzielić stanowisko organu, o ile zachodzi uzasadniona potrzeba po stronie skarżącego przemawiająca za wyrażeniem zezwolenia na zmianę lasu na użytek rolny z subiektywnego jego punktu widzenia, o tyle wskazana przez niego argumentacja nie może być uznana przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny za "szczególnie uzasadnione potrzeby" właściciela lasu w rozumieniu art. 13 ust. 2 u.o.l. Mając powyższe na uwadze Sąd – działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ) - oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło