II SA/Go 820/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WIkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji po rozpoznaniu odwołania Ł.S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Komendanta Miejskiego Policji o skierowaniu Ł.S. na badania psychologiczne. Powyższa decyzja wraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego doręczona została Ł.S. w sposób zastępczy (odbiór decyzji potwierdziła matka adresata – U.S.) w dniu 19 sierpnia 2009 r. (pokwitowanie odbioru, k. 31 akt sądowych). W dniu 21 września 2009 r. (data stempla pocztowego na kopercie - k. 21 akt sądowych) Ł.S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. za pośrednictwem Komendanta Wojewódzkiego Policji skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. W wyniku rozpoznania w/w skargi tutejszy Sąd postanowieniem z dnia 10 listopada 2009 r. orzekł o odrzuceniu skargi z uwagi na złożenie jej z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności prawnej. W związku ze złożonym przez stronę skarżącą wnioskiem o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2010 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowił radcę prawnego. Pismem z dnia [...] maja 2010 r. (data stempla pocztowego na kopercie, w której przesłany został wniosek - 13 maja 2010 r., akta administracyjne) reprezentujący skarżącego pełnomocnik – radca prawny J.G. działająca jako substytut pełnomocnika z urzędu radcy prawnego P.G., złożyła do tutejszego Sądu, za pośrednictwem Komendanta Wojewódzkiego Policji, wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], załączając do wniosku skargę na w/w decyzję. Pełnomocnik skarżącego wskazał, iż po wyznaczeniu go przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych niezwłocznie skontaktował się ze skarżącym, który stawił się w jego kancelarii w dniu [...] maja 2010 r. Dnia [...] maja 2010 r. po zapoznaniu się w Sądzie z aktami sprawy pełnomocnik powziął wiadomość, że skarżący składając w dniu 21 września 2009 r. skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z [...] sierpnia 2009 r. uchybił ustawowemu terminowi do jej złożenia. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał na sytuację osobistą i finansową skarżącego oraz fakt, iż niskie dochody uniemożliwiły mu skorzystanie wcześniej z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem pełnomocnika skarżący uchybił terminowi do złożenia skargi bez swojej winy, wskazał, iż w okresie kiedy upływał termin do złożenia przedmiotowej skargi Ł.S. wyjeżdżał do Niemiec w poszukiwaniu pracy i nie przebywając stale w miejscu zamieszkania nie był w stanie kontrolować czy termin do złożenia skargi na w/w decyzję jeszcze nie upłynął. Natomiast pouczenie zawarte w treści uzasadnienia postanowienia Sądu z dnia 10 listopada 2009 r. o odrzuceniu skargi było dla niego niezrozumiałe i skorzystał wówczas jedynie z przysługującego mu prawa do złożenia skargi kasacyjnej na w/w postanowienie. W odpowiedzi na złożony przez stronę skarżącą wniosek organ wniósł o jego oddalenie uznając wskazane w jego treści przyczyny do przywrócenia terminu za nieuzasadnione. Na posiedzeniu niejawnym wyznaczonym przez Sąd na dzień 29 czerwca 2010 r., od wezwanego do osobistego stawiennictwa skarżącego Ł.S., odebrane zostało oświadczenie. Ł.S. potwierdził, iż zamieszkuje na stałe w [...], mieszka wraz z rodzicami, matką U. i ojcem W.. Wnioskodawca podał, iż przeważnie wszelka korespondencja kierowana do niego jest odbierana przez jego matkę U.S.. Dodał przy tym, iż wszelkie pisma kierowane do niego z Sądu matka przekazywała mu. Wnioskodawca oświadczył, iż skargę na decyzję KWP z [...] sierpnia 2009 r. nie sporządził osobiście, korzystając z pomocy radcy prawnego, a jedynie podpisał jej treść. Ł.S. oświadczył także, iż zaskarżoną decyzję z [...] sierpnia 2009 r. otrzymał z pouczeniem o możliwości złożenia skargi do WSA jednakże nie pamięta w jakim terminie. Strona potwierdziła, iż powyższą decyzję odebrała jego matka, natomiast on w tym czasie od [...] sierpnia 2009 r. do około [...] sierpnia 2009 r. był w [...]. Gdy wrócił do domu, matki nie było, gdyż wyjechała do sanatorium, w którym przebywała 14 dni, powróciła do domu na przełomie sierpnia i września 2009 r. Wnioskodawca podał, iż wówczas to jego matka wręczyła mu przedmiotową decyzję i wtedy też skontaktował się z radca prawnym, pytając czy można coś w sprawie zrobić. Wnioskodawca oświadczył, iż to radca prawny sporządził skargę do sądu, była ona napisana wcześniej i gdy on dołączył do niej załączniki wysłał ją albo osobiście albo uczyniła to jego matka. Ł.S. podał, iż nie pamięta, nie wie w jakim terminie miał złożyć skargę do Sądu, wiedział jedynie że taką skargę może złożyć. Dodał, iż nie powiedział mu o tym też radca prawny. Strona wskazał, iż przy końcu września 2009 r. pracował w [...], na weekendy przyjeżdżał do domu. Otrzymując od matki decyzję z [...] sierpnia 2009 r. zapytał jej kiedy otrzymała tę decyzję, na co ona odpowiedziała, że jeszcze przed wyjazdem do sanatorium, o konkretną datę skarżący nie pytał. Strona podała, iż ma świadomość tego, że są terminy do składania środków odwoławczych, nie pamiętał czy decyzja z [...] sierpnia 2009 r. zawierała pouczenie o terminie złożenia środka zaskarżenia. Skarżący dodał, iż kiedy składana była skarga do Sądu to miał świadomość, że czyni to w odpowiednim terminie i postanowieniem o odrzuceniu skargi był zaskoczony ponieważ nie wiedział, że uchybił terminowi. Ł.S. oświadczył ponadto, iż w okresie, o którym mówił nie przebywał w szpitalach i jedynym powodem, który jego zdaniem usprawiedliwia uchybienia terminu do złożenia przedmiotowej skargi jest fakt, że matka dopiero po przyjeździe z sanatorium przekazała mu zaskarżoną decyzję. Strona podała, iż w tym okresie czasu nie był w konflikcie z żadnym z rodziców. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Złożony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi podlega oddaleniu. Na wstępie podkreślić należy, iż przewidziana w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwana p.p.s.a., instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma charakter wyjątku od reguły określonej treścią art. 85 p.p.s.a., zgodnie z którą czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie ze wskazanym powyżej art. 86 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu przez Sąd uzależnione jest jednak od spełnienia przez stronę określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Przesłanką negatywną uniemożliwiającą przywrócenie terminu jest ustalenie, iż uchybienie nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Do pozytywnych przesłanek umożliwiających przywrócenie terminu zaliczyć należy złożenie przez stronę, która uchybiła terminowi procesowemu, wniosku, który stosownie do treści art. 87 p.p.s.a spełniać musi określone wymogi formalne. Wniosek złożony musi zostać w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnić należy w nim okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, wnosi się go za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, a ponadto wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Dodatkowo we wniosku muszą zostać uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek będący przedmiotem niniejszego postępowania dotyczy przywrócenia terminu do złożenia skargi na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne. Fakt uchybienia przez skarżącego terminowi do złożenia skargi na w/w decyzję nie budzi wątpliwości. Stosownie do treści art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej zwanej p.p.s.a., skargę wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Z akt sprawy wynika, iż decyzja, której dotyczy skarga doręczona została skarżącemu w dniu 19 sierpnia 2009 r. Nie ulega zatem wątpliwości, iż złożona przez skarżącego skarga nadana w dniu 21 września 2009 r. złożona została z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia, który upłynął z dniem 18 września 2009 r. Powyższe stwierdzone zostało przez Sąd postanowieniem z dnia 10 listopada 2009 r. o odrzuceniu skargi Ł.S. na w/w decyzję. Wskazać należy przy tym, iż uchybienie przez skarżącego w/w terminowi rodzi dla niego negatywne skutki polegające na uniemożliwieniu merytorycznego rozpoznania skargi na decyzję z [...] sierpnia 2009 r. Badając prawidłowość złożonego przez pełnomocnika skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na w/w decyzję z punktu widzenia przytoczonych wcześniej wymogów formalnych, Sąd stwierdził ich spełnienie. Po pierwsze wniosek złożony został przez pełnomocnika do tutejszego Sądu za pośrednictwem organu, którego działanie stanowi przedmiot skargi, po drugie wraz z w/w wnioskiem dokonana została czynność tj. złożona została skarga na przedmiotową decyzję, po trzecie wskazane zostały okoliczności wskazujące na brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Dodatkowo zauważyć należy, iż pełnomocnik, który złożył wniosek o przywrócenie terminu wskazał na zachowanie określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. terminu do złożenia niniejszego wniosku. Pełnomocnik podał, iż o uchybieniu terminu do złożenia skargi powziął wiadomość po zapoznaniu się z aktami sprawy w dniu [...] maja 2010 r., przy czym dodał, iż na uwadze mieć należy, że skarżący, który dotąd działał bez profesjonalnego pełnomocnika, po zapoznaniu się z uzasadnieniem do postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi z dnia 10 listopada 2009 r. nie miał wystarczającego rozeznania i świadomości, aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W tej sytuacji Sąd rozstrzygnął ewentualne wątpliwości na korzyść strony i przyjął, że wniosek złożony został w terminie, w konsekwencji czego wniosek rozpoznany został merytorycznie. Dokonując w tym zakresie oceny przedmiotowego wniosku zwrócić należy uwagę, iż Sąd może przywrócić termin do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowym tylko i wyłącznie jeżeli strona nie dokonała tej czynności bez swojej winy i wówczas, gdy okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu zostaną we wniosku uprawdopodobnione. Podkreślić należy, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Jak wcześniej zwrócono uwagę, okoliczności uzasadniające brak winy w uchybieniu przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej muszą przez stronę zostać uprawdopodobnione. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, iż uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r. II SA/Kr 1977/00, niepubl.). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy (s. 195-196 ,,Zasady metodyki pracy sędziego" Bogusław Dauter, LexisNexis Warszawa 2008). Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie strona skarżącą nie wykazała, że uchybiła terminowi do złożenia skargi bez swojej winy, zachowując należytą staranność w tym zakresie. Z oświadczenia skarżącego nie wynika, aby na przeszkodzie do złożenia w terminie skargi na decyzję KWP z [...] sierpnia 2009 r. stanęła stronie nie dająca się usunąć i niezawiniona przez niego przeszkoda. Skarżący jako zasadniczą przyczynę uchybienia terminowi do złożenia skargi wskazał fakt, iż jego matka przekazała mu korespondencję po swoim powrocie z sanatorium, czyli na przełomie sierpnia i września 2009 r. Zwrócić należy jednak uwagę, iż skarżący na stałe zamieszkujący z rodzicami w ich domu, często wyjeżdżając z domu w różnych celach, jak sam oświadczył, ustalił ze swoją matką, że to ona będzie odbierać jego korespondencję i następnie mu ją przekazywać. Z akt sprawy i z oświadczenia skarżącego wynika, iż korespondencja kierowana do skarżącego, w tym korespondencja sądowa, w istocie była odbierana przez matkę skarżącego. Skoro skarżący wyraził na powyższe zgodę, a matka za każdym razem przekazywała mu korespondencję, co potwierdził sam skarżący, to w tej sytuacji przy braku innych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających skarżącemu złożenie przedmiotowej skargi w terminie, brak podstaw do przyjęcia powyższej okoliczności za uzasadniającą brak winy skarżącego w zakresie uchybienia terminu do wniesienia skargi. Zauważyć należy, iż przekazanie skarżącemu zaskarżonej decyzji przez jego matkę, jak podał skarżący na przełomie sierpnia i września 2009 r., nastąpiło jeszcze znacznie przed upływem terminu do złożenia skargi tj. dniem 18 września 2009 r. Dodać przy tym należy, iż zgodnie z oświadczeniem skarżącego w powyższym okresie czasu – sierpień i wrzesień 2009 r., nie był on w żadnym konflikcie z rodzicami. Uchybienia terminowi do złożenia skargi nie może też usprawiedliwiać w tych okolicznościach sprawy fakt, iż skarżący nie miał pewności co dnia, w którym upływa termin do złożenia skargi, gdyż o prawie, sposobie i terminie do złożenia skargi został on wyraźnie pouczony w treści decyzji KWP z dnia [...] sierpnia 2009 r. i ustalenie tej daty nie przekraczało możliwości skarżącego. Dodać należy, iż nawet jeżeli skarżący, który jak podał często wyjeżdżał z domu w tym okresie, nie miałby możliwości nadania przedmiotowej skargi osobiście, czynności tej dokonać mogła na jego prośbę jego matka, odbierająca jego korespondencję, bądź ojciec (domownicy), gdyż to na skarżącym jako stronie ciążył obowiązek dochowania należytej staranności w tym zakresie i zadbania o nadanie skargi w terminie. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, iż na gruncie niniejszej sprawy uchybienie terminowi do złożenia skargi wywołane było niedbalstwem skarżącego i tym samym wskazane przez niego okoliczności stanowiące przyczynę uchybienia terminowi do złożenia skargi nie mogły zostać uznane przez Sąd za usprawiedliwione, uzasadniając brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej po upływie ustawowego terminu. Biorąc pod uwagę powyższe zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.