II SA/Go 821/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.),, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Paweł Majka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi J.Ł. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu dopłaty bezpośredniej do gruntów rolnych I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku, nr [...] w części dotyczącej nałożenia kar pieniężnych, w pozostałej części decyzję uchyla, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 z późn.zm.), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w roku 2004 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji oraz art. 32 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanawiającego na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 3508/92 (zmienionego rozporządzenia Komisji (WE) nr 118/2004, odmówił J.Ł. przyznania płatności na rok 2004 z tytułu: 1) Jednolitej Płatności Obszarowej i nałożył karę pieniężną w wysokości 2035,83 zł, 2) Uzupełniającej Płatności Obszarowej i nałożył karę w wysokości 1952,84 zł wskazując, iż kwoty te będą potrącane z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku weryfikacji wniosku w kontroli administracyjnej wykryto błędy kontroli krzyżowej na działki [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustalono, iż istnieje umowa dzierżawy z dnia [...] września 2003 r. zawarta na okres 4 lat pomiędzy wnioskodawcą oraz Przedsiębiorstwem Rolnym "B sp. cywilna J.B. i Spółka". Organ wskazał, że [...] kwietnia 2004 r. wnioskodawca złożył wypowiedzenie umowy dzierżawy w związku z zaleganiem z płatnościami, jednocześnie na tym dokumencie potwierdzając przyjęcie opłaty podatku. Pokwitowanie z dnia [...] września 2004 r. potwierdza odbiór gotówki na opłatę podatku rolnego za III i IV kwartał 2004 r. Na tej podstawie, decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...], organ odmówił J.Ł. przyznania płatności na ww. działki, rozstrzygającą w części sprawę wniosku o przyznanie płatności obszarowych. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, iż na podstawie posiadanych dokumentów wykluczono płatność na działki nr [...] o deklarowanej powierzchni 9,67 ha, w związku z czym odmówiono przyznania J.Ł. płatności na rok 2004 ze względu na niezgodność pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych a stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej. Jednocześnie organ przedstawił podstawę prawną oraz sposób wyliczenia wysokości wymierzonej kary pieniężnej w wysokości 3988, 67 zł. J.Ł. wniósł odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, że umowa dzierżawy na sporne działki zawarta pomiędzy nim i Przedsiębiorstwem B wygasła w 2003 r. ponieważ dzierżawca zalegał z zapłatą podatku za dwa kwartały 2003 r. Uprawa działek i ukrywanie tego faktu było, w ocenie odwołującego się, celowe i niezgodne z jego wolą jako właściciela nieruchomości. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 1994 r. Nr 1, poz. 2 z późn.zm.) oraz art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że warunkiem umożliwiającym uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest posiadanie przez producenta rolnego gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej oraz posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego. W ocenie organu J.Ł. nie spełniał warunków o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, gdyż nie był posiadaczem działek nr [...] w 2004 r., w rozumieniu przepisów Kodeksu Cywilnego. Faktycznym użytkownikiem było Przedsiębiorstwo Rolne "B J.B. i spółka", co łączyło się z ponoszeniem przez ten podmiot wszelkich kosztów związanych z uprawą przedmiotowych gruntów, mimo wypowiedzenia umowy dzierżawy łączącej go z wnioskodawcą. Z tego powodu odmówiono wnioskodawcy przyznania płatności bezpośrednich ze względu na niezgodność pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych, a stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej. Ponadto organ drugiej instancji stwierdził także prawidłowość wymierzenia kary pieniężnej w łącznej wysokości 3988,67 zł, która będzie potrącana z płatności pomocy do których producent rolny jest uprawniony w ramach wniosków składanych przez niego w okresie trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. J.Ł. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wnosząc o jej uchylenie. Skarżący wskazał, że umowa dzierżawy została wypowiedziana zgodnie z przepisami prawa cywilnego. Wypowiedzenie, zgodnie z zapisem § 1, umowy zostało poprzedzone wezwaniem do zapłaty oraz przyjęte przez dzierżawcę bez zastrzeżeń. W związku z powyższym skarżący uważa dalsze postępowanie dzierżawcy jako bezprawne i celowe działanie na swoją szkodę, zmierzające do osiągnięcia zysku z dopłat bezpośrednich. Odpowiadając na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie oraz obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania skargi należy podkreślić, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę w zakresie skarg na decyzje administracyjne, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a", Sąd uwzględnia skargę, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ww. ustawy). Ponadto Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W zakresie tak określonej kognicji Sąd nie będąc związany granicami skargi uznał, iż zasługuje ona uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącego. W dniu [...] czerwca 2004 r. J.Ł. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na działki nr ewidencyjny [...]. Decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił J.Ł. przyznania płatności na rok 2004 na działki ewidencyjne nr [...], nr ark. mapy 2, o powierzchni odpowiednio 6,6200 m2 i 6,8500 m2, na których zadeklarowano działki rolne, odpowiednio: H – mieszanka o powierzchni 3,00 ha i J – kukurydza o powierzchni 6,67 ha. Decyzję doręczono skarżącemu 29 października 2004 r. Odwołanie zostało złożone po terminie (co stwierdzono postanowieniem z dnia 9 grudnia 2004 r.), zatem decyzja stała się ostateczna z dniem 12 listopada 2004 r. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] organ, po rozpatrzeniu tego samego wniosku, odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 r. z tytułu Jednolitej oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej, bez szczegółowego określenia zakresu rozstrzygnięcia. Wprawdzie w uzasadnieniu wskazano, iż decyzją z dnia [...] października 2004 r. rozstrzygnięto częściowo sprawę wniosku o przyznanie płatności obszarowych, jednakże treść decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. nie umożliwia jednoznacznego stwierdzenia, że rozstrzyga ona przedmiotowy wniosek jedynie w pozostałym zakresie. Zwłaszcza analiza treści uzasadnienia decyzji wskazuje, że zakresem rozstrzygnięcia objęto cały wniosek J.Ł. łącznie z działkami nr [...]. Podstawę odmowy przyznania płatności bezpośrednich do wszystkich wnioskowanych gruntów rolnych stanowiło bowiem faktyczne użytkowanie spornych działek przez innego producenta rolnego, a w konsekwencji niezgodność pomiędzy zadeklarowaną sumą powierzchni działek rolnych, a powierzchnią stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej. Z tego powodu zachodzi wątpliwość, czy orzeczenie organu z dnia [...] czerwca 2005 r., w części dotyczącej odmowy przyznania płatności bezpośrednich do działek o nr ewidencyjnym [...], nie jest dotknięte wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego tj. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (decyzją z dnia [...] października 2004 r.). W tych okolicznościach, w myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uchylić decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] czerwca 2005 r. w zakresie dotyczącym odmowy przyznania płatności bezpośrednich, gdyż stwierdzone naruszenie postępowania administracyjnego, wpłynęło na jego wynik. Jednocześnie Sąd zważył, iż orzeczenie organu pierwszej instancji w częściach nakładających na skarżącego kary pieniężne w łącznej wysokości 3988,67 zł, które będą potrącane z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności, zostało podjęte bez podstawy prawnej. Należy podkreślić, iż zarówno przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, jak i przepis prawa wspólnotowego wskazane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, nie upoważniały do zawarcia w decyzji administracyjnej dodatkowego rozstrzygnięcia nakładającego na producenta rolnego karę pieniężną. Sąd zważył, iż wskazując podstawę prawną całkowitej odmowy przyznania rolnikowi płatności bezpośrednich organ pierwszej instancji powołał jedynie rozporządzenie Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe do stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji, które zostało uchylone ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2005 r. rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz.U.UE.L Nr 345, poz. 1 z późn.zm.). Jednakże mimo nieuwzględnienia tego aktu w podstawie rozstrzygnięcia jest ono oparte na właściwej podstawie prawnej, gdyż na mocy art. 172 ust. 1 ww. rozporządzenia akty prawne nim uchylone (w tym nr 2199/2003) mają nadal zastosowanie do wniosków o pomoc odnoszących się do roku obrotowego 2004/2005. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe do stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U.UE.L. Nr 328, poz. 21 z późn.zm.), jeśli w wyniku kontroli administracyjnej stwierdza się, że ustalona różnica miedzy zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem w znaczeniu art. 2 lit.r rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 (tj. obszarem, dla którego zostały spełnione wszystkie warunki ustanowione w regułach przyznawania pomocy), jest większa niż 30% wyznaczonego obszaru, żadna pomoc nie jest przyznawana na dany rok. Jeżeli różnica jest większa niż 50 %, rolnik jest ponownie wyłączony z przyznania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem. Ta kwota jest potrącana o płatności pomocowe, do których rolnik jest uprawniony w ramach wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono tę różnicę. Podobnie w myśl przepisu art. 32 pkt 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionym rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 stanowi, iż w przypadku Uzupełniającej Płatności Obszarowej, jeżeli obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony o więcej niż 30% rolnikowi odmawia się udzielenia pomocy. W sytuacji natomiast, gdy różnica jest większa niż 50 %, rolnik jest ponownie wykluczany od otrzymania pomocy do kwoty równej tej, która była przedmiotem odmowy. Należy zatem podkreślić, że przepisy wspólnotowe nie pozostawiają podmiotowi publicznemu swobody w ocenie skutków stwierdzonych różnic pomiędzy zadeklarowanym obszarem a obszarem wyznaczonym. Decyzja Agencji w tym zakresie nie ma charakteru uznaniowego. W przypadku stwierdzenia niezgodności we wniosku producenta rolnego składającego wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, polegającej na różnicy między obszarem zadeklarowanym a obszarem wyznaczonym (powierzchnią uprawnioną) właściwy organ Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zobowiązany jest, oprócz odmowy przyznania pomocy na dany rok, także zastosować wobec wnioskodawcy dodatkowe sankcje finansowe. W myśl ww. przepisów, polegają one na ponownym wyłączeniu z przyznania pomocy do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem. Ustaloną w ten sposób kwotę potrąca się o płatności pomocowe, do których rolnik byłby uprawniony w ciągu kolejnych trzech lat kalendarzowych (art. 31-33 ww. rozporządzenia). Jednakże Sąd zważył, iż nieprawidłowo organy obu instancji orzekły o nałożeniu wskazanych przez ustawodawcę sankcji finansowych w drodze decyzji administracyjnej, nazywając ustaloną w ten sposób kwotę "karą pieniężną", gdyż takowej "kary" nie przewidują przepisy krajowe jak i wspólnotowe regulujące zagadnienia płatności bezpośrednich. Przewidzianej w rozporządzeniach Komisji (WE) sankcji nie należy interpretować jako nałożenia kary pieniężnej potrącanej następnie z płatności pomocy, do której producent jest uprawniony w kolejnych latach, następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność. W ocenie Sądu, jednoznacznie bowiem przepisy stanowią, iż w przypadku gdy różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym a obszarem ustalonym jest większa niż 50 % wówczas ex lege rolnik jest ponownie wykluczany od otrzymania pomocy, do wysokości kwoty równej tej różnicy. Prawidłowa zatem wykładnia językowa, lecz także funkcjonalna wskazuje, iż nie dokonuje się potrąceń z przyznanej w kolejnych latach kwoty pomocy, lecz przeciwnie - należy odmówić tej pomocy (płatności bezpośrednich) do wysokości ustalonej kwoty. Kwota ta podlega systematycznemu pomniejszaniu poprzez potrącanie z niej płatności do których rolnik jest uprawniony na podstawie wniosków składanych w ciągu kolejnych trzech lat kalendarzowych. Dopiero po "skonsumowaniu" ww. kwoty, niejako zawieszającej faktyczne przyznanie pomocy, może być ona realizowana poprzez przyznawanie należnych po potrąceniu płatności obszarowych. Z tych powodów należy stwierdzić, iż brak jest podstawy prawnej do orzeczenia przez organy administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej, gdyż sankcje finansowe związane ze stwierdzonymi nieprawidłowościami wynikają wprost z przepisów prawa, a jednocześnie brak jest przepisu, który upoważniałby ARiMR do orzekania w tym zakresie w drodze decyzji administracyjnej. Z przepisu art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, właściwy kierownik biura powiatowego Agencji może w drodze decyzji administracyjnej jedynie przyznać producentowi rolnemu wnioskowaną płatność oraz analogicznie odmówić jej przyznania, w przypadku niespełnienia przesłanek ustawowych bądź zaistnienia przyczyn wyłączających określonych w przepisach prawa wspólnotowego lub krajowego. Zgodnie z przepisem art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wydanie decyzji bez podstawy prawnej stanowi jedną z kwalifikowanych wad aktu administracyjnego – przyczynę stwierdzenia nieważności decyzji. Mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności uznając, że decyzja organu pierwszej instancji w części nakładającej na J.Ł. kary pieniężne, wydana została bez podstawy prawnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, na zasadzie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził jej nieważność w tej części. Jednocześnie z uwagi na fakt, iż organ odwoławczy z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji dotkniętą w części wadą nieważności, należało także stwierdzić nieważności zaskarżonej decyzji (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest samodzielne ponoszenie przez strony postępowania kosztów związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 200 P.p.s.a w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Jednakże strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Wobec braku wniosku strony skarżącej o zwrot poniesionych kosztów niniejszego postępowania sądowego, zgodnie z art. 210 § 1 P.p.s.a., nie orzeczono w tym zakresie. Jednocześnie należy wskazać, iż organowi administracji publicznej, którego działanie lub bezczynności są przedmiotem skargi, co do zasady, nie przysługuje zwrot kosztów postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji publicznej pierwszej instancji winien, na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego, rozpoznać wniosek skarżącego o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w zakresie nieobjętym rozstrzygnięciem ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...] października 2004 r. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, iż jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, których zmiana, uchylenie lub stwierdzenie nieważności możliwe jest tylko w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (rozdział 12 i 13) lub przepisach szczególnych. Wydając decyzję administracyjną, w szczególności opartą częściowo na przepisach prawa wspólnotowego, w celu zapewnienia stronom postępowania właściwej realizacji ich praw należy także umożliwić rzeczywiste zapoznanie się z treścią przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia. Organ administracji publicznej nie może ograniczyć się jedynie do wskazania nazwy i oznaczenia aktu prawnego Komisji Europejskiej oraz jednostki redakcyjnej, lecz winien szczegółowo wskazać miejsce publikacji tego aktu oraz treść przepisów prawnych, na podstawie których nakłada na obywatela obowiązki, lub w inny sposób władczo rozstrzyga o jego prawach (art. 107 § 3 Kpa).