II SA/Go 825/09
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-12-10
Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Aleksandra Wieczorek, Anna Juszczyk-Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ukończenie szkolenia przez małżonka producenta rolnego, który wspólnie z nim prowadzi gospodarstwo rolne, może być uznane za realizację przedsięwzięcia zadeklarowanego we wniosku o pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że ukończenie szkolenia przez małżonka producenta rolnego, który wspólnie z nim prowadzi i współwłasniczy gospodarstwo rolne, powinno być traktowane jako realizacja przedsięwzięcia zadeklarowanego we wniosku o pomoc finansową. Celem pomocy jest rozwój gospodarstwa, a wiedza i umiejętności zdobyte przez małżonka będą wykorzystane w jego prowadzeniu, co jest zgodne z celem wsparcia.Stan faktyczny
Skarżąca B.C. ubiegała się o pomoc finansową na wspieranie gospodarstwa niskotowarowego, deklarując m.in. ukończenie szkoleń. Po przyznaniu płatności, organ wstrzymał dalsze wypłaty, uznając, że skarżąca nie zrealizowała warunku ukończenia szkoleń, ponieważ zaświadczenia dotyczyły jej męża. Skarżąca argumentowała, że prowadzi gospodarstwo wspólnie z mężem, który brał udział w szkoleniach ze względu na podział ról i opiekę nad dzieckiem. Sąd uchylił decyzję o wstrzymaniu płatności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził jej niewykonalność i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Protokolant referent Marta Świetlik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2009 r. sprawy ze skargi B.C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z [...] sierpnia 2009 r. (nr [...]) Dyrektor Regionalnego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej określanej jako: ARiMR) po rozpoznaniu odwołania B.C. (skarżącej) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...] czerwca 2009 r.nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku 4 i 5.
Jako podstawę decyzji drugoinstancyjnej wskazano art. 10 art. 107 i 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 2 Ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, póz. 634 ze zm.) oraz na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2003 r. Nr 229 póz. 2273 z późn. zm.), art. 3 pkt 3 ustawy z 18 stycznia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10 z 2004 r., póz. 76 ze zm.) oraz § 8 ust. 1, 2 i 3, § 9 ust. 1 w związku z § 13 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 286 póz. 2870 z późn. zm).
Z uzasadnienia decyzji wynikał następujący stan sprawy.
[...] marca 2005 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek Pani B.C. o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych wraz z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w którym Wnioskodawczym zadeklarowała realizację przedsięwzięć:
1. Ukończenie szkolenia: a) prowadzonego zgodnie z warunkami, sposobem i trybem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub
b) realizowanego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006 w zakresie działania "Szkolenia",
2. Zakup zwierząt gospodarskich,
3. Zakup maszyn rolniczych.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła korektę wniosku wraz z załącznikami potwierdzającymi prawo do użytkowania działek.
Decyzją z [...] lutego 2006 r. (nr [...]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał skarżącej przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W decyzji zawarto pouczenie, iż zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 286, póz. 2870 z późn. zm.), warunkiem otrzymania płatności w czwartym i piątym roku będzie zrealizowanie przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności. W ciągu 7 dniu po tym terminie należy złożyć oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć. Wymaganym załącznikiem do tego oświadczenia będzie dokument potwierdzający zrealizowanie zadeklarowanych przedsięwzięć.
W dniu [...].09.2008 r. Pani B.C. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wraz z załącznikami potwierdzającymi nabycie maszyn rolniczych. Złożyła również zaświadczenia:
- o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin sprzętem naziemnym (szkolenie ukończył M.C. - małżonek Wnioskodawczym),
- o ukończeniu szkolenia na temat nowoczesnego chowu trzody chlewnej (szkolenie ukończył M.C. - małżonek Wnioskodawczym),
- o ukończeniu kursu w zakresie operowania kombajnami zbożowymi (szkolenie ukończył M.C. - małżonek Wnioskodawczym),
Oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego zostało złożone w wymaganym terminie.
Trzecia płatność została przekazana na konto Wnioskodawczyni w dniu [...] kwietnia 2008 r., tak więc ostateczna data złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego upłynęła [...] listopada 2008 r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR orzeczono o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku. W uzasadnieniu w/w decyzji organ wskazał, iż powodem wstrzymania płatności jest fakt, iż Wnioskodawczyni nie zrealizowała przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego z dnia [...] marca 2005 r. tj. Ukończenie szkolenia:
a) prowadzonego zgodnie z warunkami, sposobem i trybem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub
b) realizowanego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006 w zakresie działania "Szkolenia". Decyzja nr [...] została odebrana przez Stronę w dniu 08.06.2009 r.
W złożonym odwołaniu skarżąca wyjaśniała, iż "ze względu na chorobę dziecka i tradycyjny podział ról małżonków, czyli dom dla kobiety, a gospodarstwo dla mężczyzny nie mogła brać udziału w szkoleniach, natomiast uczestniczył w nich małżonek Wnioskodawczyni". W związku z powyższym skarżąca wniosła o przywrócenie kolejnych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Wraz z odwołaniem od decyzji nr [...] Strona przedłożyła odpis skrócony aktu urodzenia dziecka.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w motywach swego rozstrzygnięcia stwierdził, że decyzja organu l instancji nie naruszała prawa. Wskazał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR prawidłowo zastosował § 8 i § 9 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy wskazano, iż skarżąca składając w dniu w 2005 roku wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych wraz z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego zadeklarowała realizację następujących przedsięwzięć:
1. Ukończenie szkolenia:
(a) prowadzonego zgodnie z warunkami, sposobem i trybem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub (b) realizowanego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006 w zakresie działania Szkolenia",
2. Zakup zwierząt gospodarskich,
3. Zakup maszyn rolniczych.
W oparciu o taki wniosek wydano decyzję o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W decyzji zawarte było pouczenie, iż zgodnie z § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, warunkiem otrzymania płatności w czwartym i piątym roku jej wypłaty będzie zrealizowanie przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz dostarczenie w terminie 6 miesięcy i jednego tygodnia od dnia wypłaty trzeciej płatności oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć. Wymaganym załącznikiem do tego oświadczenia będzie dokument potwierdzający zrealizowanie zadeklarowanych przedsięwzięć. W przypadku skarżącej powinny to być: zaświadczenie o ukończeniu szkolenia prowadzonego zgodnie z warunkami, sposobem i trybem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 pkt 3, 4, 6 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub realizowanego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006 w zakresie działania Szkolenia, dokumenty potwierdzające zakup zwierząt gospodarskich oraz dokumenty potwierdzające zakup maszyn rolniczych.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, stwierdził iż Strona zrealizowała dwa z zadeklarowanych trzech przedsięwzięć, a mianowicie: zakup zwierząt gospodarskich oraz zakup maszyn rolniczych. Natomiast brak jest dokumentów potwierdzających ukończenie przez skarżącą szkoleń wskazanych we wniosku o przyznanie płatności. Dlatego uznano, że skarżąca nie spełniła warunków umożliwiających otrzymanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty, określonych w § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Dostarczone przez skarżącą zaświadczenia o ukończeniu szkoleń wskazują, że "beneficjentem szkoleń" był małżonek skarżącej – M.C., który nie występował z wnioskiem o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, a więc "w stosunku do ARiMR nie miał żadnych zobowiązań". Stwierdzić należy, iż M.C. nie może zastępować Strony w realizacji zadeklarowanych przedsięwzięć, gdyż to nie On jest Wnioskodawcą i beneficjentem działania Wspieranie Gospodarstw Niskotowarowych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich. § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. nr 286, póz. 2870 z późn. zm.) jednoznacznie wskazuje, iż to producent rolny realizuje przedsięwzięcia zadeklarowane we wniosku i w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. W art. 3 pkt 3 ustawy z 18 stycznia 2003r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. Nr 10 z 2004 r., póz. 76 ze zm.) zawarta jest definicja producenta rolnego. W rozumieniu powyższego przepisu producentem rolnym jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, będąca: posiadaczem gospodarstwa rolnego lub rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, lub posiadaczem zwierzęcia;
Podmiot uprawniony do otrzymania pomocy finansowej został przez ustawodawcę wskazany wyraźnie. Jest nim producent rolny zgodnie z definicją zawartą w ustawie o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstwa rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Odnosząc się do argumentacji Wnioskodawczyni, która podnosi w odwołaniu, iż "nie mogła uczestniczyć w szkoleniach, gdyż miała w tym czasie małe dziecko, wymagające troskliwej opieki, często chorujące" oraz iż "ze względu na tradycyjny podział ról małżonków w domu w szkoleniach uczestniczył mąż", wskazać należy, iż § 9 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia, 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, póz. 2870 z późn zm.), szczegółowo reguluje przesłanki, które mogą zaistnieć, aby płatność mogła być wypłacona w czwartym i piątym roku, mimo iż rolnik nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1 w/w Rozporządzenia. Są to: długotrwała niezdolność do pracy, wystąpienie klęski żywiołowej, zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, wystąpienie choroby zakażanej zwierząt w gospodarstwie. Organ odwoławczy analizując argumenty, które nie pozwoliły skarżącej na odbycie szkolenia uznał, że nie przekonywały o spełnieniu jednej z przesłanek określonych w § 9 ust. 1 pkt. 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia, 2004r. Podkreślił również, iż płatności przyznawane są na wniosek Strony, na zasadzie dobrowolności. Ponadto składając wniosek o przyznanie płatności o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych, Strona w sekcji XI, na str. 5 wniosku potwierdziła, iż znane są jej zasady przyznania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego.
Skarżąca nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Dyrektora Regionalnego Oddziału ARiMR i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stwierdziła, iż prowadzi gospodarstwo rolne wraz z mężem, pomimo, że gospodarstwo jest "na nią". Stąd właśnie wnioski o płatności składała skarżąca. W ocenie skarżącej podstawowe znaczenie w sprawi ma fakt, iż nabyła zwierzęta i maszyny rolnicze, gdyż to przesądza o osiągnięciu podstawowego celu przyznania płatności, tj. "zwiększenia towarowości". Skarżąca wywiodła dalej, iż decyzja o przyznaniu płatności dotyczy określonego gospodarstwa, nie natomiast osoby rolnika. Zdaniem skarżącej spełniła ona wszystkie warunki uzyskiwania płatności również w czwartym i w piątym roku.
Dyrektor Regionalnego Oddziału ARiMR wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu swego stanowiska powtórzył argumentację podniesioną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zdaniem Sądu skarga okazała się uzasadniona.
Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. Ponadto zgodnie z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 póz. 1270 ze zm./ Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga może być uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też ewentualnie kwalifikowanych przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 2 i 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. U. z 2004r. Nr 286 póz. 2870 ze zm.) - dalej zwane rozporządzeniem w sprawie wspierania gospodarstw niskotowarowych - płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny: 1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz 2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Oświadczenie, o którym mowa w pkt 2 składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w pkt 1. Do oświadczenia dołącza się dokumenty potwierdzające ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Natomiast zgodnie z treścią § 9 płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1.
W planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego skarżąca zadeklarowała: zakup zwierząt gospodarskich, zakup maszyn rolniczych ukończenie szkolenia, prowadzonego zgodnie z warunkami, sposobem i trybem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub realizowanego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" w zakresie działania "Szkolenia".
Skarżąca w terminie określonym w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia złożyła wymagane oświadczenie. W oświadczeniu o zrealizowaniu przedsięwzięcia wskazała, że zrealizowała następujące przedsięwzięcia: zakup zwierząt gospodarskich, zakup maszyn rolniczych oraz ukończenie szkolenia. Jako załączniki do oświadczenia załączyła dokumenty dotyczące zakupu: sadzarki [...], ciągnika rolniczego [...], opryskiwacza, siewnika zbożowego, dwóch loch rasy WBP oraz zaświadczenia o ukończeniu szkoleń przez M.C.: w zakresie stosowania środków ochrony roślin sprzętem naziemnym; "nowoczesny chów trzody chlewnej"; "operator kombajnów zbożowych".
Poza sporem jest wykonanie przez skarżącą dwóch zadeklarowanych w planie rozwoju przedsięwzięć: zakup zwierząt i zakup maszyn. W niniejszej sprawie spornym jest natomiast czy skarżąca jako producent rolny zrealizowała trzecie zadeklarowane przedsięwzięcie tj. ukończenie szkolenia. Organ wskazuje, że z załączonych do oświadczenia zaświadczeń wynika, że szkolenia te ukończył mąż skarżącej, a nie ona jako producent rolny.
W ocenie Sądu organ błędnie przyjął, że przedsięwzięcie zadeklarowane we wniosku o płatność do gospodarstwa niskotowarowego: ukończenie szkolenia - nie zostało zrealizowane. Organ uznał za niewystarczające ukończenie szkolenia przez małżonka skarżącej, który wspólnie z nią prowadzi to gospodarstwo jak i jest jego współwłaścicielem.
Zdaniem Sądu organ błędnie dokonał interpretacji przepisu § 8 ust. 1 pkt 1 oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wspierania gospodarstw niskotowarowych przyjmując, że przedsięwzięcie jakim było szkolenie - zadeklarowane w planie rozwoju gospodarstwa skarżąca musiała odbyć osobiście jako wpisany do rejestru producent rolny. W ocenie Sądu przywołane przepisy rozporządzenia należy odczytywać w powiązaniu z celami jakie miały zrealizować. Rozporządzenie w sprawie wsparcia gospodarstw niskotowarowych miało tworzyć ramy organizacyjne i instytucjonalne dla jednego z tzw. działań towarzyszących, ułatwiających włączenie Polski we wspólną politykę rolną w pierwszych latach członkostwa.
Poza sporem w sprawie jest to, że w rejestrze producentów rolnych skarżąca wpisana jest jako producent rolny. Niespornie przedmiotowe gospodarstwo rolne stanowi współwłasność małżonków. Nie jest również kwestionowane, iż gospodarstwo rolne prowadzone jest wspólnie przez małżonków (pomimo, że producentem jest skarżąca).
Słusznie organ wskazał, że definicja producenta rolnego została sformułowana w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r. Nr 10 póz. 76 ze zm). Wskazać należy, że przepisy art. 12 ust. 4 przywołanej ustawy wyraźnie wskazują, że jako producent rolny może zostać wpisany tylko jeden z małżonków (to niezależnie od tego czy gospodarstwo to jest wspólnie prowadzone przez małżonków oraz jaka jest struktura własnościowa tego gospodarstwa).
Ponadto wskazać należy, że rozporządzenie w sprawie wspierania gospodarstw niskotowarowych wydane zostało w wykonaniu ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej ( Dz. U. z 2003r. Nr 229 póz. 2273 ze zm). Wskazana ustawa określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych oraz organów zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej dotyczącej m.in. wspierania gospodarstw niskotowarowych - określonych przepisami Unii Europejskiej -rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 445/2002 z dnia 26 lutego 2002r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR).
Przy rozstrzygnięciu niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę na cel jaki przyświecał ustawodawcy wspólnotowemu przy wydaniu rozporządzenia 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju wsi z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz rozporządzeniu nr 445/2002. Już sama nazwa rozporządzeń wspólnotowych "w sprawie wsparcia rozwoju wsi (...)" wskazuje w jakim celu jest ono ustanowione.
Rozporządzenie Rady Nr 1257/1999 w pkt 18 preambuły wskazuje, że "celem wspólnotowej pomocy inwestycyjnej jest zmodernizowanie gospodarstw rolnych i poprawa ich rentowności". "Ewolucja i specjalizacja rolnictwa wymaga właściwego poziomu szkolenia ogólnego, technicznego, ekonomicznego dla osób zaangażowanych w działalność związaną z rolnictwem czy leśnictwem, szczególnie w zakresie nowego podejścia do zarządzania, produkcji i wprowadzania do obrotu" (pkt 21).
Rozporządzenie nr 1257/1999 określa ramy wsparcia wspólnotowego dla trwałego rozwoju rolnictwa. W art. 4 wskazano, że wspieranie inwestycji w gospodarstwach rolnych służy wzrostowi dochodów z rolnictwa oraz poprawie warunków życia, pracy i produkcji. Rozdział l Tytułu II przywołanego rozporządzenia nr 1257/1999 dotyczy inwestowania w gospodarstwa rolne. Również rozporządzenie Komisji 445/2002 odnosi się do wspierania inwestycji w gospodarstwach rolnych. Powyższe powołano aby wskazać, że istotą powołanych uregulowań jest dążenie do rozwoju obszarów wiejskich. Realizacja tego zamierzenia dokonać się miała poprzez m.in. pomoc finansową dla gospodarstw rolnych ( na inwestycje w tych gospodarstwach), w tym również pomoc finansową na wspieranie gospodarstw niskotowarowych (poprzez wypłacanie środków producentom rolnym na rozwój ich gospodarstw). W tym stanie należy rozważyć, czy w sytuacji gdy gospodarstwo rolne prowadzone jest wspólnie przez małżonków i dodatkowo stanowi ono ich współwłasność, realizacja przedsięwzięcia określonego w planie rozwoju może być dokonana również przez tego z małżonków, który nie jest wykazany w rejestrze producentów.
Sąd w niniejszym składzie wyraża pogląd, że środki zostały udzielone w celu pomocy gospodarstwom niskotowarowym, które prowadzi określony producent rolny. Nie oznacza to jednak, że to wyłącznie producent rolny może tylko zadeklarowane przedsięwzięcia wykonać. Skoro gospodarstwo prowadzone jest przez oboje małżonków, stanowi ono główne źródło utrzymania rodziny, to niewątpliwie działania obojga małżonków związane są z prowadzeniem tego gospodarstwa. Uzyskana na szkoleniach wiedza i umiejętności będą wykorzystywane w gospodarstwie producenta rolnego i to niezależnie czy szkolenie zostało ukończone przez wpisanego do rejestru producentów - producenta czy też jego współmałżonka- współwłaściciela gospodarstwa. Przyjąć należy, że przedsięwzięcie, którym było szkolenie mogło zostać zrealizowane przez wspólnie prowadzącego gospodarstwo rolne - małżonka skarżącej. Niewątpliwie cel przyznania pomocy - rozwój gospodarstwa niskotowarowego - zostanie osiągnięty również wtedy gdy wspólnie prowadzący gospodarstwo rolne małżonek producenta rolnego odbędzie szkolenie. Dla realizacji celu w jakim pomoc została przyznana istotne jest wykorzystanie zdobytej wiedzy, umiejętności w prowadzeniu i podnoszeniu rentowności gospodarstwa rolnego. Sąd w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w uzasadnieniu orzeczenia z dnia 27 sierpnia 2009 r. II GSK 23/09 zgodnie z którym, zasadą jest, że wszelkie świadczenia z tytułu uczestnictwa w programach obejmują również współmałżonka rolnika wspólnie prowadzącego gospodarstwo rolne. Konsekwencją powyższego jest objęcie również obowiązków (uprawnień) przez małżonka producenta rolnego. Skoro tak, to wykonanie przez małżonka części przyjętych przez producenta rolnego zobowiązań nie może być rozpatrywane w oderwaniu od powyższej zasady. W okolicznościach niniejszej sprawy małżonka skarżącej należy uznać za współuczestnika programu dotyczącego wsparcia gospodarstw niskotowarowych. Mąż skarżącej spełnia przesłanki do uznania go za producenta rolnego - jest posiadaczem (współwłaścicielem) gospodarstwa rolnego, jak również prowadzi (wraz z żoną) działalność rolniczą w tym gospodarstwie. M.C. nie mógł zostać wpisany do rejestru producentów, gdyż zgodnie z przywołanym wcześniej art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w przypadku małżonków nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Skoro taki numer został nadany skarżącej, to nie mógł być również nadany jej mężowi. Nie oznacza to jednak, że gospodarstwo na rzecz którego płatności zostały przyznane, prowadzone jest wyłącznie przez oznaczoną jako producent rolny osobę. Nie oznacza to również, że tylko ta osoba jest obowiązana zrealizować zadania uprawniające do skorzystania z przysługujących świadczeń, uprawnień w tym również w charakterze pomocy. W niniejszej sprawie jak wynika z konsekwentnie składanych wyjaśnień - działalność rolnicza prowadzona jest wspólnie przez małżonków i z tego też względu mąż skarżącej, biorąc udział w szkoleniach zrealizował przedsięwzięcie wynikające z planu rozwoju gospodarstwa.
Z tego też względu należało uznać, że w rozumieniu § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wsparcia gospodarstw niskotowarowych - zostały przez producenta rolnego zrealizowane przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa. Błędnie organ zinterpretował przepis §8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia przyjmując, że małżonek producenta rolnego wspólnie prowadzący gospodarstwo rolne nie jest uprawniony do zrealizowania zadeklarowanego przedsięwzięcia. Takie rozumienie powołanego przepisu doprowadziło organ do przyjęcia, iż skarżąca nie zrealizowała jednego z zadeklarowanych przedsięwzięć. Tym samym w okolicznościach niniejszej sprawy, organ przyjmując, że skarżąca nie zrealizowała przyjętego przedsięwzięcia naruszył przepisy prawa materialnego, a naruszenie to miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Wobec powyższego, Sąd na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm. /, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło