II SA/Go 825/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant referent – stażysta Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na rzecz adwokata Z.H. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych zwiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem udzielonej skarżącemu nieopłaconej pomocy prawnej. Decyzją z [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Miasta, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, art. 13 ust. 1 i art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej u.p.s oraz art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a, orzekł o uchyleniu od [...] kwietnia 2010 r. decyzji Nr [...] z [...] grudnia 2009 r., dotyczącej przyznania M.N. zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji podał, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, iż od grudnia 2009 r. M.N. otrzymywał z Ośrodka Pomocy Społecznej świadczenie pieniężne w formie zasiłku stałego. [...] czerwca 2010 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo z Zakładu Karnego informujące, że storna od [...] kwietnia 2010 r. odbywa karę pozbawienia wolności. Wobec czego powołując się na art. 13 ust. 1 u.p.s, który stanowi, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej – organ pierwszej instancji uchylił od [...] kwietnia 2010 r. decyzję w sprawie przyznania zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Od powyższej decyzji odwołał się M.N., wnosząc o uchylenie pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Odwołujący zwrócił się w szczególności o wyjaśnienie, na jakiej podstawie organ pierwszej instancji nie wypłacił mu zasiłku za miesiąc maj, czerwiec, lipiec, na jakiej podstawie orzekł o cofnięciu przyznanych mu uprawnień z mocą wsteczną od [...] kwietnia 2010 r. oraz jakie prawo działa wstecz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] października 2010 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.p.s, osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, natomiast osobie tymczasowo aresztowanej zawiesza się prawo do świadczeń z pomocy społecznej, a za okres tymczasowego aresztowania nie udziela się świadczeń (art. 13 ust. 2 u.p.s). Organ wskazał, że w sprawie bezsporną okolicznością jest, że odwołujący się przebywa w Zakładzie Karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności (pismo Zastępcy Kierownika Działu Ewidencji Zakładu Karnego z [...] maja 2010 r.). Wobec czego cytowany art. 13 ust. 1 u.p.s eliminuje go z kręgu beneficjentów pomocy społecznej. Stan taki motywowany jest faktem, iż osoba osadzona pozostaje na utrzymaniu państwa, w związku z czym ma zapewnione przez zakład karny w którym przybywa odpowiednie warunki mieszkaniowe, a także opiekę zdrowotną, posiłki oraz odzież, a zatem nie ma potrzeby dodatkowego jej dofinansowania. Dalej organ odwoławczy wskazał, że ze względu na to, że przepis art. 13 ust. 1 u.p.s nie uprawnia organu pomocy społecznej do stosowania go na zasadzie administracyjnego uznania, ale ma charakter bezwzględnie obowiązujący, to organ pierwszej instancji prawidłowo zaskarżoną decyzją w związku z art. 106 ust. 5 u.p.s (który stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5) uchylił od [...] kwietnia 2010 r. własną decyzję z [...] grudnia 2009 r. dotyczącą przyznania stronie zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W skardze na powyższą decyzję M.N. podkreślił, że nie podważa słuszności wstrzymania wypłaty zasiłku stałego z uwagi na pobyt w więzieniu, lecz podważa zgodność z prawem wydawanie "wstecznych decyzji". Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne powołane zostały do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, tzn. do kontroli legalności zaskarżonych aktów, czyli ich zgodności z przepisami prawa. Kontrola ta sprowadza się do badania, czy zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego. Wzruszenie aktu administracyjnego może nastąpić w razie, gdy kontrola wykaże, że narusza on przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W niniejszej sprawie sąd nie stwierdził takiego naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Art. 163 k.p.a reguluje możliwość zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w k.p.a, o ile przewidują to przepisy szczególne. Jako materialnoprawną podstawę organ pierwszej instancji wskazuje art. 13 ust. 1 i art. 106 ust. 5 u.p.s. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że osobie odbywającej karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Uzasadnieniem pozbawienia prawa do świadczeń osób odbywających rzeczoną karę jest fakt pozostawania osadzonych na utrzymaniu państwa, poza tym wobec tych osób ryzyko wystąpienia okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy praktycznie nie występuje. Zgodnie z przepisami kodeksu karnego wykonawczego osobie odbywającej karę pozbawienia wolności i tymczasowo aresztowanej zapewnia się minimum 3 razy dziennie posiłek, o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej 1 gorący, odpowiednie warunki mieszkaniowe, odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie (art. 109-111 k.k.w.). Dzięki takim świadczeniom osoby te zwolnione są z zaspokajania własnym staraniem podstawowych potrzeb bytowych. Nie ma zatem przesłanek do udzielania im dodatkowego wsparcia w ramach pomocy społecznej (I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz. ABC, 2009, wyd. II.). Jeżeli osoba otrzymująca świadczenia z pomocy społecznej zacznie odbywać karę pozbawienia wolności w trakcie realizacji przyznanego świadczenia, wówczas niezbędne jest wszczęcie postępowania administracyjnego, na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. Analiza tego przepisu wskazuje, że przepis ten przewiduje możliwość zmiany lub uchylenia na niekorzyść strony bez jej zgody decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5 u.p.s, tym samym daje podstawy do zastosowania art. 163 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie zaistniała sytuacja wskazana w cytowanych przepisach. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza bowiem (pismo Zastępcy Kierownika Działu Ewidencji Zakładu Karnego z [...] maja 2010 r. Nr [...]), że skarżący otrzymujący świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, od [...] kwietnia 2010 r. odbywa karę pozbawienia wolności. Skoro osoby odbywające wymienioną karę tracą prawo do wszystkich świadczeń pomocowych, to zasadne było uchylenie decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały od [...] kwietnia 2010 r. tj. od dnia rozpoczęcia odbywania kary pozbawienia wolności. Od tego bowiem dnia skarżący pozostaje na utrzymaniu państwa i zakład karny w którym przebywa zapewnia mu odpowiednie warunki mieszkaniowe, a także opiekę zdrowotną, posiłki oraz odzież. Skarżącemu należy wyjaśnić, iż uchylenie decyzji przyznającej zasiłek stały nie oznacza, iż nie będzie on mógł ponownie, po odbyciu kary pozbawienia wolności, złożyć wniosku o przyznanie tej formy pomocy. Nadto osoby pozbawione wolności zwalniane z zakładów karnych mogą korzystać ze środków specjalnie utworzonego w tym celu funduszu. W § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie Funduszu Pomocy Postpenitencjarnej (Dz. U. Nr 69, poz. 618) określony został szeroki zakres świadczeń udzielanych osobom opuszczającym zakłady karne, należą do nich między innymi pomoc rzeczowa w formie żywności lub bonów żywnościowych, odzieży oraz leków, dopłata do bieżących zobowiązań czynszowych za lokal mieszkalny, finansowanie kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej, pokrywanie kosztów związanych z uzyskaniem dowodu osobistego oraz innych niezbędnych dokumentów. Świadczeń tych udziela się do czasu otrzymania pomocy na podstawie ustawy o pomocy społecznej. Po opuszczeniu zakładu karnego skarżący będzie mógł więc skorzystać z opisanej wyżej formy pomocy udzielanej przez państwo. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co nakazuje oddalić skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 2 ust. 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).