II SA/Go 829/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant specjalista Magdalena Tyniec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz adwokata [...] kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług tytułem pomocy prawnej udzielonej skarżącej. Decyzją [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3-4, art. 7 pkt 5, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2 w związku z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zmianami ) i § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 135, poz. 950 ) oraz art. 104 k.p.a., odmówił przyznania D. B. zasiłku celowego jako stałego ryczałtu pieniężnego na sfinansowanie kosztów podróży do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, w tym w dniu 3 października 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ l instancji wskazał, że na podstawie wywiadu środowiskowego, oraz zgromadzonej dokumentacji ustalono, że strona jest osobą samotnie gospodarującą, a jej źródłem dochodu jest zasiłek pielęgnacyjny oraz zasiłek stały (łączny dochód wynosi 477 zł ). Nadto organ l instancji wskazał, iż D. B. jest objęta systematyczną pomocą społeczną oraz podkreślił, że dwukrotnie już przyznano jej zasiłek celowy na dojazd na rozprawy (decyzją z dnia 14 lipca 2006 r. oraz decyzją z dnia 20 lipca 2007 r.) i strona nie wykorzystała tych świadczeń zgodnie z przeznaczeniem (nie wzięła udziału w rozprawach). W związku z powyższym organ uznał, że również dla samej strony uczestnictwo w rozprawach nie jest niezbędną potrzebą. Dodatkowo organ w decyzji wskazał, iż z przedłożonych wezwań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wynika, że stawiennictwo i udział w rozprawie jest nieobowiązkowy, a niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoczęcia rozprawy. Ponadto przed zamknięciem rozprawy strona może złożyć wniosek o przyznanie kosztów, co oznacza że istnieją możliwości uczestnictwa w rozprawach i otrzymania zwrotu poniesionych wydatków. Ponadto organ wskazał, że podejmując decyzje wzięto pod uwagę zarówno środki jakie zostały zaplanowane w budżecie na realizację zadań własnych jak i ilość osób i rodzin, które zgłaszają się o pomoc w formie zasiłków celowych. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła D. B., w którym to zakwestionowała łącznie 5 decyzji wydanych przez organ l instancji, w tym wyżej wymienioną decyzję z dnia 3 października 2007 r. Ponadto w dniu 17 października 2007 r. skarżąca złożyła w organie odwoławczym kolejne pismo wraz z 2 zawiadomieniami o rozprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wyznaczonej na dzień 21 listopada 2007 r. Powyższe zawiadomienia o rozprawach, zdaniem odwołującej są dowodami potwierdzającymi, że powinna brać udział w rozprawach i tym samym konieczne jest przyznanie stronie ekwiwalentu pieniężnego na pokrycie kosztów związanych z jej udziałem w rozprawie sądu administracyjnego. Decyzją [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., z uwzględnieniem art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3 i 4, art. 7 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593, ze zmianami) w związku z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, póz. 950), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu l instancji, podnosząc w uzasadnieniu, że decyzja organu l instancji nie narusza przepisów obowiązującego prawa. Ponadto wskazano, iż organ pomocy społecznej działał w granicach uznania, a przeprowadzone postępowanie odwoławcze nie wykazało, że dozwolone granice uznania administracyjnego zostały naruszone. Skargę na powyższą decyzję złożyła D. B. zarzucając, że decyzja ta jest kontynuacją złego i błędnego odniesienia do jej osoby, oraz że organ odwoławczy nie spełnia swojej roli, a jedynie dubluje rozstrzygnięcia organu l instancji. Skarżąca ponadto stwierdziła, iż przyznanie jej "byle jakich pieniędzy na dojazdy" nie spełniło swojej roli, bo wstrzymano jej wypłatę innych świadczeń oraz wskazała, że przyznanie jej miesięcznie określonej kwoty pieniędzy pozwoliłoby na swobód na decyzję, na którą rozprawę mogłaby pojechać. Skarżąca nadto wniosła o stwierdzenie niedopuszczalności wymienionego wyżej postępowania organów, czym naruszony został w jej ocenie interes prawny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zmianami ), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami). Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 133 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy. Postępowanie w sprawie przyznawania świadczeń z pomocy społecznych reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, póz. 593, ze zm.) oraz - stosowane odpowiednio na podstawie art. 14 tej ustawy - przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071,ze zm.) Na podstawie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. należy stwierdzić, iż organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie same pokonać ( art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej). Postawą rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie był przepis art. 39 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 1998 r. l SA 984/97, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2003 r., II SA/Kr 2627/2001). Poza sporem pozostaje, iż z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo, a jej miesięczny dochód z tytułu pobieranych zasiłków stałego i pielęgnacyjnego wynosi 477,00 zł. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest kwestia przyznania zasiłku celowego w postaci ryczałtu na dojazd na rozprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Stosownie do dyspozycji art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej -stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia przez organy administracji - zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, a w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także kosztów pogrzebu. Z powyższego przepisu wynika, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Tym samym spełnienie kryteriów przez ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sama określa. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku celowego, aczkolwiek ma charakter uznaniowy, nie może też być rozstrzygnięciem dowolnym. Ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i art. 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji o przyznaniu zasiłku celowego wskazał możliwości i środki finansowe na zasiłki celowe jakimi dysponował w 2007 r. Ponadto organy wydające w sprawie decyzje podkreśliły fakt, iż stronie były już dwukrotnie przyznane środki na wnioskowany cel, a mimo tego skarżąca nie stawiła się na rozprawy sądowe. Odnosząc się natomiast do żądania dotyczącego stwierdzenia niedopuszczalności postępowania organów - opisanego w skardze, to nie mogło być ono uwzględnione bowiem w ramach niniejszego postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonywał kontroli wykonywania administracji publicznej pod kątem zgodności decyzji z prawem. Oznacza to, że rozpoznając skargę na daną decyzję administracyjną, Sąd ocenia czy przy jej wydawaniu nie zostały naruszone przepisy prawa. Jeżeli takie naruszenie miało miejsce, to w określonych sytuacjach Sąd może taką decyzję wyeliminować z obrotu prawnego przez jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności, o czym w rozpatrywanej sprawie - z uwagi na poprawność zaskarżonej decyzji, nie mogło być mowy. Sąd nie może ingerować w sferę orzeczniczą organów administracji, gdy te działają w ramach uznania administracyjnego i dokonują samodzielnie oceny zwłaszcza w szczególnie uzasadnionych przypadkach warunków i wyboru osób uprawnionych do pobierania świadczeń, jeżeli tylko decyzje te są odpowiednio uzasadnione, a powołane przyczyny znajdują potwierdzenie w ustalonym stanie faktycznym. Rozpoznając w postępowaniu odwoławczym sprawę i wydając decyzję z dnia [...], Kolegium dokonało prawidłowej oceny postępowania organu l instancji oraz wydanego rozstrzygnięcia, dając temu wyraz w obszernym uzasadnieniu wymienionej wyżej decyzji, które odpowiada wymaganiom z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270, ze zmianami ), jednocześnie pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej zasądzono wynagrodzenie, o którym mowa w art. 250 cytowanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.