II SA/Go 831/15

Dnia 17 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] roku znak [...] w przedmiocie wymeldowania na skutek wniosku E.B. o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi p o s t a n a w i a : przywrócić termin do usunięcia braku formalnego skargi. E.B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...]. Zarządzeniami z dnia 3 listopada 2015 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, a także do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie jednego odpisu skargi z załącznikami własnoręcznie podpisanego lub poświadczonego za zgodność z oryginałem – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 13 listopada 2015 r. Dnia 20 listopada 2015 r. skarżąca złożyła drogą pocztową pismo, w którym oświadczyła m.in., że usuwa brak formalny skargi poprzez dołączenie jednego jej odpisu. Wniosła również o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. W wyniku sprawdzenia zawartości przesyłki, w tym zgodności jej zawartości z treścią pisma i jego załącznikami, stwierdzono brak w niej dokumentu w postaci jednego odpisu skargi. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 831/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę E.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2015 roku znak [...]. Przyczyną odrzucenia skargi było nieusunięcie w wyznaczonym terminie, tzn. do dnia 20 listopada 2015 r. braku formalnego skargi poprzez nadesłanie brakującego jej odpisu z załącznikami, celem doręczenia uczestnikowi postępowania. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącej dnia 14 grudnia 2015 r. (k. 51 akt sądowych). Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie, k. 60 akt sądowych) E.B. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości. Nadto, w przypadku nieuwzględnienia zażalenia, wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie jednego jej odpisu, co uczyniła załączając do omawianego pisma procesowego brakujący odpis skargi z załącznikami. W uzasadnieniu podała m.in., że o powyższym braku formalnym dowiedziała się dopiero w chwili otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi, z uzasadnienia którego wynika, iż do swojego pisma procesowego z dnia [...] listopada 2015 r. nie załączyła wymaganego odpisu skargi. Uchybienie to nastąpiło omyłkowo, o czym wcześniej nie miała wiedzy, w szczególności że wśród załączników do tego pisma wskazany odpis został wymieniony, w związku z czym skarżąca zasadnie była przekonana, iż został on dołączony do wskazanego pisma. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2016 r. skarżącej zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z kolei postanowieniem z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt II OZ 219/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2015 r. o odrzuceniu skargi. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. przyznany skarżącej na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik adw. A.S. podtrzymała wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi poprzez złożenie jej odpisu podnosząc m.in., iż skarżąca wykonując zobowiązanie sądu omyłkowo nie załączyła odpisu skargi, choć w jednym z poprzednich pism procesowych wymieniła tenże odpis jako załącznik. Brak ten stanowił zwykłe przeoczenie związane z przypadkowym brakiem podpięcia załącznika pod pismo. Skarżąca była przekonana, że wykonała zobowiązanie Sądu w sposób właściwy. Na ówczesnym etapie postępowania skarżąca nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nadto jej uwagę absorbuje zajmowanie się chorą matką. Stąd wynikała niepełność korespondencji nadanej na adres Sądu. Mając liczne obowiązki i problemy absorbujące jej uwagę skarżąca nie zauważyła, że wysyła niepełne pismo. Jednakże gdy tylko z chwilą doręczenia jej odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi dowiedziała się o uchybieniu terminu, w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia uprawdopodobniła brak zawinienia, dołączając do wniosku o przywrócenie terminu brakujący odpis skargi. Zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej została wezwana do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego skargi, w szczególności poprzez nadesłanie zaświadczenia lekarskiego dokumentującego stan zdrowia matki skarżącej w okresie biegu terminu do usunięcia braku formalnego skargi (13-20 listopada 2015 r.) oraz wskazanie, czy skarżąca jest jedyną osobą mogąca sprawować opiekę nad matką a także ewentualnego uprawdopodobnienia tej okoliczności. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia [...] maja 2016 r. pełnomocnik skarżącej poinformowała, że stan zdrowia matki strony ma charakter stały i od wielu lat niezauważalna jest jakakolwiek poprawa. Skarżąca jest jedyną osobą mogącą sprawować opiekę nad chorą matką. Jako osoba obecnie już niepracująca jest najbardziej dyspozycyjna, nadto mieszka z matką, wobec czego to na niej spoczywa w całości ciężar opieki nad nią. Pozostali krewni skarżącej, z uwagi na inne obowiązki rodzinne i zawodowe, nie mają takiej możliwości. Dodatkowo dnia 11 maja 2016 r. skarżąca przesłała zaświadczenie lekarskie datowane na [...] maja 2016 r., z którego wynika, iż opiekuje się ona stale niepełnosprawną matką, której stan zdrowia nie uległ poprawie. Do zaświadczenia zostało załączone skierowanie matki skarżącej H.J. do szpitala, datowane na [...] listopada 2015r., z którego wynika, iż w dacie wystawienia tego dokumentu zdiagnozowano u niej m.in. stan po udarze mózgu z niedowładem lewostronnym, a także datowane również na [...] listopada 2015 r. zlecenie na przewóz ww. osoby z domu do szpitala, z uwagi na brak możliwości korzystania z transportu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2002 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie ppsa) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zdanie pierwsze ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa), przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 ppsa). W rozpatrywanej sprawie uchybienie terminu do usunięcia braku formalnego skargi było wynikiem konieczności sprawowania przez skarżącą stałej opieki nad chorą matką. Rozstrzygnięcia wymaga natomiast, czy była to przyczyna niezawiniona po stronie skarżącej i usprawiedliwiona, gdyż tylko w takim przypadku termin do dokonania tej czynności procesowej mógłby zostać przywrócony. Opisana wyżej przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej z chwilą doręczenia skarżącej w dniu 14 grudnia 2015 r. odpisu postanowienia z dnia 8 grudnia 2015 r. o odrzuceniu skargi, gdyż w jego uzasadnieniu została zawarta informacja o przyczynie odrzucenia, jaką było nieusunięcie braku formalnego skargi. Skarżąca w dniu 21 grudnia 2015 r. złożyła drogą pocztową zażalenie na powyższe postanowienie wraz z alternatywnie sformułowanym wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do dokonania tej czynności, w przypadku nieuwzględnienia zażalenia – co w rozpatrywanej sprawie miało miejsce (postanowienie NSA z dnia 4 marca 2016 r., sygn. akt II OZ 219/16). Do pisma tego załączyła brakujący odpis skargi, o którego nadesłanie została wcześniej bezskutecznie wezwana. Należy zatem przyjąć, że skarżąca uczyniła zadość wymogom z art. 87 § 1 oraz § 4 ppsa. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu należy zwrócić uwagę, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy też mylne poinformowanie strony o terminie i trybie dokonania określonej czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. LexisNexis Warszawa 2008, s. 381 oraz przywołane tam orzecznictwo sądowe). W rozpatrywanej sprawie skarżąca poprzez złożone do akt sprawy zaświadczenie lekarskie z dnia [...] maja 2016 r., skierowania z dnia [...] listopada 2016 r. (w powiązaniu z zaświadczeniami lekarskimi złożonymi wcześniej do akt sprawy) wykazała konieczność zajmowania się chorym, wymagającym stałej opieki członkiem rodziny i koncentrowania na tym całej swojej uwagi i wszystkich starań – również w czasie biegu terminu do usunięcia braku formalnego skargi w dniach 13-20 listopada 2015 r. – w stopniu wystarczającym do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Jednocześnie brak jest podstaw do zakwestionowania wiarygodności twierdzeń skarżącej oraz jej pełnomocnika, iż jest ona jedyną osobą mogącą sprawować stałą, całodobową opiekę nad chorą matką, jak również, iż skarżąca nie miała możliwości zwrócenia się do innej osoby o pomoc w podejmowaniu czynności procesowych w niniejszej sprawie. W świetle powyższych okoliczności uchybienie terminu do usunięcia braku formalnego skargi należało uznać za niezawinione przez skarżącą, w konsekwencji czego na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak na wstępie.