II SA/Go 833/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 28 sierpnia 2007r. D.B. wniosła do Prezydenta Miasta oraz dyrektora MOPS skargi na dyrektora oraz pracowników MOPS. Pismem z dnia 5 września 2007r. Prezydent Miasta, działając w oparciu o art. 231 kpa, pouczył skarżącą, że organem właściwym do rozpatrywania skarg na Dyrektora MOPS jest Rada Miasta, natomiast co do wspomnianego przez nią niewłaściwego zachowania pracownika MOPS poinformował skarżącą, że zobowiązał Dyrektora Ośrodka do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz że udzieli skarżącej odpowiedzi w terminie do dnia 15 października 2007r. Kolejnym pismem z dnia 5 października 2007r. D.B. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o "kontrolę w kwestii braku odpowiedzi przez MOPS na skargę". Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdziło niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez D.B. w przedmiocie niezałatwienia skargi przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, wskazując, że pomimo pouczenia zawartego w piśmie Prezydenta Miasta z dnia [...] września 2007r., iż organem właściwym do załatwienia skargi jest Rada Miasta, skarżąca nie wniosła skargi do właściwego organu. Ponadto organ podniósł, że jest organem wyższego stopnia w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, rozpatruje odwołania od decyzji, zażalenia na postanowienia, żądania o wznowienie postępowania, a także stwierdza nieważność decyzji. Nie jest natomiast właściwy do rozpatrywania skarg na nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, do których stosuje się art. 227-240 kpa. Skargę na powyższe postanowienie wniosła D.B. wyrażając niezadowolenie z podjętego przez SKO rozstrzygnięcia oraz zarzucając mu subiektywizm i matactwo przy rozpoznawaniu dotyczących jej spraw. Podała również, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa oraz z naruszeniem jej interesu prawnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentacją zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności należało ustalić charakter pisma D.B. z dnia [...] sierpnia 2007r. skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zawierającego zarzuty dotyczące niewłaściwego postępowania dyrektora i pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Wnikliwa analiza tegoż pisma pozwoliła na bezsporne ustalenie, że stanowi ono skargę wniesioną w trybie przepisów działu VIII rozdział 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego obejmującego przepisy art. 227-240, które regulują postępowanie skargowe. W myśl art. 227 kpa przedmiotem skargi może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W sytuacji, gdy przepisy szczególne nie określają organów właściwych do rozpatrywania skarg, zgodnie z art. 229 pkt 3 kpa organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, jest rada gminy. W orzecznictwie sądowym panuje ugruntowany pogląd, iż tryb "ogólnoskargowy" jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną, a mianowicie zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi. Na zawiadomienie to nie służy skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono bowiem innym niż decyzje i postanowienia aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, t. II, Zakamycze 2005, s. 544-545). Tego typu akty lub czynności muszą spełniać następujące przesłanki: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, są podejmowane w sprawach indywidualnych, muszą mieć charakter publicznoprawny, dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ostatnia przesłanka oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 29-30). Zawiadomienie z art. 238 § 1 kpa nie posiada tej ostatniej cechy, co przesądza o niezaskarżalności tego typu czynności. Skarga z art. 227 kpa jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1998 r., III SA1636/97, postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2000 r., III SAB 108/99, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2005 r., l SA/Rz 117/05). Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII kpa nie podlega kognicji sądów administracyjnych (postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 1999 r., III SAB 7/99). Wobec powyższego należało uznać, że niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co oznacza, że nie został spełniony jeden z warunków dopuszczalności skargi, ustanowiony przepisem art. 58 § 1 pkt 1 ppsa. W konsekwencji - z uwagi na przedmiot skargi - nie mogło dojść do kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd administracyjny. Podkreślić należy, że skuteczne wniesienie skargi jest tylko możliwe co do aktu lub czynności (bezczynności) objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i 3. Zatem uznanie, że spór dotyczący sprawy związanej ze skargą przewidzianą przez dział VIII kpa nie podlega kognicji sądów administracyjnych, bez wątpienia musi prowadzić do odrzucenia skargi skierowanej do sądu administracyjnego. W sytuacji bowiem gdy skarga, z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego jest niedopuszczalna, nie jest możliwe dokonanie merytorycznej oceny zasadności skargi, a więc badanie zaskarżonego aktu lub czynności oraz postępowania przeprowadzonego przez organ administracji pod względem zgodności z prawem. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 5 § 1 pkt 1 ppsa.