II SA/Go 841/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia do służby uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia M.W. do służby w Izbie Celnej podnosząc, że nie każde orzeczenie kończące postępowanie karne oceniane w oderwaniu od podstawy prawnej jego podjęcia mimo, że nie doprowadza do skazania, może skutecznie prowadzić do przywrócenia do służby. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...] M.W. został, na podstawie art. 25 ust.1 pkt 8 a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U Nr 72, poz. 802, ze zmianami), zwolniony ze służby z dniem 31 sierpnia 2003 r. W oparciu o przedłożone dokumenty ustalono, że wyrokiem Sądu Rejonowego w sprawie IIIK 1403/96 M.W. został uznany za winnego popełnienia występku (poświadczenie nieprawdy w zamian za uzyskanie korzyści majątkowej) i został skazany na karą jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności. Wykonanie wymierzonej kary Sąd warunkowo zawiesił, wyznaczając trzyletni okres próby. Jednocześnie M.W. został zobowiązany do zapłacenia grzywny, a także orzeczony został wobec niego zakaz wykonywania zawodu funkcjonariusza celnego na okres trzech lat. W wyniku wniesionej apelacji Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego uznając, że przypisany M.W. czyn stanowi przestępstwo z art. 271 §2 k.k. i postępowanie wobec oskarżonego umorzył z powodu przedawnienia karalności czynu. Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. M.W. wniósł o przywrócenie do służby w związku z uchyleniem art. 25 ust.1 pkt 8 a cytowanej wyżej ustawy, który to przepis był podstawą jego zwolnienia. W ocenie organu I instancji umarzając postępowanie Sąd Okręgowy nie podważył trafności ustaleń Sądu Rejonowego co do winy M.W., jako oskarżonego. W tym zakresie ustalenia te uznał za prawidłowe. Ponadto zdaniem Sądu M.W. dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu skoro nieprawidłowo, w sposób niezgodny z procedurami dokonał odprawy celnej, jednakże z uwagi na zmianę jego kwalifikacji i uznanie, że - przy braku dowodów na działanie z chęci osiągnięcia korzyści majątkowej - stanowi on wypadek mniejszej wagi, zagrożony karą niższą niż w przypadku kwalifikacji przyjętej przez Sąd Rejonowy, nie może zostać ukarany, bowiem od momentu jego popełnienia minęło 10 lat i nastąpiło przedawnienie karalności. Zasadność wniosku o przywrócenie do służby winna zostać oceniona z uwzględnieniem art. 2 ust.2 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 53, poz. 311). Wymieniony wyżej przepis ustawy stanowi, że funkcjonariusza celnego, na jego wniosek, przywraca się do służby w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie uchylonych przepisów tj. art. 25 ust. 1 pkt 8 a lub 8 b. M.W. został zwolniony ze służby na podstawie art. 25 ust.1 pkt 8 a cytowanej wyżej ustawy i aby skutecznie wnosić o przywrócenie go do służby musiałby zatem wykazać, że w jego sprawie zapadło orzeczenie sądowe wskazujące na bezzasadność przesłanek do wniesienia aktu oskarżenia . Natomiast wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 2005 r. w sprawie IV Ka 1208/03, zdaniem organu, nie jest tego rodzaju orzeczeniem. Sąd apelacyjny wskazując na trafność ustaleń Sądu Rejonowego co do winy M.W. potwierdził zasadność wniesionego aktu oskarżenia. Istnienie ujemnej przesłanki formalnej (przedawnienia karalności) i konieczność umorzenia postępowania karnego z powodu niemożności ukarania nie mieści się w warunkach umożliwiających skuteczne ubieganie się o przywrócenie do służby wskazanych przez ustawodawcę w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej. M.W. pozwem z dnia [...] kwietnia 2008 r. wystąpił do Sadu Rejonowego, Wydziału pracy przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej o nakazanie przywrócenia do służby celnej i zasądzenie 2412 zł. tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008r. odrzucił pozew. Postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. Sąd Okręgowy sygn. akt VI Pz 24/08 zmienił zaskarżone postanowienie Sądu Rejonowego i sprawę przekazał do rozpoznania Dyrektorowi Izby Celnej . Sąd Okręgowy uznał, że droga sądowa jest niedopuszczalna. Decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej , na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., w związku z art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641, ze zmianami ), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 roku nie narusza przepisów prawa. Ponadto organ podniósł, iż aby skutecznie wnosić o przywrócenie do służby M.W. musiałby wykazać, że w jego sprawie zapadło orzeczenie sądowe wskazujące na bezzasadność przesłanek do wniesienia aktu oskarżenia, przy czym w dalszej części uzasadnienia organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r. (sygn. akt K 1/04, OTK-A 2004/9/93), oraz argumenty prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu I instancji. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył M.W. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji M.W. zarzucił naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie wymienionego przepisu w odniesieniu do skarżącego w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz powołał się na argumenty tożsame z twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zmianami), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami) - zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, iż decyzja ta uchybia prawu. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 133 p.p.s.a. podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy. W myśl natomiast art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Poza sporem pozostaje, że w niniejszej sprawie skarżący został wydalony ze służby w oparciu o przepis art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz.1641, ze zmianami ) – zwanej dalej "ustawą". Przepis powyższy stanowił, iż funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku: wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego. Przeciwko M.W. taki akt oskarżenia został wniesiony, jednak postępowanie karne toczące się przeciwko skarżącemu w wyniku wniesionej apelacji zostało wyrokiem Sądu Okręgowego umorzone z uwagi na przedawnienie karalności za zarzucane mu przestępstwo. Zgodnie z art. 28 ustawy funkcjonariuszowi celnemu, który został przeniesiony na niższe stanowisko, niższy stopień lub zwolniony ze służby w związku ze skazaniem prawomocnym wyrokiem lub wydaniem orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, kierownik urzędu proponuje pełnienie służby na poprzednich warunkach w razie uchylenia prawomocnego wyroku skazującego lub orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego i wydania wyroku uniewinniającego lub orzeczenia o umorzeniu postępowania karnego. Ustawa zmieniająca z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 53, poz. 311) uregulowała w ramach przepisów intertemporalnych skutki uchylenia przepisu stanowiącego podstawę wydania wobec skarżącego decyzji o zwolnieniu ze służby celnej, czyli art. 25 ust. l pkt 8a ustawy o Służbie Celnej stanowiąc w art. 2 ust. 2, że funkcjonariusza celnego, przywraca się do służby w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie art. 25 ust. l pkt 8a lub 8b ustawy wymienionej w art. 1 ustawy zmieniającej. Wspomniany przepis art. 2 ust 2 ustawy zmieniającej w całości reguluje uprawnienia już zwolnionych w oparciu o wymienione w nim przepisy funkcjonariuszy celnych. Powyższy przepis w sposób wyraźny przewiduje więc możliwość przywrócenia do służby na poprzednich warunkach w przypadku orzeczenia o umorzeniu postępowania karnego, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Ustawodawca nie różnicuje tu z jakich przyczyn przedmiotowe umorzenie miałoby nastąpić, wskazuje tylko ogólnie, że w stosunku do wnioskodawcy musi zapaść orzeczenie o umorzeniu postępowania karnego. W tym miejscu należy zaznaczyć, że nie można interpretować przepisu w sposób rozszerzający, w przypadku możliwości zaistnienia negatywnego skutku dla strony. Pomimo tego, iż umorzenie postępowania karnego nastąpiło z uwagi na przedawnienie przestępstwa, biorąc pod uwagę dyspozycję art. 28 ustawy należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka do przywrócenia skarżącego do służby. Sąd Okręgowy w toczącym się postępowaniu karnym stwierdził , że skarżący dopuścił się przestępstwa określonego w art. 271 § 2 k.k., ale postępowanie umorzył. Ustawa o Służbie Celnej w art. 25 ust. 1 przewiduje zwolnienie funkcjonariusza ze służby w wypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione umyślnie, a w przedmiotowej sprawie takiego skazania prawomocnym wyrokiem nie było. Organy, przywracając do służby byłego funkcjonariusza, mając na względzie charakter pełnionej służby i związanych z nią obowiązkach, mogą oczywiście rozważać czy w przypadku skarżącego nie doszło do utraty zaufania niezbędnego do wykonywania obowiązków służbowych, w szczególności w przypadku funkcjonariusza celnego wykonującego czynności z zakresu kontroli celnej lub związane z nadawaniem towarom przeznaczenia celnego, ale ta sytuacja nie była przedmiotem niniejszego postępowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami ), orzekł jak w sentencji wyroku.