II SA/Go 842/11
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2011-12-08
Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Maria Bohdanowicz, Marek Szumilas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności składkowych z powodu niewykazania przez wnioskodawczynię całkowitej nieściągalności lub wystąpienia przesłanek uzasadniających umorzenie w szczególnie uzasadnionym przypadku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo odmówiły umorzenia należności składkowych, ponieważ wnioskodawczyni nie wykazała całkowitej nieściągalności zobowiązań ani nie przedstawiła wystarczających dowodów na poparcie twierdzeń o swojej bardzo złej sytuacji materialnej i rodzinnej, które uzasadniałyby umorzenie w trybie uznania administracyjnego. Wnioskodawczyni nie udokumentowała swoich wydatków ani nie wykazała, że dochody jej rodziców pozwalają na utrzymanie jej rodziny, a podawane przez nią informacje były sprzeczne.Stan faktyczny
A.O. wniosła o umorzenie należności składkowych z powodu złej sytuacji materialnej, wskazując na bezrobocie i utrzymywanie studiujących córek. Organy ZUS odmówiły umorzenia, uznając, że wnioskodawczyni nie wykazała całkowitej nieściągalności ani nie przedstawiła wystarczających dowodów na swoją trudną sytuację materialną i rodzinną, a podawane przez nią informacje były sprzeczne. Po wyczerpaniu drogi odwoławczej, A.O. wniosła skargę do WSA, która została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Marek Szumilas Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A.O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych na ubezpieczenia oddala skargę.
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2011r. A.O. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział o umorzenie należności z tytułu składek za okres od [...] sierpnia 2007 r. do [...] stycznia 2011 r.
W uzasadnieniu wniosku podniosła, że nie jest w stanie opłacić zaległych składek z powodu bardzo złej sytuacji materialnej. Wskazała, że jest osobą bezrobotną i ma na utrzymaniu dwie studiujące córki. Dodatkowo stwierdziła, że jej działalność gospodarcza była zarejestrowana od [...] sierpnia 2007 r. do [...] stycznia 2011 r. natomiast faktycznie była prowadzona od [...] października 2007 r. do [...] maja 2008 r.
Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia dokumentów umożliwiających dokonanie oceny jej sytuacji rodzinnej, materialnej i możliwości płatniczych oraz do złożenia przedmiotowego wniosku na urzędowym formularzu.
Dodatkowo organ poinformował A.O., że wszczął z urzędu postępowanie zmierzające do uzyskania dokumentów i dowodów służących ustaleniu jej stanu materialnego.
Odpowiadając na zapytanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Powiatowy Urząd Pracy pismem z dnia [...] lutego 2011 r. poinformował organ, że A.O. w okresie od dnia uzyskania statusu osoby bezrobotnej nie otrzymała żadnej propozycji pracy. Prezydent Miasta pismem z dnia [...] lutego 2011 r. wskazał, że A.O. nie figuruje w operacie ewidencji gruntów i budynków miasta. Starosta w piśmie z dnia [...] lutego 2011 r. stwierdził, iż wnioskodawczyni nie posiada nieruchomości gruntowych położonych na terenie powiatu. Następnie pismem z dnia [...] lutego 2011 r. zastępca Dyrektora Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej wskazał, że A.O. nie figuruje w bazie danych jako osoba korzystająca ze świadczeń z pomocy społecznej.
Natomiast A.O. w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia [...] lutego 2011 r. nadesłała oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, w którym wskazała, iż wraz z mężem A.O., z powodu braku pracy i bardzo złej sytuacji materialnej, zamieszkują u rodziców – emerytów i korzystają z ich pomocy. Wskazała, że koszty utrzymania mieszkania ponoszą rodzice, którzy pomagają im również w codziennym utrzymaniu. Wskazała, że ma dwie studiujące córki, które są na własnym utrzymaniu. Przedstawiła również zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach, zaświadczenie o wysokości dochodów uzyskanych w 2007, 2008, 2009 i 2010 roku, oświadczenie, iż nie jest przedsiębiorcą, oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis oraz decyzję o wykreśleniu jej działalności z ewidencji działalności gospodarczej.
Pismem z dnia [...] marca 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział poinformował A.O. o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie dokumentami. Jednakże nie skorzystała ona przysługującego jej prawa.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił A.O. umorzenia należności składkowych na ubezpieczenia za okres 08/2007-01/2011 w tym:
1.ubezpieczenie społeczne - za okres 08/2007-01/2011 w kwocie 12.208,31 zł w tym:
a) składki 10.955,31 zł,
b) odsetki liczone na dzień [...].02.2011 r. 1.253,00 zł,
2. ubezpieczenie zdrowotne - za okres 08/2007-01/2011 w kwocie 10.825,20 zł w tym:
a) składki 9.150,20 zł,
b) odsetki liczone na dzień [...].02.2011 r. 1.669,00 zł,
3. Fundusz Pracy za okres 09/2009-01/2011 w kwocie 776,21 zł w tym:
a) składki 776,21 zł,
b) odsetki liczone na dzień [...].02.2011 r. 0,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w toku postępowania ustalono, iż A.O. mieszka wspólnie z mężem A.O. w mieszkaniu należącym do rodziców, korzystając z ich pomocy. Jako osobę prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe wskazała męża, nie przedłożyła jednak dokumentów ani nie udzieliła informacji o wysokości osiąganego dochodu z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Nie określiła również wysokości ponoszonych wydatków związanych z prowadzonym gospodarstwem domowym, wskazując jedynie, że wszystkie koszty związane z kosztami utrzymania ponoszą rodzice-emeryci. Nie zgłosiła również innych zobowiązań. Dodatkowo organ pierwszej instancji stwierdził nieścisłość w udzielonej informacji na temat kosztów związanych z utrzymaniem córek, bowiem we wniosku A.O. wskazała, że są one na jej utrzymaniu, natomiast w oświadczeniu stwierdziła, iż są na utrzymaniu własnym.
Zdaniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych udzielone informacje oraz przedłożone dokumenty nie umożliwiły dokonania rzetelnej i wnikliwej oceny sytuacji materialnej zobowiązanej.
Dodatkowo organ pierwszej instancji wskazał, że umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną w szczególnie uzasadnionych przypadkach i tylko w sytuacji zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności Zakład Ubezpieczeń Społecznych może skorzystać z danego mu uprawnienia. Dodatkowo zaznaczyć należy, że podejmując decyzję uznaniową każdy organ administracji publicznej, a więc również Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako k.p.a.) ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny - co oznacza, iż rozpatrując wniosek o umorzenie należności organ musi mieć na uwadze stan finansów publicznych, jak również musi dbać o przestrzeganie dyscypliny budżetowej państwa. Organ podkreślił, że opłacenie należności składkowych nie jest jednak przywilejem, lecz obowiązkiem wynikającym z zapisów ustawowych. Podjecie decyzji o umorzeniu oznaczałoby, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych akceptuje zachowania płatników, którzy prowadząc działalność gospodarczą dopuścili się do nieprzestrzegania obowiązujących przepisów w zakresie obowiązku ubezpieczeń.
Pismem z dnia [...] maja 2011 r. A.O. wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponownie rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu wniosku wskazała, że mieszka wspólnie z mężem A.O., który ma zarejestrowaną działalność gospodarczą, ale której faktycznie nie prowadzi i nie osiąga z niej dochodów. Jest on wielokrotnie wpisany jako dłużnik do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych przez Sąd Rejonowy. Wskazała również, że przeciwko mężowi wielokrotnie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, w którego toku ustalano, iż nie posiada on żadnego majątku i nie uzyskuje dochodów. Dodatkowo wskazała, że od [...] maja 2002 r. ma z mężem zawartą, umowę wyłączającą wspólność małżeńską. Odnośnie zaś stwierdzonej w decyzji organu pierwszej instancji nieścisłości dotyczących kosztów związanych z utrzymaniem dzieci A.O. oświadczyła, że jej córki są pełnoletnie i są na własnym utrzymaniu.
W nawiązaniu do uwagi zawartej w decyzji dotyczącej nie wyrejestrowania się z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z chwilą faktycznego zaprzestania działalności odwołująca się wskazała, że nie zamykała działalności gospodarczej z myślą o jej ewentualnej kontynuacji. Zamknęła ją wówczas, gdy nie powiodły się wszelkie starania z tym związane.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział decyzją z dnia [...] września 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzje własną z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że A.O. nie określiła wysokości ponoszonych wydatków związanych z prowadzonym gospodarstwem domowym udzielając ogólnikowej informacji, że wszelkie koszty związane z kosztami utrzymania ponoszą rodzice - emeryci. Organ podkreślił, że zarówno do wniosku o ponowne rozpatrzenie umorzenia należności jak i w trakcie trwania postępowania A.O. nie dostarczyła dokumentów związanych z jej sytuacją finansową.
Nadto organ rozpatrzył szczegółowo sytuację A.O. pod kątem art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm. – dalej jako u.s.u.s.) oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1356 – dalej jako rozporządzenie).
Organ drugiej instancji podzielił stanowisko i argumentację zawartą w decyzji organu pierwszej instancji, co do braku spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności. Wskazał, iż dla podjęcia decyzji o umorzeniu musi zostać udowodnione wystąpienie co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., potwierdzających w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości, że w danej sytuacji zachodzi całkowita nieściągalność, która oznacza nie tylko brak możliwości egzekwowania zadłużenia w obecnym stanie ale również nie rokuje szans na wyegzekwowanie należności w przyszłości. Zdaniem organu, skoro w stosunku do zobowiązanej nie było prowadzone postępowanie egzekucyjne z wyżej wskazanych przyczyn, brak jest podstaw do uznania, że w sprawie występuje całkowita nieściągalność należności. Oceniając sprawę pod w względem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie powyższych przepisów mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym, co oznacza, że prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi. Może on ale nie musi umorzyć należności, przy czym stwierdzenie istnienia przesłanek nie obliguje organu do zastosowania umorzenia należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Organ drugiej instancji dokonując ponownie analizy sytuacji finansowej i rodzinnej A.O. stwierdził brak możliwości jej oceny, bowiem zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji nie została udokumentowana sytuacja rodzinna wnioskodawczyni. Ponadto zdaniem organu drugiej instancji niezrozumiałe jest postępowanie zobowiązanej nieskorzystania z możliwości uzyskania pomocy finansowej z Ośrodka Pomocy Społecznej. Fakt otrzymania takiego świadczenia niewątpliwie wpłynąłby korzystnie na sytuację materialną zobowiązanej.
Powyższą decyzję A.O. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.
W uzasadnieniu skargi wskazała, iż nie jest w stanie opłacić zaległych składek z powodu bardzo złej sytuacji materialnej. Jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Urzędzie Pracy. Nadto podniosła, że jej działalność gospodarcza była zarejestrowana od [...] sierpnia 2007 r. do [...] stycznia 2011 r., natomiast faktycznie prowadzona była od [...] października 2007r. do [...] maja 2008r. Została zakończona ponieważ firma nie osiągnęła dochodów pozwalających na jej utrzymanie.
Dodatkowo A.O. wskazała, że ma na utrzymaniu dwie studiujące córki. Mieszka wspólnie z mężem A.O., który ma zarejestrowaną działalność gospodarczą, której faktycznie nie prowadzi i nie osiąga dochodów. Jest on wielokrotnie wpisany jako dłużnik do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych przez Sąd Rejonowy.
Jednocześnie stwierdziła, że jest po wstępnej rozmowie z pracownikiem Centrum Pomocy Rodzinie i Polityki Społecznej oraz w trakcie kompletowania dokumentów niezbędnych do otrzymania pomocy.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] września 2011 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] odmawiającą umorzenia należności składkowych na ubezpieczenia, zatem podstawę materilanoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Zgodnie z art. 28 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń (ust. 1). Należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (ust. 2). Natomiast całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (ust. 3).
Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (ust. 3a).
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych (ust. 3 b).
Umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty (ust. 4).
Z kolei § 3 ust. 1 rozporządzenia wskazuje, iż Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Wskazać należy, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Podlegają one kontroli sądowej, ale ze względu na specyficzny charakter spraw, których dotyczą, kontrola ta ma zakres nieco ograniczony. Jeżeli zatem organ poprawnie przeprowadzi postępowanie dowodowe i dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, to samo wyprowadzenie wniosku przesądzającego
o wyniku sprawy jest zagadnieniem natury słusznościowej, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego.
Z tego też względu kontrola sądowa zmierza jedynie do ustalenia czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2006, s. 505).
W celu prawidłowego zastosowania art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. konieczne jest zatem zbadanie sytuacji finansowej strony, na którą oprócz wysokości osiąganych dochodów wpływ ma także wielkość stałych obciążeń, to jest opłaty za energię elektryczną, telefon, gaz itp. Zgromadzony materiał dowodowy powinien pozwolić na ustalenie, jaką rzeczywiście kwotą wnioskodawca dysponuje.
Ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Wskazać jednakże należy, że nie wystarczy, iż wnioskodawca wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż należy to do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter wyjątkowy.
W tym miejscu wskazać należy, że A.O. w złożonych wnioskach powołuje się na trudną sytuacją materialną, jednakże wezwana przez organ pierwszej instancji do przedłożenia dokumentów umożliwiających dokonanie oceny jej sytuacji rodzinnej, materialnej i możliwości płatniczych wskazała jedynie, iż wraz z mężem A.O. jest na utrzymaniu rodziców emerytów i to oni ponoszą wszelkie koszty utrzymania mieszkania oraz pomagają im w codziennym utrzymaniu. Powyższe oświadczenie podtrzymała również w postępowaniu prowadzonym przez organ drugiej instancji dodatkowo wskazując, że jej mąż ma zarejestrowaną działalność gospodarczą, której faktycznie nie prowadzi i nie osiąga dochodów. Jest on wielokrotnie wpisany jako dłużnik do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych przez Sąd Rejonowy. Wskazała również, że przeciwko mężowi wielokrotnie było prowadzone postępowanie egzekucyjne, w którego toku ustalano, iż nie posiada on żadnego majątku i nie uzyskuje dochodów. Dodatkowo wskazała, że od [...] maja 2002 r. ma z mężem zawartą, w formie aktu notarialnego, umowę wyłączającą wspólność małżeńską. Oświadczyła również, że jej córki są pełnoletnie i są na własnym utrzymaniu.
W postępowaniu drugoinstancyjnym skarżąca nie przedłożyła zatem żadnych nowych dokumentów obrazujących sytuację finansową jej rodziny, takich jak np. rachunki związane z utrzymaniem mieszkania, chociażby były one opłacane przez rodziców.
W zaistniałej sytuacji należało podzielić pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, iż na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego brak jest możliwości oceny sytuacji finansowej i rodzinnej A.O..
Zaznaczyć również należy, że skarżąca wielokrotnie podaje sprzeczne informacje na temat utrzymania córek, bowiem w złożonej do tutejszego Sądu skardze podniosła, niezgodnie z oświadczeniem złożonym w postępowaniu przed organem drugiej instancji, iż ma na utrzymaniu dwie studiujące córki.
Analiza akt sprawy budzi uzasadnione wątpliwości co do rzetelności przedstawionych przez skarżącą oświadczeń co do jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej. W ocenie Sądu zasady doświadczenia życiowego oraz logicznego rozumowania nakazują w szczególności poddać w wątpliwość twierdzenia, iż skarżąca jej mąż oraz dwie pełnoletnie córki pozostają na wyłącznym utrzymaniu rodziców skarżącej – emerytów. W tym zakresie podkreślić należy, iż A.O. nie przedstawiła, mimo wezwania organów, nawet przybliżonego zestawienia miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem jej rodziny tj. opłatami związanymi z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, poborem mediów, wyżywieniem, zakupem środków higieny itp. Nie wykazała również w żaden sposób, iż dochód rodziców pozwala im na poniesienie kosztów własnego utrzymania oraz dodatkowo czterech pełnoletnich osób. Zasadnie także organ wskazywał, iż rodzina skarżącej nie ubiegała się nawet o uzyskanie pomocy w ramach pomocy społecznej. Takie starania skarżąca czyniła dopiero na późniejszym etapie. Te wszystkie okoliczności, w ocenie Sądu, potwierdzają zasadność dokonanych przez organ ustaleń i oceny, iż w przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała, aby zaistniały przesłanki do umorzenia należnych składek.
Dodatkowo w ocenie Sądu wskazany przez skarżącą sposób powstania zaległości wynikający z niepowodzenia w prowadzeniu działalności, nie może przemawiać za potraktowaniem jej przypadku jako wyjątkowego. Wręcz przeciwnie argumentacja skarżącej, iż jej działalność gospodarcza była zarejestrowana od [...] sierpnia 2007 r. do [...] stycznia 2011 r., zaś faktycznie prowadzona była od [...] października 2007 r. do [...] maja 2008 r. działa poniekąd na jej niekorzyść. Wskazać bowiem należy, że w przypadku gdy prowadzona działalność została faktycznie zakończona należało ją wyrejestrować, a nie prowadzić w dalszym ciągu i generować w związku z tym kolejne zobowiązania. Skarżąca podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej powinna być świadoma ciążących na niej w tym zakresie obowiązków.
Na marginesie wskazać jednak należy, iż w niniejszym postępowaniu z uwagi na przedmiot decyzji, ocenie sądu nie podlegała kwestia wysokości zaległości
i sposobu wyliczenia należnych składek.
Nadto podkreślić raz jeszcze należy, iż nawet zaistnienie przesłanki umorzenia należności nie tworzy automatycznie po stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obowiązku jej umorzenia. Instytucja umorzenia jest bowiem oparta na zasadzie uznania administracyjnego, które powoduje, iż nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Organ wydający decyzję, korzystając z uznania administracyjnego, dokonuje wyboru rozstrzygnięcia i może – mimo istnienia przesłanki – odmówić uwzględnienia wniosku strony.
Kontrolując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Na marginesie zaznaczyć należy, że oddalenie skargi w przedmiotowej sprawienie nie pozbawia skarżącej możliwości ponownego złożenia wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie przedmiotowych składek w całości lub w części, w przypadku zaistnienia wskazanych wyżej przesłanek, wraz ze stosowną dokumentacją.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło