II SA/Go 844/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2015 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.R. o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi. 24 grudnia 2014 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek A.R. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. poprzez zwolnienie od wpisu od skargi w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że do dnia [...] stycznia 2015 r. otrzymywała zasiłek macierzyński w kwocie 3.200 zł, zaś wynagrodzenie jej męża wynosi 1.700 zł (brutto). A.R. oświadczyła, że mieszka u rodziców i uiszcza rachunki za prąd (175 zł) oraz ogrzewanie (350 zł). Nadto skarżąca podała, że w jej małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. W uzupełnieniu złożonego wniosku A.R. oświadczyła, że w trakcie urlopu wychowawczego nie otrzymuje zasiłku wychowawczego i przedłożyła zaświadczenie o dochodach męża. Wniosek jest uzasadniony. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., Nr 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Wpis w przedmiotowej sprawie wynosi zaś 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Należy wskazać, że do dnia [...] stycznia 2015 r. A.R. otrzymywała zasiłek macierzyński w kwocie 3.200 zł (netto), zaś od dnia 6 stycznia 2015 r. skarżąca przebywa na urlopie wychowawczym. A.M. oświadczyła, że nie otrzymuje żadnych świadczeń w związku z urlopem wychowawczym. Zważyć trzeba, że wynagrodzenie męża skarżącej jest niskie 1.144 zł (netto). Nie można również pominąć, że skarżąca wychowuje troje małoletnich dzieci. Z wyciągu z rachunków bankowych wynika, że A.R. dysponuje niewielkimi środkami pieniężnymi. Powyższe okoliczności uzasadniają tezę, że skarżąca nie posiada możliwości poczynienia wydatków nie służących bieżącemu – koniecznemu utrzymaniu. Konstatując należy stwierdzić, że wniosek A.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu od skargi jest uzasadniony i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. został uwzględniony.