II SA/Go 848/14
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2015-01-21
Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Jacek Jaśkiewicz, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić ostateczną decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności w trybie art. 155 k.p.a., jeśli przepisy szczególne (w tym rozporządzenie dotyczące pomocy finansowej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania) sprzeciwiają się takiemu rozstrzygnięciu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić ani zmienić ostatecznej decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w trybie art. 155 k.p.a., jeśli przepisy szczególne, takie jak § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia o pomocy finansowej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, stanowią bezwzględną przeszkodę do takiego rozstrzygnięcia. Przepis ten, określający konsekwencje prawne zaniechania działalności rolniczej, nie pozostawia organowi swobody decyzyjnej i wyłącza możliwość zastosowania art. 155 k.p.a., który wymaga braku takich przeciwwskazań.Stan faktyczny
Skarżący Z.K. został decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Powodem było zaniechanie działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW po przekazaniu gospodarstwa synowi. Skarżący wnosił o ponowne rozpatrzenie sprawy, umorzenie należności lub uchylenie decyzji, argumentując ciągłością prowadzenia gospodarstwa przez syna i wykorzystaniem środków na działalność rolniczą. Organy administracji odmawiały zmiany decyzji, wskazując na brak podstaw prawnych w trybie art. 155 k.p.a. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] - działając z upoważnienia Prezesa Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa - Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, powołując się na przepisy art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 – dalej "ustawa o Agencji") i § 9 ust. 2 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 73 poz. 657 ze zm. – dalej "rozporządzenie ONW"), art. 49 ust 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. WE nr 327 z 12.12.2001 r.) w związku z art. 80 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE nr L 141 z 30.04.2004 r. ) oraz art. 73 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141/18 z 30.04.2004) w związku z art. 71 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004r.) oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej "k.p.a.") orzekł o ustaleniu Z.K. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Organ wskazał, że płatność na rok 2004 przyznana została Z.K. decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] przyznano wnioskodawcy płatność na rok 2005. Na rok 2006 odmówiono Z.K. płatności ONW decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], wskazując na okoliczność przekazania aktem notarialnym gospodarstwa (rep. Nr [...]) w zamian za rentę strukturalną.
Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ONW w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem producent rolny zwraca całość płatności ONW, za okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW.
Decyzja ta została doręczona wnioskodawcy dnia 11 grudnia 2008 r.
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2009 r. Z.K. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie żądanej należności – w wysokości 8592 zł. Podkreślił, że gospodarstwo rolne przekazał synowi i w jego przekonaniu istnieje ciągłość jego prowadzenia, jego następca ma prawo do takich świadczeń jak jego poprzednik. Uzupełniając złożony wniosek pismem z dnia [...] lutego 2009 r. wnioskodawca wyjaśnił, iż chodzi mu o ponowne rozpatrzenie sprawy, umorzenie należności i stwierdzenie, iż nie jest on zobowiązany do zwrotu przedmiotowej należności, podkreślając przekazanie gospodarstwa synowi, ciągłość jego prowadzenia, a także okoliczność, że nie jest wzbogacony o przyznaną płatność, bowiem wykorzystał ją w prowadzonej w tamtym czasie działalności rolniczej.
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stwierdził, na podstawie art. 134 w zw. z art. 123 k.p.a. uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. Z.K. zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zawieszenie wykonalności tytułu wykonawczego Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2013 r. oraz uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. podnosząc dotychczas podnoszoną w swoich podaniach argumentację. W wyniku wezwania przez organ do sprecyzowania żądania, przez wskazanie, czy stanowi ono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r., odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, którą odmówiono mu przyznania płatności na rok 2006, czy też wniosek o uchylenie którejś z w/w decyzji w trybie art. 155 k.p.a., czy też wniosek złożony w innym trybie określonym przepisami k.p.a., Z.K. pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. wskazał, iż wnosi o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r., wyjaśniając jednocześnie, że nie potrafi sprecyzować właściwego trybu postępowania, z uwagi na nieznajomość prawa.
Minister przekazał podanie Z.K. Prezesowi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r.
Prezes Agencji wezwaniem z dnia [...] września 2013 r. wezwał Z.K. do sprecyzowania treści złożonego żądania, wyjaśniając przesłanki orzekania w trybie art. 145 k.p.a., art. 155 k.p.a. , art. 156 k.p.a. Jednocześnie organ wyjaśnił, że umorzenie należności może nastąpić w trybie określonym w § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. z 2010 r. nr 258 poz. 1747).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Z.K. w piśmie z dnia [...] października 2013 r. wskazał, że wnosi o uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. i wstrzymanie wdrożonej egzekucji w trybie art. 155 k.p.a. wyjaśniając jednocześnie, że argumenty uzasadniające uchylenie kwestionowanej decyzji wskazał w poprzednich swoich pismach.
Wniosek Z.K., z powołaniem na wejście w życie z dniem 1 sierpnia 2012 r. zmiany art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa określającym, że właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności, został przekazany do Kierownika Powiatowego ARiMR (pismem z dnia [...] października 2013 r.).
Kierownik Biura Powiatowego decyzja z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] odmówił Z.K. zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. wskazując, iż nie jest to decyzja w oparciu o którą strona nabyła prawo, a tym samym nie podlega dyspozycji art. 155 k.p.a. Decyzję tą Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] wskazując, że organ I instancji nie wyjaśnił w sposób rzeczowy przesłanek, którymi kierował się w swoim rozstrzygnięciu, stwierdzając, że decyzja z dnia [...] grudnia 2008 r. nie może być uchylona w trybie art. 155 k.p.a.
Kolejną decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego odmówił zmiany decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. Powołując się na przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. oraz § 9 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. nr 40 poz. 329) wskazał, że w stwierdzony okolicznościach faktycznych i prawnych doszło do spełnienia przesłanek warunkujących orzeczenie o obowiązku zwrotu przez wnioskodawcę dotychczas otrzymanych płatności ONW. Podkreślił, że okoliczność przepisania gospodarstwa na syna oraz wydatkowania otrzymanych płatności na wchodzące w skład tego gospodarstwa działki nie mogą zostać uznane za przyczynę uzasadniającą zmianę lub uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r.
W odwołaniu od w/w decyzji Z.K. wniósł o zmianę lub umorzenie żądanej kwoty należności albo uchylenie zaskarżonej odwołaniem decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Stwierdził, że płatność wypłacono mu zasadnie, w związku z realizacją prac w gospodarstwie rolnym, on zaś pobrał je w dobrej wierze i nie został o pobrane płatności wzbogacony. Nadto wskazał, ze decyzja o zwrocie płatności jest dla niego krzywdząca ponieważ do dnia [...] listopada 2006 r. prowadził osobiście gospodarstwo rolne, a przekazał je osobie, która za ten okres nie mogłaby uzyskać płatności ONW. Podkreślił także nierówne traktowanie producentów rolnych wskazując, że w analogicznych sprawach organ nie obciążył innych producentów obowiązkiem zwrotu pobranych płatności.
Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego z dnia [...] marca 2014 r.
W uzasadnieniu organ omówił zasady postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. oraz przepis art. 29 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ( Dz. U. z 2013 r. poz. 173 ze zm.). Organ wyjaśnił, że uchylając czy też zmieniając decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] wbrew przepisom stanowiącym podstawę jej wydania, które nie pozostawiają organowi administracji swobody wyboru rozstrzygnięcia, postąpił by wbrew intencji ustawodawcy naruszając tym samym powołane przepisy. Podkreślił, że w niniejszej sprawie zastosowaniu trybu art. 155 k.p.a. sprzeciwia się przepis § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. W ocenie Dyrektora Oddziału decyzja z dnia [...] grudnia 2008 r. wydana została prawidłowo. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że strona podnosi argumentację, która wiąże się z postępowaniami dotyczącymi płatności ONW za lata 2004, 2005, 2006, zakończonych odrębnymi ostatecznymi decyzjami, które nie podlegają uwzględnieniu w tym postępowaniu. Natomiast odwołanie nie zawiera argumentów, które stosownie do treści art. 155 k.p.a., uzasadniały by zmianę lub uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r.
W skardze z dnia [...] czerwca 2014 r. Z.K. podniósł argumenty zawarte uprzednio w odwołaniu podkreślając nierozpatrzenie ich przez organ.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR potrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
W piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżący wskazał, ze w odpowiedzi na skargę organ nie podniósł żadnych nowych argumentów i ponownie podniósł argumentację zawartą w odwołaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Z art. 135 ww. ustawy wynika zaś, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Wydane zostały w oparciu o przepis art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodek postępowania administracyjnego. Przepis art. 155 k.p.a. stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Wynika z tego, że dla zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo (lub nałożono na nią obowiązek), łącznie muszą być spełnione przesłanki: istnienie decyzji ostatecznej, za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji, brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych.
Co istotne, w kontekście podnoszonego przez stronę skarżącą zarówno we wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie, następnie w odwołaniu oraz w skardze żądania ponownego rozpatrzenia sprawy, przedmiotem takiego postępowania nie jest więc merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych wyżej warunków. Brak spełnienia któregokolwiek z nich, wklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji. Wynika to bowiem z tego, że istotą postępowania w trybie art. 155 k.p.a. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., I OSK 586/06, LEX nr 320845) W wyroku z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1810/09, LEX nr 746810 stwierdzono, że: celem postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. jest ustalenie zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. Nie zmierza ono do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy już ostatecznie zakończonej. W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory.
Podkreślić jednocześnie należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przepis art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, a zatem takich, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględniać interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania określonej treści decyzji (por. przykładowo: wyroki NSA z dnia 9 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 756/12, z dnia 25 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 607/10). Zasadniczym warunkiem uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. jest to, aby przepisy szczególne nie sprzeciwiały się takiemu rozstrzygnięciu. Zastosowanie przepisu art. 155 k.p.a. nie może bowiem naruszać innych przepisów, ani też nie może stanowić gratyfikacji za łamanie prawa. Dopiero po ustaleniu, że uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej nie sprzeciwiają się przepisy szczególne, można przystąpić do badania czy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym słuszny interes strony nie może stać w kolizji z interesem społecznym (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 770/05).
Tym samym rozpatrując wniesiony przez stronę skarżącą wniosek o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 155 k.p.a. organ nie był uprawniony do ponownego badania przesłanek, które leżały u podstaw wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], której podstawę materialnoprawną stanowił przepis art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji, lecz zobowiązany był do zbadania w pierwszej kolejności, czy w sprawie zachodzi brak przeciwwskazań do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej wynikających z przepisów ustaw szczególnych.
Oceniając zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego(oraz decyzję ją poprzedzającą), Sąd również nie może badać zasadności wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]. W granicach kompetencji wyznaczonych przez powołane wcześniej przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd badał, czy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie i oceniły sprawę uwzględniając treść art. 155 k.p.a.
W wyniku analizy niniejszej sprawy Sąd uznał, że postępowanie organów obu instancji było prawidłowe. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że organy prawidłowo ustaliły treść żądania strony zawartego we wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. Strona skarżąca była wielokrotnie pouczana w zakresie przysługujących jej środków prawnych w zakresie możliwości wzruszenia decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. w konsekwencji czego sprecyzowała swój wniosek, wskazując, iż wnosi o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 155 k.p.a. ( pismo z dnia [...] października 2013 r.).
Jak słusznie jednak wskazano w zaskarżonej decyzji, zmianie lub uchyleniu decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. sprzeciwiają się obowiązujące przepisy prawa. Orzekając bowiem w trybie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji, organ nie działa w zakresie uznania administracyjnego, tj. nie ma swobody wyboru sposobu rozstrzygnięcia. Obowiązek ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej, wynika wprost z przepisów w/w ustawy o Agencji. Obowiązek w tym zakresie wynika również z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L. 2004.141.18), zgodnie z którym w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Szczegółowe przesłanki zwrotu płatności ONW jako pobranych nienależnie określał – w dacie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. – przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej, zgodnie z którym w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, producent rolny zwraca: 1) całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło: a) na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW, b) na części działek rolnych położonych na obszarze ONW, a łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż hektar; 2) część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Tym samym bezwzględny obowiązek wydania przez właściwy organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności ONW aktualizuje się wraz z ustaleniem zaistnienia przesłanki zaniechania prowadzenia działalności rolniczej oraz brakiem wystąpienia przesłanek, które wyłączają podstawy do żądania ich zwrotu. Stwierdzenie, czy przyznane kwoty pomocy czy płatności są przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, jest wynikiem ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji. Stanowcza regulacja zawarta w przepisie § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ONW nie pozwala na korygowanie ustaleń faktycznych w zakresie powstania obowiązku zwrotu świadczenia elementami natury słusznościowej czy celowościowej, z powołaniem się na interes społeczny lub słuszny interes strony.
Tym samym wskazany przepis stanowi szczególną normę prawną stojącą na przeszkodzie zmiany lub uchyleniu decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Uchylenie decyzji z dnia [...] grudnia 2008 r. powodowałoby w istocie skutek w postaci zniesienia sankcji wobec podmiotu, który uchybił przepisom prawa, co jest nie do zaakceptowania w kontekście w/w przepisów prawa, a także zasad praworządności.
W tym stanie sprawy, nie jest zatem możliwe uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. , z uwagi na wystąpienie negatywnej przesłanki w postaci istnienia przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych. Inkryminowana decyzja, wydana została w oparciu o przepis bezwzględnie określający konsekwencje prawne zaprzestania realizacji zobowiązania ONW, a który nie pozostawia organowi swobody wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy, co wyłącza możliwość zastosowania trybu postępowania określonego w/w art. 155 k.p.a. (wyrok NSA z 15 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 888/97, ONSA 2000, Nr 1, poz. 36).
Odnosząc się do zarzutów skargi, podkreślić ponownie należy, że nie znajdują one uzasadnienia w niniejszej sprawie i w istocie nie odnoszą się do zaskarżonej decyzji, lecz zmierzają do merytorycznej polemiki z ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., co na tym etapie postępowania nie może odnieść zamierzonego skutku, w postaci uchylenia obowiązku orzeczonego tym rozstrzygnięciem.
Na marginesie jedynie wskazać należy, że powyższe nie pozbawia skarżącego uprawnienia do ubiegania się o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności lub rozłożenie płatność całości lub części należności na raty w oparciu o przepisy odrębne.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło