II SA/Go 852/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. - Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2011 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.M. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia części obiektu budowlanego do stanu poprzedniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 grudnia 2010 r., A.M. została wezwana do uiszczenia terminie 7 dni wpisu w wysokości 500 zł od wniesionej skargi. W ustawowym terminie (3 stycznia 2011 r.) skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku A.M. podała, że posiadane dochody wystarczają na zabezpieczenie bieżących zobowiązań. Skarżąca oświadczyła, że jest w zaawansowanej ciąży bliźniaczej i z tego tytułu ponosi wydatki na zakup lekarstw i badań lekarskich (400 zł). Skarżąca podała, że stałe miesięczne zobowiązania wynoszą 3.092 zł. Oświadczyła, że waz z mężem uzyskują dochód w wysokości 8.000 zł. Wniosek nie jest uzasadniony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04, niepublikowane) stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że wniosek A.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uzasadniony. Zważyć bowiem trzeba, że według oświadczenia skarżącej uzyskuje wraz z mężem miesięcznym dochodem w wysokości 8.000 zł. Nadto A.M. dysponuje wolnymi środkami pieniężnymi (7.193,32 zł- stan na dzień [...] stycznia 2011 r., 11.871,42 zł- stan na dzień [...] grudnia 2010 r.). Nie negując zatem ponoszonych wydatków związanych z eksploatacją mieszkania, zakupem lekarstw, spłatą kredytów, należy stwierdzić, że sytuacja materialna A.M. umożliwia jej poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wymaga bowiem podkreślenia, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Tytułem przykładu można wymienić osoby bezrobotne, korzystające z pomocy społecznej czy otrzymujące bardzo niskie świadczenia emerytalno-rentowe (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4 s. 36-39). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że wniosek A.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.