II SA/Go 857/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.T. na czynności Wojewody w przedmiocie prowadzenia postępowania administracyjnego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] września 2013 r. G.T. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. ze skargą, w której podała, że złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do rekompensaty za pozostawione mienie. Skarżąca podała, że postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. Wojewoda m.in. uznał, iż G.T., M.R., M.J.R., L.M.D., K.J.R. i E.R. spełniają wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez M.H. i M.H. w miejscowości [...], obecnie znajdującej się na terenie Ukrainy. Skarżąca w treści pisma nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, który nie uwzględnił przedstawionych przez nią dokumentów w postaci deklaracji nr [...] z dnia [...] marca 1938 r. oraz kontraktu kupna i sprzedaży z dnia [...] sierpnia 1931 r., a które zdaniem skarżącej mają fundamentalne znaczenie przy wycenie pozostawionego mienia. G.T. wniosła o uwzględnienie skargi "dotyczącej uznania niedopełnienia czynności przez organy administracji państwowej i uznanie w/w dokumentów za dowody w sprawie". W odpowiedzi na skargę Wojewoda podał, że skarga G.T. na "czynności administracji publicznej dotyczące obowiązków wynikających z przepisów prawa" jest bezzasadna i wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że decyzja w przedmiotowej sprawie nie została jeszcze wydana, albowiem postępowanie administracyjne zostało zawieszone. Organ dodał, że w myśl ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. dowodami, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia; orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd repatriacyjny; dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw. W przypadku braku takich dokumentów dowodami, które potwierdziłyby składniki pozostawionego mienia, ich rodzaj i powierzchnię mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej. Wojewoda podkreślił również, że w przedmiotowym postępowaniu jako dowód świadczący o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP, rodzaju i powierzchni tych nieruchomości przyjął wyrok Sądu Rejonowego Wydział Cywilny z dnia [...] lutego 1993 r. (sygn. akt [...]). Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 października 2013 r. skarżąca została wezwana do sprecyzowania skargi poprzez wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu bądź bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem przyjęcia, że skarga została wniesiona na bezczynność Wojewody w przedmiocie przyznania prawa do rekompensaty pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia [...] października 2013 r. G.T. podała, iż przedmiotem skargi z dnia [...] września 2013 r. są czynności administracji publicznej dotyczące obowiązków wynikających z przepisów prawa dotyczącego postępowania administracyjnego nr [...]. Wskazała, że przedmiotem zaskarżenia są czynności pracowników administracji państwowej, tj. pracowników Urzędu Wojewódzkiego niewłaściwie weryfikujących i oceniających materiał dowodowy załączony do wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przy czym poddanie we wskazanym przepisie wykonywania administracji publicznej kontroli sądu administracyjnego nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej została taką kontrolą objęta. Ograniczenie jej zakresu wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako " p.p.s.a.", który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kontroli przez sądy administracyjne. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Odnosząc powyższe do treści skargi, jak i jej uzupełnienia pismem z dnia [...] października 2013 r., należy zauważyć, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie są czynności pracowników Wojewody dotyczące prowadzenia przez nich postępowania administracyjnego w sprawie przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. Dokonując oceny powyższego, jak również przesłanych przez organ akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga dotyczy sprawy, która nie należy do katalogu spraw wymienionych w cytowanym wyżej przepisie. Skarżąca nie podważa jakiegokolwiek rozstrzygnięcia organów administracji. Ze skargi nie wynika również zarzut bezczynności organu. Przedmiotem skargi jest zatem nieprawidłowe wykonywanie czynności przez pracowników Wojewody i tym samym podlega rozpatrzeniu w trybie uregulowanym dziale VIII ustawy z dnia Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", którego rozdział 2, obejmujący przepisy art. 227 – 240, normuje postępowanie skargowe. W myśl art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Przepis art. 229 k.p.a. wskazuje organy właściwe do rozpatrywania skarg dotyczących zadań lub działalności wymienionych w nim organów, jednostek organizacyjnych i innych podmiotów, o ile przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg. Stosownie do treści art. 229 pkt 3 k.p.a., jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2 tego przepisu (zadania zlecone z zakresu administracji rządowej) – jest rada gminy. W postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII k.p.a. nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, w szczególności nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono bowiem innym niż decyzja czy postanowienie aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, t. II, Zakamycze 2005, s. 544-545). Tego typu akty lub czynności muszą spełniać następujące przesłanki: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, są podejmowane w sprawach indywidualnych, muszą mieć charakter publicznoprawny, dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ostatnia przesłanka oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 29-30). Zawiadomienie z art. 238 § 1 k.p.a. nie posiada tej ostatniej cechy, co przesądza o niezaskarżalności tego typu czynności. W orzecznictwie sądowym panuje ugruntowany pogląd, iż tryb "ogólnoskargowy" (art. 221–240 k.p.a.) jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi). Skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnego rodzaju interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, tj. postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego (wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA1636/97, LEX nr 37138; postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2000 r., sygn. akt III SAB 108/99, LEX nr 48017; postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 25 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Rz 117/05, LEX nr 165846). Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych (postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 1999 r., III SAB 7/99, LEX nr 40203). Z powyższych rozważań wynika, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi skarżącej, dlatego też stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd skargę odrzucił. W świetle powyższych okoliczności skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skarga podlega odrzuceniu, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.