II SA/Go 858/16

Dnia 10 listopada 2017 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia p o s t a n a w i a : przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 1 marca 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., po rozpoznaniu wniosku B.D. o zwolnienie od wpisu od skargi wniesionej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2016 roku nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia, odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 1 marca 2017 r. Dnia 29 września 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynął złożony na urzędowym formularzu PPF kolejny wniosek B.D. o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku, skarżący podał, iż nie ma środków na uiszczenie kosztów sądowych, nie posiada majątku, prowadzone są przeciwko niemu postępowania komornicze. Prowadzi działalność gospodarczą, która w 2016 r. przyniosła stratę w wysokości 14.353,46 zł, małżonka skarżącego osiąga dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.100 zł netto miesięcznie, nadto mają na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, na które pobierają świadczenia wychowawcze w wysokości po 500 zł. Skarżący posiada działkę budowlaną o powierzchni 960 m², według własnego oświadczenia nie posiada samochodu, oszczędności, papierów wartościowych ani innych przedmiotów wartościowych. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy o dokumenty źródłowe dotyczące jego stanu majątkowego, rodzinnego oraz dochodów, skarżący przedłożył rachunek zysków i strat dotyczący prowadzonej działalności gospodarczej za okres od [...] stycznia 2016 r. do [...] grudnia 2016 r. wykazujący stratę w wysokości 14.353,96 zł oraz bilans sporządzony na dzień [...] grudnia 2016 r., wykazujący nadwyżkę pasywów nad aktywami, zaświadczenie o zarobkach małżonki za okres od lipca do września 2017 r. wykazujące wysokość wynagrodzenia za pracę we wspomnianym okresie w średniej wysokości ok. 1267 zł netto miesięcznie, wyciąg ze swego rachunku bankowego za okres od [...] sierpnia 2017 r. do [...] października 2017 r., wykazujący ujemne saldo na tym rachunku, własne zeznanie podatkowe za 2016 r., potwierdzające poniesienie straty w podanej wyżej wysokości, a także kopie decyzji o przyznaniu świadczeń wychowawczych na dwoje dzieci. Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało uwzględnić. Tytułem wstępu należy zwrócić uwagę, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym w sytuacji, gdy w danej sprawie stronie odmówiono przyznania prawa pomocy i żądanie w tym przedmiocie zostało ponowione, przyjmuje się co do zasady, iż jest to wniosek o zmianę wcześniejszego postanowienia w tym przedmiocie, podlegający rozpoznaniu w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a. Jednakże biorąc pod uwagę, że poprzedni wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy dotyczył zwolnienia z wpisu od skargi, zaś wniosek stanowiący obecnie przedmiot rozpoznania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych w całości, został on zakwalifikowany jako nowe żądanie o przyznanie prawa pomocy w innym – szerszym zakresie. Stosownie do treści art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść między innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Analiza sytuacji materialnej B.D., wynikającej z oświadczeń zawartych w formularzu PPF oraz przedłożonych dokumentów źródłowych prowadzi do wniosku, że została spełniona ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wynika z nich bowiem, iż skarżący nie dysponuje środkami finansowymi umożliwiającymi uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu swojej rodziny i siebie. Na ujawniony przez skarżącego dochód jego czteroosobowej rodziny składa się bowiem wynagrodzenie za pracę małżonki w wysokości ok. 1267 zł netto miesięcznie oraz świadczenia wychowawcze na dzieci w kwocie po 500 zł miesięcznie, które według przepisów prawa regulujących tę formę wsparcia są przeznaczone na pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dzieci i sfinansowanie ich potrzeb. Jak wynika z formularza PPF – skarżący złożył zawarte w nim oświadczenia o swojej sytuacji majątkowej będąc świadomym odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało ocenić jako zasługujący na uwzględnienie. W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.