II SA/Go 863/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. sprawy ze skargi M.R. i M.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych – na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 83b ust. 1 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm., dalej: u.s.u.s.). odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku M.K. o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek przez Zakład M.R., M.K., w której był współwłaścicielem. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że umowa spółki została rozwiązana, z dniem [...].04.2017 r. dokonano wyrejestrowania z rejestru REGON, a na dzień złożenia wniosku nie została wydana przez ZUS na M.K., jako współwłaściciela, decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu nieopłaconych składek. Zdaniem organu wraz z rozwiązaniem umowy spółki traci ona możliwość występowania w obrocie prawnym, ponadto osoby będące uprzednio jej wspólnikami nie posiadają już legitymacji do dokonywania czynności prawnych w jej umieniu, zatem na dzień złożenia wniosku M.K. nie jest stroną w postępowaniu. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M.R. i M.K. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Uzasadniając decyzję skarżący stwierdzili, że stanowisko organu, iż wspólnik spółki cywilnej nie jest stroną w tym postępowaniu – nie był uprawniony do złożenia wniosku – jest nietrafne i wadliwe. Podkreślili, że Zakład M.R., M.K. działał w formie prawnej spółki cywilnej. Zgodnie z art. 860 Kodeksu cywilnego – przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności wniesienie wkładów. Zgodnie z art. 864 K.c. – za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Odpowiedzialność za długi spółki ma charakter solidarny. Oznacza to, że odpowiedzialność za długi spółki ponoszą wszyscy wspólnicy. Odpowiedzialność ta jest niezależna od zaangażowania kapitałowego czy czasowego w sprawy spółki cywilnej. Tym samym K.c. nie ogranicza zakresu odpowiedzialności wspólników za długi spółki cywilnej – odpowiadają za wszystkie zobowiązania spółki. Wspólnicy są zatem odpowiedzialni za długi o charakterze cywilnoprawnym, jak i długi o charakterze publicznoprawnym. W zakres odpowiedzialności wchodzą wszystkie długi, które związane są z celem gospodarczym stawianym przed spółką przez wspólników. Odpowiedzialność ponoszona przez wspólników ma charakter solidarny. Oznacza to, że wierzyciel może żądać zaspokojenia długów spółki cywilnej od wszystkich, części albo jednego ze wspólników tej spółki wedle swojego wyboru. Likwidacja czy wystąpienie ze spółki nie wpływa na osobistą odpowiedzialność za długi spółki. Zatem wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek został wniesiony prawidłowo. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 K.p.a.). Jeżeli przepisy K.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, ZUS w tych przypadkach wydaje decyzję (art. 83b ust. 1 u.s.u.s.). Zgodnie z treścią art. 31 u.s.u.s., do należności z tytułu składek stosuje się odpowiednio m.in. art. 108 § 1 i art. 115 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: O.p.). Art. 115 § 1 O.p. stanowi, że wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji (art. 108 § 1 w zw. z art. 115 O.p.). Określenie wysokości zobowiązania - zgodnie z art. 115 § 4 O.p. - następuje w jednej decyzji łącznie z orzeczeniem o odpowiedzialności wspólnika za zobowiązania spółki. W przypadku zlikwidowania spółki cywilnej - a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie - byli wspólnicy, zgodnie z przepisami o odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe, nie są jej następcami prawnymi, lecz według O.p. zaliczani są do kręgu osób trzecich. Zasadnie zatem uznał organ, iż w przypadku rozwiązania spółki cywilnej za jej zobowiązania odpowiadają w szczególnym trybie, przewidzianym w przepisie art. 115 O.p. W konsekwencji więc obciążenie wspólnika składkami, które ciążyły na spółce jest możliwe w wyniku wydania i doręczenia decyzji, o której mowa w art. 108 i art. 115 O.p. i dopiero wówczas - po powstaniu zobowiązania wspólnika do zapłaty składek - istnieje możliwość zastosowania ulgi w postaci umorzenia składek na podstawie art. 28 u.s.u.s. W rozpatrywanej sprawie nie została wydana decyzja konstytutywna, o której mowa w art. 108 i art. 115 O.p. Zatem, jak zasadnie przyjął organ, skarżący M.K. - na dzień złożenia wniosku - nie był stroną postępowania w przedmiocie umorzenia składek na podstawie art. 28 u.s.u.s. Stąd też organ - działając na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 u.s.u..s. - zasadnie odmówił jego wszczęcia. Z tych względów skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. do jej oddalenia na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz.1369).