II SA/Go 866/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I. uchyla zaskarżona decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego powyżej kwoty 238, 50 (dwieście trzydzieści osiem złotych i pięćdziesiąt groszy), II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K.M. kwotę 80 (osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na podstawie art. 2 ust. 1 art. 7 pkt. 1, 4, 12, art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 38 ust. 1 pkt 1 ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362) § 1 pkt.1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055) oraz na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, przyznał K.M. pomoc w formie zasiłku okresowego na cele bytowe w wysokości 238,50 zł miesięcznie na okres od [...] czerwca 2012 r. do [...] lipca 2012 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w toku postępowania administracyjnego, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego stwierdził trudną sytuację K.M. kwalifikującą się do udzielenia tego świadczenia, ze względu na ubóstwo i bezrobocie. Ubiegający się o zasiłek okresowy do dnia [...] maja 2012 r. przebywał w areszcie śledczym. Zajmuje jednopokojowy lokal w starym budownictwie, na który nie posiada umowy najmu. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Mieszkanie nie posiada mediów jak prąd, gaz czy woda. Za lokal nie są regulowane żadne opłaty. Jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnego dochodu. Utrzymuje się z pomocy społecznej i nie podejmuje prac dorywczych. Ma 58 lat. Przy tak ustalonym stanie faktycznym organ zwrócił uwagę, że na podstawie art. 38 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego – osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Wysokość zasiłku ustala się na podstawie wysokości kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku nie może być niższa niż 50 % różnicy między w/w kryteriami. Biorąc zatem pod uwagę, iż kryterium dochodowe wynosiło 477 zł, a dochód skarżącego był zerowy to organ wysokość ustalił na kwotę 238,50 zł jako 50 % tej różnicy. Jednocześnie organ podał, że Rada Gminy nie podjęła uchwały podwyższającej minimalne kwoty zasiłków okresowych. Od powyższej decyzji K.M. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu zarzucił, że organ rozpoznając sprawę nie ustalił stanu faktycznego i uzasadnienie decyzji nie zawiera uzasadnienia faktycznego, to znaczy nie wyjaśnia, dlaczego przyznano mu najniższy dopuszczalny ustawą zasiłek. Kilkakrotnie zwracał się do organu aby ten wyjaśnił, dlaczego nie uznaje górnej granicy zasiłku twierdząc, że najniższy zasiłek jest najwyższym jaki może przyznać. W ocenie odwołującego się kwota 418 zł jest kwotą zasiłku a nie kryterium dochodowym. Jest to działalność przestępcza, którą Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej realizuje od lat. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż w sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania zasiłku okresowego jak i jego wysokość. Z powyższego wynika, że organ przyznając zasiłek okresowy w kwocie 238,50 zł zastosował przepis art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, przewidujący ustalenie tego zasiłku do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, a także przepis art. 38 ust. 3 pkt 2 przewidujący, iż kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. W rozpatrywanej sprawie zasiłek okresowy został ustalony w wysokości 50% różnicy między tymi kryteriami. Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę, że zasiłki okresowe są wypłacane wyłącznie z dotacji celowej budżetu państwa, albowiem z budżetu gminy Ośrodek nie otrzymał środków na podwyższenie kwoty zasiłków okresowych. Od powyższej decyzji K.M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Podniósł, że w uzasadnieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie znalazł żadnych stwierdzeń, które dotyczyłyby istoty sprawy. Podkreślił, że nie domaga się od Rady Gminy podwyższenia przyznanego mu zasiłku ale wyjaśnienia w uzasadnieniu, dlaczego przyznano mu najniższy zasiłek. Problemem w jego mniemaniu jest to, że MOPS zawsze przyznaje najniższy zasiłek bez względu na sytuację w jakiej znajduje się skarżący, a nadto nie uzasadnia swego stanowiska z żaden sposób. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. –Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznawana skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7 w związku z art. 107 § 3 k.p.a.). Stosownie do treści art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasadę tę doprecyzowuje art. 77 § 1 k.p.a. nakładając na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że kontrolowana decyzja została wydana z naruszeniem powołanych przepisów, w szczególności nie została w sposób dostateczny uzasadniona zgodnie z art. 107 k.p.a. Bezspornym jest, że skarżący spełnia przesłanki przewidziane przepisami – art. 8 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 pkt 1, 4 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362) do przyznania stosownych świadczeń pieniężnych przewidzianych w tej ustawie, jako że nie posiada żadnych dochodów i jest bezrobotny. Zgodnie z treścią art. 38 powołanej wyżej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. W ustępie 2 omawianego przepisu wskazano, iż zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie, 2) w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, 3. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. 4. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. 5. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. 6. Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa w ust. 2 i 3. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż stosownie do treści art. 38 cytowanej ustawy wysokość zasiłku okresowego ustalona została w wysokości minimalnej i maksymalnej. Wynika to z treści ust. 2 cytowanego wyżej przepisu, w którym ustawodawca użył zwrotu "Zasiłek okresowy ustala się – w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Jednocześnie w ust. 3 ustalona została minimalna kwota zasiłku okresowego, na poziomie 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Określenie przez ww. przepisy maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku okresowego, oznacza, iż organ przyznający zasiłek, o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w art. 38 ust. 1 ustawy, działa w granicach uznania administracyjnego. Skoro ustawa o pomocy społecznej dopuszcza możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości między określonymi przepisami maksimum i minimum, to orzekając w sprawie zasiłku organy winny kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy. Przyczyny przyznania zasiłku w określonej wysokości winny zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji. W rozpatrywanej sprawie organ II instancji nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń mimo zarzutów odwołania. Organ wskazał jedynie, że w omawianym przypadku zasiłek okresowy ustalony został w wysokości 50% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem (a raczej jego brakiem) skarżącego w kwocie minimalnej. Z powodu zatem braku jednoznacznych ustaleń co do przyznania zasiłku jedynie w minimalnej wysokości, Sąd nie miał możliwości oceny zarzutów skarżącego, który domaga się zasiłku w kwocie maksymalnej. Mając powyższe na uwadze i działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien przeprowadzić postępowanie, w opisanym wyżej zakresie dotyczącym wysokości przyznanego zasiłku okresowego, z uwzględnieniem powyższych uwag oraz zasad. Rozstrzygnięcie zwarte w pkt II wyroku znajduje oparcie w treści art. 152 p.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.