II SA/Go 868/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.M. o udzielenie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek p o s t a n a w i a: ustanowić adwokata. Dnia 3 grudnia 2012 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek P.M. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest zatrudniony na podstawie umowy o zastępstwo i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości 1.500 zł (brutto). P.M. wskazał, że mieszka u rodziców. Nadto skarżący oświadczył, że cierpi na przewlekłą chorobę, Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Należy zauważyć, że skarżący z mocy ustawy jest zwolniony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a.). Przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 262 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy podkreślić, iż co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Zwraca się także uwagę w literaturze, iż prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (zob. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Analiza sytuacji materialnej P.M. uzasadnia wniosek, że została spełniona ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zważyć bowiem trzeba, że skarżący z tytułu zatrudnienia osiąga dochód w wysokości 1.500 zł (brutto). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący uiszcza alimenty na dwoje dzieci w łącznej wysokości 600 zł, spłaca kredyt (250 zł miesięcznie) oraz należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z formularza PPF wynika, że skarżący nie posiada oszczędności. W sprawie nie występują racjonalne przesłanki mogące podważyć wiarygodność oświadczenia skarżącego odnośnie jego sytuacji materialnej. Z tych względów uznano, że wniosek P.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika jest uzasadniony. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.