II SA/Go 869/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Protokolant sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2022 r. sprawy ze skargi D.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dopłaty do czynszu I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz radcy prawnej A.S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 4, art. 5 ust. 1 pkt 4, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 7 ust. 1a, ust. 5, ust. 10 oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2133 ze zm., aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2021, dalej jako u.d.m.), § 2 ust. 1 pkt 1, § 3 ust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817 z 2001 r. ze zm.), art. 15zzzic ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 15zzzid ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm., dalej jako ustawa COVID-19), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., aktualny tekst. jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, określanej dalej jako k.p.a.) oraz uchwały nr XVI/126/11 Rady Miejskiej z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie obniżenia wysokości wskaźników procentowych, o których mowa w art. 6 ust. 10 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.Urz.Woj. nr 134, poz. 2577; dalej jako uchwała nr XXVI/126/11), Burmistrz (dalej jako "Burmistrz", "organ I instancji") przyznał D.Z. dodatek mieszkaniowy w wysokości 464,68 zł miesięcznie (w tym ryczałt za brak centralnego ogrzewania, ciepłej wody i gazu w kwocie 98,28 zł) na okres 6 miesięcy tj. od dnia [...] lutego 2021 r. do dnia [...] lipca 2021 r. (punkt 1 decyzji) i jednocześnie odmówił przyznania D.Z. dopłaty do czynszu (punkt 2 decyzji). W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności powołał się na treść przepisów art. 2, art. 3 ust. 3, art. 5, art. 6 ust. 4 u.d.m. oraz wskazał, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2021 r. D.Z. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie dodatku mieszkaniowego powiększonego o dopłatę do czynszu. Wraz z wnioskiem wnioskodawczyni złożyła stosowne dokumenty, na podstawie których organ ustalił, że: 1. średni miesięczny dochód przypadający w 2019 r. na jednego członka prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego wyniósł 146,50 zł, 2. przed dniem 14 marca 2020 r. strona najmowała lokal mieszkalny, 3. stronie przysługiwał wcześniej dodatek mieszkaniowy powiększony o dopłatę do czynszu. Ponadto organ ustalił, że D.Z. prowadzi 4-osobowe gospodarstwo domowe, mieszka w lokalu o powierzchni użytkowej 48,04 m2, bez tytułu prawnego, ale oczekuje na dostarczenie lokalu zamiennego lub socjalnego. Łączna kwota wydatków na mieszkanie za miesiąc styczeń 2021 r., potwierdzona przez zarządcę budynku, wynosi 732,77 zł. W mieszkaniu brak instalacji centralnego ogrzewania, ciepłej wody i gazu przewodowego. Mąż strony – K.Z. – zaliczony został do znacznego stopnia niepełnosprawności, zgodnie jednak z pkt 10 orzeczenia nie wymaga on zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Na podstawie złożonej deklaracji o dochodach za okres pełnych trzech miesięcy kalendarzowych poprzedzających datę złożenia wniosku, tj. od października do grudnia 2020 r. ustalono, że średni dochód miesięczny gospodarstwa domowego wyniósł 586,82 zł, z czego na osobę przypada 146,71 zł i kwota ta jest niższa od kwoty najniższej emerytury tj. 1200 zł. Dochód rodziny stanowił zasiłek stały w wysokości 1181,46 zł, tj. miesięcznie 393,82 zł oraz zasiłek rodzinny w wysokości 579 zł, tj. miesięcznie 193 zł. Z uwagi na brak w mieszkaniu instalacji centralnego ogrzewania, ciepłej wody i gazu przewodowego do wydatków doliczone zostały stosowne ryczałty, których kwota ogółem wyniosła 196,58 zł. Wydatki na lokal mieszkalny przyjęte do obliczeń łącznie wyniosły 929,35 zł (732,77 zł + 196,58 zł). W celu ustalenia dodatku mieszkaniowego, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.m., organ I instancji przyjął dochód w wysokości 586,82 zł x 12% = 70,42 zł. Dodatek mieszkaniowy stanowi różnicę pomiędzy wydatkami wynoszącymi 929,35 zł, a 12% dochodów gospodarstwa domowego 70,42 zł = 858,93 zł. Jednak zgodnie z przepisami uchwały nr XVI/126/11 wysokość dodatku mieszkaniowego łącznie z ryczałtem, nie może przekraczać 50% faktycznych wydatków ponoszonych za lokal mieszkalny, jeżeli powierzchnia tego lokalu jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni. Dodatek mieszkaniowy wynosi zatem – w ocenie organu I instancji - 464,68 zł (929,35 zł x 50%), w tym ryczałt za brak centralnego ogrzewania, cieplej wody i gazu w kwocie 98,28 zł. Burmistrz uznał natomiast, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek przyznania jej dopłaty do czynszu. Wskazał, że ustawą z dnia 10 grudnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw wspierających rozwój mieszkalnictwa (Dz. U. z 2021 r. poz. 11) wprowadzony został nowy instrument wsparcia najemców lokali mieszkalnych dotkniętych ekonomicznymi skutkami epidemii COVID-19, polegający na możliwości przyznawania takim najemcom dodatków mieszkaniowych powiększonych o "dopłatę do czynszu". Na podstawie art. 15 zzzid ustawy COVID-19 dodatek mieszkaniowy powiększony o dopłatę do czynszu przysługuje wyłącznie najemcy lub podnajemcy spełniającemu warunki przyznania dodatku mieszkaniowego wynikające z u.d.m., jeżeli: 1) średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego ubiegającego się o dodatek mieszkaniowy w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, zwanego dalej "wnioskiem o dodatek", jest co najmniej o 25% niższy niż średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego najemcy osiągnięty w 2019 r. oraz 2) ubiegający się o dodatek mieszkaniowy najmował albo podnajmował lokal mieszkalny przed dniem 14 marca 2020 r., oraz 3) ubiegającemu się o dodatek mieszkaniowy nie przysługiwał wcześniej dodatek mieszkaniowy powiększony o dopłatę do czynszu. Zgodnie z art. 15zzzic ust. 2 ustawy COVID wysokość dodatku mieszkaniowego powiększonego o dopłatę do czynszu stanowi 75% miesięcznego czynszu opłacanego przez najemcę, jednak nie więcej niż 1500 zł. Natomiast zgodnie z ust. 3 powyższego artykułu wysokość dopłaty do czynszu stanowi różnicę między wysokością dodatku mieszkaniowego powiększonego o tę dopłatę a wysokością dodatku mieszkaniowego ustaloną zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Na podstawie przedłożonych dokumentów organ ustalił, że łączna wysokość czynszu wynosi 484,24 zł miesięcznie. Zatem 75% czynszu opłacanego przez wnioskodawczynię wynosi 484,24 zł x 75% = 363,18 zł, natomiast wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego wynosi 464,68 zł. Mając na uwadze powyższe wyliczenia organ uznał, że dopłaty do czynszu nie można przyznać (383,18 zł – 464,68 zł). Ponadto organ wskazał, że nie nastąpiło obniżenie średniomiesięcznego dochodu na członka rodziny o co najmniej 25% oraz strona podała, że wcześniej przysługiwał jej dodatek mieszkaniowy powiększony o dopłatę do czynszu. D.Z. złożyła dowołanie od decyzji organu I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego ("organ II instancji", "Kolegium"), które decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 u.d.m., art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a., art. 15zzzic ust. 1-3, art. 15zzzid ustawy COVID-19 oraz § 1 i § 2 uchwały nr XV1/126/11. uchyliło zaskarżoną decyzję w punkcie 1 i w tym zakresie przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (pkt 1 decyzji Kolegium) i jednocześnie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w punkcie 2 (pkt 2 decyzji Kolegium). Organ II instancji uznał, że Burmistrz właściwie ustalił stan faktyczny sprawy i przyznał D.Z. dodatek mieszkaniowy we właściwej wysokości, jednakże niezasadnie przyznał go od [...] lutego 2021 r., w sytuacji, gdy winien załatwić sprawę przyznania dodatku mieszkaniowego z mocą wsteczną - od stycznia 2021 r., zgodnie ze stanowiskiem strony, mając na względzie art. 15zzzib ustawy COVID-19 oraz 9 k.p.a. Dlatego też Kolegium postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję w punkcie 1 i przekazać sprawę w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Odnosząc się do punktu 2 zaskarżonej przez D.Z. decyzji Kolegium stwierdziło, że rozstrzygnięcie w nim zawarte odpowiada prawu. Przede wszystkim organ przywołał treść art. 15 zzzic i art. 15 zzzid ustawy COVID-19 i zaznaczył, że dodatek mieszkaniowy powiększony o dopłatę do czynszu może przysługiwać osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.m., czyli najemcom albo podnajemcom lokali mieszkalnych. Strona nie jest najemcą, ani podnajemcą lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkuje. Jak wynika z wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz z zawiadomienia o wysokości miesięcznych opłat od stycznia 2021 r., jest ona osobą zajmującą lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującą na przysługujący lokal zamienny albo najem socjalny lokalu, co oznacza, że należy do grupy podmiotów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 5, a nie w pkt 1 u.d.m. Brak możliwości przyznania dodatku powiększonego o dopłatę do czynszu osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego potwierdza też, zdaniem organu, treść pozostałych przepisów ustawy COVID-19, według których świadczenie przyznaje się wyłącznie najemcy lub podnajemcy, wysokość świadczenia stanowi 75% miesięcznego czynszu opłacanego przez najemcę. Ponadto, średni miesięczny dochód przypadający w 2019 r. na jednego członka gospodarstwa domowego wyniósł w niniejszej sprawie 146,50 zł. Średni miesięczny dochód gospodarstwa domowego od października do grudnia 2020 r. wyniósł 586,82 zł, czyli 146,71 zł na osobę. Średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku nie jest więc co najmniej o 25% niższy niż średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego najemcy osiągnięty w 2019 r. Przed dniem 14 marca 2020 r. strona najmowała lokal mieszkalny. Jak wynika z akt sprawy stronie nie przysługiwał wcześniej dodatek mieszkaniowy powiększony o dopłatę do czynszu. Analiza przepisów ustawy COVID-19 wskazuje, że dopłata do czynszu ma charakter jednorazowy. W ocenie Kolegium, wobec niespełnienia warunków z art. 15 zzzic ust. 1, art. 15 zzzid pkt 1 i 2 ustawy COVID-19, rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające przyznania dopłaty do czynszu jest zgodne z prawem. D.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję SKO w zakresie odmowy przyznania dopłaty do czynszu, w której wyraziła swoje niezadowolenie z podjętego przez organ rozstrzygnięcia twierdząc, że jest ono dla niej krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Pełnomocnik strony skarżącej na rozprawie podtrzymał skargę i wniósł o przyznanie zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte ani w wcałości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie przeprowadzonej pod względem legalności w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; określanej dalej jako p.p.s.a.) - w związku z wyraźnym zakresem zaskarżenia zawartym w skardze - była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w części w jakiej utrzymywała w mocy decyzję Burmistrza o odmowie przyznania skarżącej dopłaty do czynszu. Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 15zzzic ust. 1 ustawy COVID, zgodnie z którym osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.m. może zostać przyznany dodatek mieszkaniowy powiększony o dopłatę z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, zwaną dalej "dopłatą do czynszu". Warunki przyznawania tej dopłaty określa art. 15zzzid ustawy COVID, myśl którego dodatek mieszkaniowy powiększony o dopłatę do czynszu przyznaje się wyłącznie najemcy lub podnajemcy spełniającemu warunki przyznania dodatku mieszkaniowego wynikające z u.d.m., w przypadku, gdy: 1) średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego ubiegającego się o dodatek mieszkaniowy w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, zwanego dalej "wnioskiem o dodatek", jest co najmniej o 25% niższy niż średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego najemcy osiągnięty w 2019 r. oraz 2) ubiegający się o dodatek mieszkaniowy najmował albo podnajmował lokal mieszkalny przed dniem 14 marca 2020 r., oraz 3) ubiegającemu się o dodatek mieszkaniowy nie przysługiwał wcześniej dodatek mieszkaniowy powiększony o dopłatę do czynszu. Z treści powyższych przepisów jednoznacznie wynika, iż dopłata ta nie przysługuje wszystkim osobom uprawnionym do dodatku mieszkaniowego, lecz jedynie najemcom lub podnajemcom lokali mieszkalnych, tj. podmiotom wymienionym w art. 2 ust. 1 pkt 1 u.d.m. Za takim stanowiskiem przemawia również sposób obliczenia tego dodatku, którego wysokość jest odnoszona do czynszu, a nie do innych świadczeń związanych z zajmowanym lokalem Zgodnie bowiem z art. 15 zzzic ust.2 ustawy COVID-19 wysokość dodatku mieszkaniowego powiększonego o dopłatę do czynszu stanowi 75% miesięcznego czynszu opłacanego przez najemcę, jednak nie więcej niż 1500 zł. Skarżąca nie legitymuje się wymaganym przez powołane powyżej przepisy tytułem prawnym do zajmowanego lokalu. We wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego z dopłatą do czynszu z dnia [...] stycznia 2021 r., potwierdzonego przez zarządcę jej lokalu, tj. ZGKM, w pkt 4 "tytuł prawny zajmowanego lokalu" zakreśliła bowiem pozycję pod lit. i "bez tytułu prawnego, ale oczekujący na dostarczenie przysługującego lokalu zamiennego lub socjalnego". W związku z tym skarżąca nie uiszcza również czynszu, lecz odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu (art. 18 ust. 1, 2 i 3 – 3a z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz.172). W związku z powyższym zasadnie organy odmówiły skarżącej dopłaty do czynszu. Podkreślić również należy, iż nawet gdyby skarżąca była najemcą lub podnajemcą zajmowanego przez siebie lokalu to i tak nie przysługiwałaby jej wspomniana dopłata do czynszu z następujących powodów: Po pierwsze, nie spełniała ona również wymogu określonego w art. 15 zzzid pkt 1 ustawy COVID-19, gdyż średni miesięczny dochód na jednego członka jej gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o dodatek mieszkaniowy (tj. październik – grudzień 2020 r.), jest co najmniej o 25% niższy niż średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego najemcy osiągnięty w 2019 r. Powyższe wynika jednoznacznie z oświadczeń z dnia [...] stycznia 2021 r. i [...] stycznia 2021 r. złożonych przez skarżącą pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań - art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Skarżąca w żaden skonkretyzowany sposób nie zakwestionowała prawidłowości ustaleń w tym zakresie, wskazując jedynie w odwołaniu, iż od stycznia 2021 r. dochód uległ zmniejszeniu, ale ten okres nie stanowił w świetle powyższego przepisu odniesienia przy ustaleniu dochodu. Po drugie, nawet traktując jako czynsz uiszczane przez skarżącą odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu, które wynosi 302,65 zł (zob. zaświadczenie ZGKM z dnia [...] stycznia 2021 r.), to mając na uwadze samą wysokość wyliczonego dodatku mieszkaniowego (464,68 zł), która nie była sporna, już bez dopłaty do czynszu przekracza on 75 % tej pierwszej kwoty, która zgodnie ze wspomnianym przepisem art. 15 zzzic ust. 2 ustawy COVID-19 stanowi górną granicę tego świadczenia. Wobec powyższego skarga jako niezasadna podlegała - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddaleniu. O przyznanych pełnomocnikowi z urzędu kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 4 ust. 1 i 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 68).