II SA/Go 879/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry postanawia: na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Decyzją [...] września 2015r., znak: [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr: [...] wymierzającą M sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 36.000 złotych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. M sp. z o.o.. W skardze strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazano, że zgodnie z załączoną do niniejszego pisma dokumentacją finansową strony, obrazującą jej kondycję gospodarczą w roku 2014 (sprawozdanie finansowe za 2014r., bilans zysków i strat za okres od [...] stycznia do [...] czerwca 2015r.), 2014 rok zakończył się stratą w wysokości 435.167,66 zł, co było spowodowane zaciągnięciem przez Spółkę istotnych zobowiązań i poczynieniem wysokich nakładów finansowych, niezbędnych dla osiągnięcia oczekiwanego celu, jakim było prowadzenie zamierzonej działalności gospodarczej. W związku z silną konkurencją na rynku, uzyskiwany z tego tytułu zysk okazał się niższy niż zakładany przy planowaniu działalności. Dodatkowo wszczynane i prowadzone przeciwko Spółce postępowania karnoskarbowe (od kilku do kilkudziesięciu nowych postępowań wszczynanych w każdym kolejnym miesiącu) permanentnie istotnie wpływały negatywnie na sytuację skarżącej spółki, bowiem wiązały się z zatrzymaniami urządzeń należących do skarżącej i znajdujących się w nich środków pieniężnych, a także koniecznością poniesienia kosztów na pomoc prawną, niezbędną dla odzyskania bezpodstawnie zatrzymanych urządzeń (zwrot urządzeń skarżącej następuje dopiero co najmniej po kilku lub nawet kilkunastu miesiącach). Wspomniane powyżej postępowania karnoskarbowe prowadzone przeciwko skarżącej i poprzedzające je czynności kontrolne przeprowadzane przez urzędy celne w lokalach, negatywnie wpływają na kontrahentów skarżącej (właścicieli lokali, w których eksploatowane są urządzenia Skarżącej). Osoby te nie tylko są oskarżane przez urzędy celne o popełnianie przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s., ale także wszczynane są przeciwko nim i prowadzone równolegle do postępowań wobec skarżącej, postępowania o wymierzenie kar pieniężnych. Powyższe powoduje, iż bardzo wielu kontrahentów (właścicieli lokali) rezygnuje ze współpracy ze skarżącą, pozbawiając ją tym samym możliwości czerpania spodziewanych (planowanych) zysków z eksploatacji automatów do gier w tych lokalach, co ma bezpośrednie przełożenie na kondycję finansową skarżącej. Skutkiem powyższego jest uzyskana w pierwszym półroczu 2015 strata z działalności na poziomie 425.526,79 zł. Żadnej z ww. okoliczności skarżąca nie była w stanie przewidzieć przy planowaniu ww. działalności. Należy uwzględnić, że z końcem miesiąca sierpnia 2015 r. skarżąca będzie zmuszona zakończyć swoją działalność gospodarczą w związku z wejściem w życie w dniu 3 września 2015 r. ustawy o zmianie ustawy o grach hazardowych. Ponieważ prowadzenie działalności na automatach do gier stanowi jedyny segment działalności gospodarczej skarżącej, począwszy najpóźniej od dnia 3 września 2015 r. skarżąca utraci jedyne źródło dochodu i nie będzie uzyskiwać jakiegokolwiek dochodu. Wskazano, że strona nie prowadzi innej niż wymieniona wyżej działalność gospodarcza. Tym samym jej sytuacja finansowa nie jest stabilna i nawet stosunkowo "nieznaczna" kara finansowa, w tej sytuacji może spowodować, że Spółka będzie zmuszona ogłosić stan niewypłacalności, mimo zawisłości prawie pół tysiąca postępowań administracyjnych i karnoskarbowych, gdyż nie będzie w stanie uregulować swoich bieżących zobowiązań względem kontrahentów publicznoprawnych (zobowiązań podatkowych oraz składek z tytułu ubezpieczenia społecznego) oraz prywatnoprawnych. Jest to w szczególności istotne na tle ilości postępowań w przedmiocie kar pieniężnych (wymierzanych w zasadzie bez wyjątku w sprawach analogicznych, gdzie zarzuca się skarżącej organizowanie gier na automatach do gier poza kasynami gier bez zezwolenia). Dostrzeżenia wymaga bowiem, że oceniając stan finansowy strony i dokonując prognozy jej sytuacji majątkowej po wykonaniu zaskarżonej decyzji, trzeba również uwzględnić pozostałe grożące stronie kary finansowe w analogicznych postępowaniach, z których znaczna większość znajduje się już na etapie odwoławczym lub sądowym (na etapie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego), a zatem zgodnie z przewidywanym w art. 139 § 3 o.p. terminem na rozpoznanie odwołania mogą być rozpoznane oraz utrzymane w mocy równolegle do wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. postanowieniem z dnia 25 listopada 2015r., sygn. akt II SA/Go 879/15, odmówił M Spółce z o.o. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wskutek złożonego przez Spółkę zażalenia na powyższe postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny wydał dnia 18 lutego 2016 r. postanowienie, sygn. akt II GZ 113/16, którym uchylił zaskarżone postanowienie Sądu I instancji oraz przekazał wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji WSA w Gorzowie Wlkp. do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił oceny oraz wniosków przyjętych przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. W pierwszej kolejności, zauważył, że Spółka we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji opisała aktualną sytuację majątkową i dołączyła dokumenty finansowe uzasadniające jej twierdzenia. Spółka przedłożyła sprawozdanie finansowe za 2014 r. oraz rachunek zysków i strat za pierwsze półrocze 2015 r. czyli od [...] stycznia 2015 r. do [...] czerwca 2015 r., wskazujące na stan pasywów i aktywów, wartość środków trwałych, posiadanych wierzytelności i zobowiązań. Rachunek zysków i strat obrazuje więc sytuację majątkową spółki w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ([...] października 2015 r.). Zdaniem NSA, Sąd I instancji nie wziął pod uwagę podnoszonej przez Spółkę informacji o ilości postępowań w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie gier na automatach poza kasynem gry. Ponownie rozpoznając wniosek Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji lub postanowienia, w całości lub w części, może postanowić organ, który wydał decyzję lub postanowienie, działając z urzędu lub na wniosek strony skarżącej, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. również sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z powyższego wynika zatem, że do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności konieczne jest spełnienie przynajmniej jednej ze wskazanych przesłanek, przy czym ciężar wykazania ich istnienia spoczywa na skarżącym. Niedopełnienie tego obowiązku przez wnioskodawcę i poprzestanie na samym ogólnikowym wskazaniu zaistnienia zagrożenia bliżej nieokreślonej szkody uniemożliwia poczynienie stosownych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Na wnioskodawcy ciąży również obowiązek szczegółowego opisania swojej sytuacji majątkowej, która stanowi podstawę oceny zaistnienia zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku. Sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2014r., sygn. akt II GZ 41/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygając wniosek w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, do których ustawa zalicza: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tylko w sytuacji zaistnienia kumulatywnie obydwóch lub jednej z w/w przesłanek, Sąd ma podstawę do uwzględnienia wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Użycie przez ustawodawcę w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. zwrotów nieostrych wiąże się z koniecznością konkretyzacji zawartej w nich normy ogólnej. W postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Zaś trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (tak w postanowieniu WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., sygn. II SA/Bk 352/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, niezbędne jest odniesienie się do konkretnych okoliczności, pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż zaskarżony akt prawny jakim jest decyzja o wymierzeniu kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry, podlega wykonaniu i możliwym jest orzeczenie w stosunku do niej wstrzymania wykonania. Mając na względzie wskazówki zawarte w postanowieniu NSA z 18 lutego 2016 r., Sąd orzekający w niniejszym składzie uznał, że skarżąca Spółka wykazała w wystarczającym stopniu, iż wykonanie zaskarżonej decyzji, a więc uiszczenie nałożonej kary w wysokości 36 000 zł, spowoduje wyrządzenie Spółce znacznej szkody. Z uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz z załączonych do skargi dokumentów wynika, że przeciwko Spółce toczy się 93 postępowań, a łączna suma kar pieniężnych w tych postępowaniach wynosi 1.860.000,00 zł, co – zdaniem Sądu – jest kwotą znaczną. Nadto strona skarżąca podniosła, że rok 2014 zakończyła stratą w wysokości 435 167,66 zł z uwagi na konieczność zaciągnięcia przez nią zobowiązań finansowych niezbędnych do prowadzenia zamierzonej działalności gospodarczej. Również w pierwszym półroczu 2015 roku Spółka poniosła stratę w wysokości 425 526,79 zł. Zbiorcze potraktowanie nałożonej w niniejszej sprawie karze wraz z innymi karami wymierzonymi w innych postępowaniach powoduje, że wykonanie zaskarżonej decyzji przed dokonaniem oceny jej legalności, może spowodować wyrządzenie Spółce znacznej szkody. Wobec powyższego, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.