II SA/Go 88/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M.H. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie obowiązku udostępnienia nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Starosta decyzją z [...] września 2013 r. znak: [...] zobowiązał M.H. – właściciela nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie działką nr [...] (po podziale geodezyjnym m.in. na działki nr [...], przez które przebiega napowietrzna linia energetyczna) położonej w obrębie [...], objętej księgą wieczystą Nr [...] do udostępnienia jej terenu o długości 710 m i szerokości 4 m wzdłuż w/w linii energetycznej SN 15kV o symbolu L-405 na odcinku o numerach słupów 405/65, 405/66, 405/67, 405/68, 405/69, 405/70 i 405/71 w celu wykonania przez E sp. z o.o. robót nakazanych w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] maja 2012r. zmienionej decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego znak: [...] z dnia [...] marca 2013 r. Od powyższej decyzji odwołał się M.H., zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 83 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a), art. 124b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm., dalej: u.g.n) oraz art. 21 i art. 64 Konstytucji RP. Stwierdził, że Starosta nadużył art. 124 u.g.n do usuwania samowoli budowlanej na obcym gruncie co jest niezgodne z literalnym przeznaczeniem tego artykułu. Wojewoda decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 2 K.p.a uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została w związku z decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) nr [...] z [...] maja 2012 r. znak: [...] nakazującą E sp. z o. o. w obiekcie budowlanym – sieci napowietrznej linii elektroenergetycznej SN 15kV o symbolu L-405, na odcinku o numeracji słupów nr 405/65, 405/66, 405/67, 405/68, 405/69, 405/70 i 405/71 (wg. Nazewnictwa E sp. z o.o.), usytuowanych na działce nr [...], zgodnie z zaleceniami zawartymi we wnioskach ekspertyzy technicznej autorstwa inż. E.W. w celu doprowadzenia przedmiotowego odcinka do stanu zgodnego z prawem, wykonać: - słupy przelotowe o nr 405/69,405/70 i 405/71 wypionować, - elementy konstrukcyjne słupów oczyścić z korozji i zabezpieczyć farbami antykorozyjnymi, - na słupie nr 405/70 zamontować tabliczkę ostrzegawczą od strony pola uprawnego. Organ wskazał, że ww. decyzja PINB została następnie decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB) z [...] marca 2013 r. znak: [...] uchylona w części dotyczącej numeru ewidencyjnego działki gruntowej, na której usytuowana jest ww. linia energetyczna a w pozostałej części utrzymana w mocy. Postanowieniem z [...] września 2013 r. znak: [...] WINB wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] marca 2013 r., którą wskazano w sentencji zaskarżonej decyzji Starosty. Następnie postanowieniem z [...] października 2013 r. znak: [...] WINB zawiesił ww. postępowanie administracyjne do czasu zakończenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. prawomocnym wyrokiem postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi M.H. na ww. decyzję WINB z [...] marca 2013 r. Zdaniem Wojewody fakt wznowienia postępowania przez WINB w sprawie unieważnienia decyzji PINB nr [...], która jest podstawą wniosku E i przedmiotowej decyzji Starosty, uznać należy za istotny dla sprawy. Opierając się m.in. na tej właśnie decyzji Starosta zobowiązał M.H. do udostępnienia nieruchomości. Zatem w niniejszym przypadku po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy WINB wyda decyzję, w której bądź to odmówi uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia, albo uchyli decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia i wyda nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ przywołał treść art. 138 § 2 K.p.a i wskazał, iż z uwagi na powyższe należało zaskarżoną decyzję uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wojewoda zaznaczył, że rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji powinien uwzględnić uwagi zawarte w niniejszej decyzji a przede wszystkim rozważyć przesłanki do zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia się postępowania wznowieniowego prowadzonego przez WINB. W skardze na powyższą decyzję M.H. wskazał, że organ powinien umorzyć postępowanie, gdyż art. 124b u.g.n nie ma zastosowania do usuwania samowoli budowlanej sprzed 1995 r. oraz "zdobycie" dyspozycji gruntu na cele budowlane bez tytułu prawnego do nieruchomości. Nie uprawnia też do robót budowlanych przekraczających definicję konserwacji, remontu i usuwania awarii. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć z innych powodów niż w niej wskazane. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, decyzja kasacyjna, powodująca przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia może być podjęta tylko w sytuacjach, określonych w art. 138 § 2 K.p.a. Żadne inne wady decyzji podjętej w pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Taki rodzaj decyzji organu odwoławczego, stanowiący wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, nie może podlegać wykładni rozszerzającej. Co do zasady bowiem, orzeczenie organu odwoławczego powinno mieć charakter reformacyjny (art. 138 § 1 K.p.a.), zaś uprawnienia kasacyjne tego organu, mają charakter wyjątkowy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, zastosowanie normy art. 138 § 2 K.p.a. do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia, uznać należy za nieprawidłowe. Zgodnie bowiem z treścią powołanego art. 138 § 2 K.p.a organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Należy przy tym podkreślić, że jeżeli organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji musi okoliczności powyższe wykazać. Natomiast, jeżeli tak jak w realiach przedmiotowej sprawy organ odwoławczy kwestionując rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie wskazuje na uchybienia w ustalonym stanie faktycznym sprawy a jedynie, że rozstrzygnięcie sprawy zobowiązania do udostępnienia terenu nieruchomości uzależnione jest od wyniku postępowania wznowieniowego prowadzonego przez WINB, to uznać należy, że nie było podstaw do wydania przez ten organ decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Zresztą organ odwoławczy uznając, że rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy uzależnione jest od uprzedniego zakończenia postępowania wznowieniowego, mógł zawiesić postępowanie odwoławcze na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na zasadzie art. 152 cyt. wyżej ustawy.